Wat de energiestatistieken van 2011 ons vertellen

Elk jaar omtrent deze tijd publiceert BP zijn Statistical Review of World Energy. Bijna 50 pagina’s grotendeels gevuld met tabellen die na het nodige analysewerk tot interessante conclusies leiden.

In het afgelopen jaar is het wereldwijde energieverbruik met 2,5% gestegen, wat tot de snelle conclusie zou kunnen leiden dat dit de groei van de economie weerspiegelt. Dit op zich nog niet zo onredelijk cijfer verbergt echter enkele uiteenlopende deelconclusies.

In heel wat Westerse landen zien we een verminderd verbruik, vermoedelijk te wijten aan een vertragende economie. Diverse andere cijfers uit de USA (verkoop van huizen, werkloosheid) gaven eerder al aan dat men er meer dan bij ons de schade weet te beperken en dat het herstel er zich vermoedelijk eerder in gang zet. Vorig jaar daalde het energieverbruik er slechts 0,4%, waarbij het land nog steeds goed is voor 18,5% van het mondiale cijfer. Het eerdere niveau van de periode 2003 tot 2008 is er echter nog steeds niet gehaald.

De EU liet een daling van 3,1% optekenen, wat ons terug op het niveau van het recessiejaar 2009 brengt. Zonder groeilanden als Noorwegen en Polen zou dat cijfer zelfs nog lager zijn geweest, waarbij vooral de 5% daling van Duitsland sterk in het oog springt. Dit contrasteert met het positieve beeld dat van dit land steeds wordt opgehangen, waarbij men zich opnieuw meerdere vragen kan stellen. Zijn de Duitsers plots zuiniger met energie gaan omspringen of hebben de industriële grootverbruikers er het toch minder goed van af gebracht?

Bij de groeilanden bevestigen de resultaten hun status. Latijns-Amerika consumeerde bijna 4% meer, waarbij de groei van Brazilië (3,5%) zelfs lager uitvalt dan bijvoorbeeld die van Argentinië en Chili (+6,2%) of zelfs Venezuela (+4,4%),

In het Midden-Oosten laten ze de lichten en de airco blijkbaar dag en nacht aan (+4,3%). Afrika blijft een status quo en in Azië ging te teller opnieuw omhoog, deze keer met 5,4%. China (+8,8%) heeft nu de USA van de eerste plaats verdrongen, want in hun eentje verbruiken ze al 21% van wat gans de wereld nodig heeft, een verdubbeling op 10 jaar tijd. Maar het Aziatische groeiverhaal lijkt niet eenduidig te zijn. Dat India ook ruim 7% stijgt was misschien verwacht, alhoewel ze maar een vijfde van China verbruiken. In Indonesië echter lijkt de groei stil gevallen (-0,4%), net zoals in Maleisië en Taiwan. Ik vermeld Indonesië expliciet omdat dit land bijna 250 miljoen inwoners telt en toch als een groeiland wordt beschouwd. Dat Japan zou dalen (-5%) stond na de ramp in Fukushima in de sterren geschreven.

Bekijken we nu even grondstof per grondstof.

Het olieverbruik nam slechts 0,7% toe, volgens hetzelfde patroon als hierboven al geschetst. Dalingen in de USA, EU, Afrika en Indonesië, maar gedeeltelijk gecompenseerd door Rusland, Brazilië, China en India.

De productiestatistieken leggen de vroegere knelpunten nog meer bloot.

De eerste grote verrassing is Venezuela. Chavez en de zijnen beweren nu al meer reserves te hebben dan Saoedi-Arabië (297 miljard vaten van de 1,652 wereldwijd, beide cijfers weliswaar inclusief de oliezanden, ook die van Canada). Hun productie daalt nu echter al jaren op een rij, controversiëler kan het niet en het plaatst een groot vraagteken achter hun geclaimde oliervoorraden.

De Noordzeebronnen van Noorwegen en de UK blijven op hun retour, vooral voor deze laatsten moet een daling van 17% bijzonder pijnlijk zijn.

De Afrikaanse productie daalde 13% maar dat is vooral te wijten aan de Libische oorlogsproblemen. Echter zonder dat land zou het verschil ook negatief zijn gebleven. Het valt dus te bekijken of de recente vondsten in de toekomst het beeld zullen kunnen wijzigen.

China, de grootste verbruiker na de USA, blijft meer dan ooit afhankelijk van de import, want hun eigen productie, goed voor 40% van het verbruik, stagneert.

Gas is met name in de USA spotgoedkoop en dat hebben de Amerikanen blijkbaar nog niet helemaal begrepen, aangezien het verbruik er met slechts 2,4% steeg. De eerder vermoede Argentijnse economische groei wordt hier met +7,7% bevestigd. In de EU daalt het verbruik afgerond 10% terwijl het de eerste maanden van 2011 toch bitter koud was. In China nam het verbruik zelfs 21,5% toe terwijl in Japan (+11,6%) de compensatie van de gesloten kernreactoren zichtbaar was.

Globaal steeg het mondiaal gasverbruik met ruim 2%.

De grootse verbazing komt wellicht van steenkool. Iedereen weet en benadrukt dat dit de meest vervuilende brandstof is maar toch steeg het verbruik met ruim 5%. Zolang het goedkoop is wegen milieuargumenten blijkbaar minder zwaar. Met uitzondering van de USA (-4,6%) zien we een sterke toename in o.a. Polen, Turkije, Australië, China en India. China (+9,7%) verbruikt nu in zijn eentje de helft van de totale steenkool! Ook het zich groen aanmetende Duitsland zag de teller met ruim 1% stijgen.

De nucleaire sector deelde in de klappen van de laatste kernramp. De daling van 4% komt in de eerste plaats door Japan, dat in 2010 nog voor ruim 10% van de wereldwijde capaciteit optekende. Ook Duitsland sloot enkele centrales (-23%) maar andere grootverbruikers zoals Frankrijk, en uiteraard China lieten het niet aan hun hart komen.

Hernieuwbare energie tenslotte (vooral wind , zon en bio) namen ogenschijnlijk spectaculair toe (+18%) maar het gaat om kleine bedragen, nog geen 2% van het totale energieverbruik. De helft ervan komt overigens uit windenergie. De productie van biofuels stagneerde en betekent overigens maar 10,000 vaten per dag, een schijntje op de 90 miljoen vaten olie die we dagelijks consumeren. De kostprijs en vooral het beperkte landbouwareaal zijn toch moeilijk te nemen hinderpalen.

Wat kunnen we hieruit concluderen?

Indien we het energieverbruik als thermometer mogen gebruiken, dan is het globaal economisch groeitempo toch redelijk, alhoewel negatief in de OESO-landen, en het slechts in de EU. Zelfs Duitsland roept een paar vraagtekens op. China voert het Aziatisch peloton aan, maar ook hier is er geen eenvormig beeld en lijken er een paar landen het peloton te moeten lossen.

Fossiele brandstoffen tekenen nog steeds voor 87% van het totaal verbruik en zien dat gewicht nog steeds niet verminderen. Steenkool profiteert van zijn lagere kostprijs en indien Japan tot een heropstart van zijn nucleaire centrales beslist, zal het uraniumverbruik weer toenemen.

Hernieuwbare energie blijft een druppel op de hete plaat en biobrandstoffen gerommel in de marge. De economische realiteit is sterker dan groene ideologie of andere wishful thinking.

Tenzij de wereld echt in een langdurige recessie zou belanden, is er weinig dat deze trend de eerstkomende jaren kan ombuigen. Wie honger en dorst heeft zoekt eerst naar voedsel, en gaat pas met een volle maag de kwaliteit evalueren.