VS onder druk door de econoshock

De economische vooruitzichten voor de wereldeconomie zien er niet goed uit. Europa en Azië mogen zich verwachten aan een zware conjunctuurinzinking, met een recessie waarvan alleen de diepte nog een punt van discussie is. De Verenigde Staten staan voor een structurele inzinking. Het schuldenprobleem is niet het enige pijnpunt. De gehele Amerikaanse economie is onaangepast aan de gewijzigde wereldeconomie. De VS heeft een consumptie- en diensteneconomie uitgebouwd, die onvoldoende evenwichtig is, en te weinig competitief en aangepast aan de wijzigende wereldeconomie.

Obama moet Amerika aan de econoshock aanpassen

De Amerikaanse economie die president Barack Obama zal moeten zien te managen, lijkt in niets nog op die van president Reagan of Clinton. Zoals de grafiek aantoont, zijn heel wat parameters structureel gewijzigd. De verschillende structurele verschuivingen lopen parallel met een aantal van onze schokken.

Obama heeft heel wat interessante economische plannen voor de VS. Maar er is één groot risico, namelijk dat hij het land te veel zal terugplooien op zichzelf, en met andere woorden het protectionisme zal verhogen. Dat zou de foute keuze zijn voor de VS, maar ook voor de wereldeconomie.

Het enorme schuldenprobleem leidt bijna onherroepelijk tot een protectionistische reflex. De steunplannen, interventies, subsidies en andere maatregelen zijn nu al erg gericht op het eigen land, en houden onvoldoende rekening met de verwevenheid van banken en bedrijven met de rest van de wereld. Dat Dexia-dochter FSA bijvoorbeeld geen beroep kon doen op het Paulsonplan (wellicht niet alleen wegens van zijn Belgische aandeelhouderschap, maar meer nog wegens een semi-overheidseigendom), is maar één voorbeeld.

Paulson-paniekvoetbal

De bijstelling van het Paulsonplan laat een wrange nasmaak na. Eerst heeft Henry Paulson - de Amerikaanse minister van Financiën - een dramatische oproep gedaan om dit plan goed te keuren, of het land zou een catastrofe tegemoet gaan. Vervolgens wordt het plan structureel bijgesteld nadat amper de helft ervan is uitgevoerd ... Waar kan dat op wijzen?

• De lobby van producenten en dienstenbedrijven die gerelateerd zijn aan de consument.

  Best Buy en Circuit City kwamen met catastrofale berichten die wijzen op een ineenstorten van de Amerikaanse consumptie. Daarenboven is de huidige consumptiebevriezing de doodsteek voor de autobranche in Detroit. American Express bewijst dat kredietkaarten en andere consumptiekredieten aan het kelderen zijn.

• Studentenlonen raken in moeilijkheden.

  Dit is belangrijk in het Amerikaanse systeem om opleidingen en dus menselijk kapitaal te vormen. De toekomst van de VS hangt ervan af.

• Paulson blijft niet lang meer op post.

  Het is de laatste kans om het herstel naar zijn hand te zetten.

Het gevolg is wel dat dit overkomt als paniekvoetbal. Bovendien zullen de kredieten in de banksector opnieuw bevroren raken. En dat terwijl de slechte kredieten uit het systeem moeten vooraleer het banksysteem kan normaliseren. Een nieuw Paulsonplan zal dus op termijn noodzakelijk zijn...

Friedman en de stervende Amerikaanse automobielsector

In zijncolumnin de New York Times hekelt Thomas Friedman de vraag van Detroit voor meer overheidssteun. Net zoals in onze vorige posts op deze blog, hamert Friedman op het totale gebrek aan innovatie, en het jarenlang mismanagement van de automobielsector. Ten slotte roept hij op om Steve Jobs, de grote man van Apple, de leiding te geven, en een iCar te ontwikkelen. Desnoods wél met overheidssteun.

Thomas Friedman is gehuwd met de dochter van een vastgoedmagnaat, meer bepaald een ontwikkelaar van shoppingcentra. General Growth Properties, zoals het bedrijf heet, staat voor een herfinanciering van 1 miljard US dollar. Als het die niet rond kan krijgen, dreigt het bankroet.

3000 miljard dollar, en de teller blijft lopen!

Het Paulsonplan is gestrand op 350 miljard US dollar, en wordt nu geheroriënteerd. De reacties van economen en beleggers zijn echter tamelijk bijziend. Het Paulsonplan is maar iets meer dan een tiende van de totale steunmaatregelen die tot nu toe in de VS werden genomen.

Via de Centrale Bank en de Schatkist werden vele miljarden in banken en verzekeraars gepompt, in allerhande financiële instrumenten en in diverse (al dan niet met opzet) minder bekende steunmaatregelen. De teller staat nu al op 3000 miljard, en loopt nog door.

Twee opmerkingen:

• Al dat geld zal vroeg of laat effect hebben...

• Na de eerste 3000 miljard, zijn de volgende 1000 makkelijker beslist. Het is typisch voor een overheid om in termen van het verleden te redeneren: als al veel werd gespendeerd, wil men niet het risico lopen dat die uitgaven geen effect hebben.

"Dep/re(ce)ssion economics"

In zijn column in de New York Times komt Nobelprijswinnaar Paul Krugman terug op zijn bekende stellingen. We zitten in een depressie-economie, waar de spelregels sterk wijzigen. Zijn boekThe Return of Depression Economics (ISBN 039304839X) dateert al van mei 1999. Toen was het vooral een analyse van de Japanse situatie. Maar Krugman heeft in de periode 2001-2003 zijn ongerustheid voor een dergelijk scenario in de VS geregeld geventileerd.

Vandaag schrijft hij:

To pull us out of this downward spiral, the federal government will have to provide economic stimulus in the form of higher spending and greater aid to those in distress — and the stimulus plan won’t come soon enough or be strong enough unless politicians and economic officials are able to transcend several conventional prejudices.To pull us out of this downward spiral, the federal government will have to provide economic stimulus in the form of higher spending and greater aid to those in distress — and the stimulus plan won’t come soon enough or be strong enough unless politicians and economic officials are able to transcend several conventional prejudices.

Krugman is een van de adviseurs van Obama, maar stelt zich toch de volgende vraag:

What does all this say about economic policy in the near future? The Obama administration will almost certainly take office in the face of an economy looking even worse than it does now. Indeed, Goldman Sachs predicts that the unemployment rate, currently at 6.5 percent, will reach 8.5 percent by the end of next year.

All indications are that the new administration will offer a major stimulus package. My own back-of-the-envelope calculations say that the package should be huge, on the order of $600 billion.

So the question becomes, will the Obama people dare to propose something on that scale?

Let’s hope that the answer to that question is yes, that the new administration will indeed be that daring. For we’re now in a situation where it would be very dangerous to give in to conventional notions of prudence.

Verwacht u dus aan méér stimulusplannen, (veel) grotere overheidstekorten en massale overheidsprojecten. Dat alles zal voor de Amerikaanse kredietkwaliteit zwaar doorwegen. De Verenigde Staten zullen op papier een AAA-status behouden, maar in de praktijk is de kredietstatus aan het afglijden naar junk. Wat de richting op termijn van de Amerikaanse dollar dan zal zijn, mag u zelf invullen.