Water op het vuur

Gezien de verhitte discussie die aan de gang is naar aanleiding vandit postje, lijkt het me interessant daar nog wat aan toe te voegen. Vorige week in Moneytalk (Trends) verscheen volgend interview over de waterproblematiek, onder de titel "Het blauwe goud":

Een groeiende wereldbevolking en toenemende vervuiling kunnen leiden tot een wereldwijde watercrisis. Dat creëert mogelijkheden voor beleggers.

De drinkwatervoorraden staan wereldwijd onder hoge druk. De consumptie per persoon - zowel direct als indirect - stijgt merkbaar, een effect dat wordt versterkt door de groei van de wereldbevolking. Daarnaast hebben we te kampen met verschillende problemen, zoals watervervuiling in al haar vormen, de uitputting van de waterhoudende grondlagen, het indammen van rivieren en de gevolgen van de klimaatverandering. "Die druk kan waterschaarste tot gevolg hebben, wat dan weer aanleiding geeft tot een verhoogde competitie tussen de verschillende vormen van waterverbruik, maar ook kan leiden tot armoede, honger, ziekte, en zelfs conflicten", legt Heleen Van Hoof, green consultant van Econopolis, uit.

Waterschaarste komt overal ter wereld voor, al kan de oorzaak sterk verschillen. Meestal wordt het onderscheid gemaakt tussen fysische en economische waterschaarste. In het eerste geval volstaan de beschikbare watervoorraden niet om aan de vraag te voldoen zonder de voorraden uit te putten. Dat komt voor in droge gebieden, maar ook in gebieden waar het waterverbruik heel hoog ligt, zoals in sommige gebieden in de VS. Bij economische waterschaarste is er voldoende water aanwezig, maar ontbreken de (financiële) middelen om het te kunnen gebruiken. Dat is een probleem in ontwikkelingslanden, vooral in het arme landelijke Afrika.

Het probleem van de waterschaarste kan beperkt worden door een combinatie van beter management van de watervoorraden, een strengere en meer doeltreffende waterwetgeving en technologische vooruitgang, een evenwichtsoefening tussen het leveren van kwaliteit en kwantiteit.

moneytalk. Wat zijn de mogelijkheden voor investeerders?

heleen van hoof. De groeiende aandacht voor de waterproblematiek zorgt voor heel wat mogelijkheden voor investeerders gericht op infrastructuur, technologie en efficiëntie.

De installatie van de waterinfrastructuur in de ontwikkelde landen gebeurde rond het begin van de 20ste eeuw, en is ondertussen sterk verouderd. De levensduur van waterleidingen en rioleringen bedraagt zestig tot tachtig jaar, een leeftijd die in veel gevallen al bereikt is. Ook op het vlak van onderhoud kan er vooruitgang geboekt worden. Op veel plaatsen zorgt de veroudering voor lekken en immense verliezen. In Londen bijvoorbeeld gaat er bij de distributie van het drinkwater tot 30 % verloren. Onderhoud, herstellingen en vervangingen zijn dus broodnodig. Ontwikkelingslanden kampen met een ander probleem: de infrastructuur is daar op veel plaatsen zelfs nog niet aanwezig.

Verschillende technologieën rond het gebruik van water zijn matuur. Tegelijk is er ruimte voor technologische innovaties, bijvoorbeeld rond waterzuivering en irrigatie. Er is een groot potentieel voor een efficiënter gebruik van de watervoorraden door watermanagement en het monitoren van de vraag en de levering. Ontzilting (het winnen van drinkwater uit zeewater) is in opkomst, vooral in kustgebieden waar waterschaarste heerst. In het Midden-Oosten, waar de drinkwatervoorraden beperkt zijn maar het waterverbruik zeer hoog ligt, is ontzilting goed voor 75 % van het drinkwater. De grootste nadelen van de technologie zijn het hoge energieverbruik en de kostprijs. Tot slot wordt nu ook gekeken naar het winnen van energie of materialen uit afvalwater, al staan die technologieën nog in hun kinderschoenen.

Bijna 70 % van de beschikbare hoeveelheid zoet water gaat naar de landbouwsector, die daarmee wereldwijd de grootste verbruiker is. De stijgende vraag naar gewassen voor voedsel, energie en textiel zal dat niet veranderen. Landbouw is de sector waar de meeste mogelijkheden liggen. Het gebruik van meer efficiënte irrigatie, die door monitoring rekening houdt met de lokale omstandigheden, heeft een enorm potentieel voor waterbesparing. Ook op het niveau van de gewassen is er verbetering mogelijk, met de keuze voor gewasvariëteiten die meer droogteresistent en/of zout-tolerant zijn.

Biedt de waterprijs ruimte voor rendabele investeringen?

van hoof.Het is belangrijk dat de waterprijs de schaarste reflecteert, zodat zowel duurzaam watergebruik als nieuwe investeringen in infrastructuur en waterzuivering worden aangemoedigd. Dat is echter een gevoelig onderwerp. De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties besliste in juli 2010 dat het recht op schoon water een fundamenteel mensenrecht is. Daardoor is het nu opgenomen in de Verklaring van de Rechten van de Mens. Daartegenover staat de economische visie op water zoals beschreven tijdens de internationale waterconferentie in Dublin in 1992: "Water heeft een economische waarde in al zijn alternatieve gebruiken, en moet erkend worden als een economisch goed.".

Dat sociaaleconomische conflict vertaalt zich ook in de waterprijs. In de meeste gevallen vertegenwoordigt de prijs van water niet de echte kost, laat staan de schaarste. Oorzaak zijn de hoge subsidies, die vertrekken vanuit de gedachte dat water voor iedereen beschikbaar en goedkoop moet zijn. Het nadeel daarvan is dat de lage prijs aanleiding geeft tot grote inefficiënties, en zo eigenlijk milieuonvriendelijke activiteiten promoot. Om duurzaam waterverbruik aan te moedigen, moet de waterprijs de som zijn van de actuele kost (O&M en kapitaalkosten), de opportuniteitskost (doordat het gebruikte water niet voor een ander doel gebruikt kan worden), en de externe kosten (vervuiling en schaarste).

Een gediversifieerde prijs is een mogelijke oplossing om aan die noden te voldoen. Voor het gebruik van water voor de basisnoden (30 à 50 liter per persoon per dag) wordt dan een lage prijs betaald, voor wat meer wordt gebruikt, stijgt de prijs. Op die manier wordt duurzaam watergebruik aangemoedigd, en kunnen nutsbedrijven hun investeringen recupereren. Zo'n systeem wordt in de meeste Europese landen toegepast, maar bijvoorbeeld ook in Australië en Israël. Ook in Vlaanderen en Wallonië hebben we een gediversi-fieerde prijs naargelang van het verbruik.

Bij een duidelijke, efficiënte wetgeving rond het gebruik van de watervoorraden en watervervuiling, en bij het toepassen van een correcte prijs voor het gebruik van water biedt de watersector interessante mogelijkheden voor investeerders, zeker op lange termijn, wanneer de schaarste toeneemt. Zowel op het vlak van infrastructuur, het gebruik van nieuwe technologieën als watermonitoring en -management is er nog veel werk. Niet alleen in ontwikkelingslanden, maar ook in de geïndustrialiseerde landen dringen nieuwe investeringen zich op.