- Your history
- Stories
Voorkomen "nieuwe" fiscale regels de volgende euro-crisis?(1): L'histoire se répète?
Midden december kwamen de regeringsleiders van de Eurozone overeen begrotingstekorten te beperken tot 3% van het BNP. Voorkomen deze "nieuwe" fiscale regels, het door de ECB-voorzitter Draghi genoemde “Fiscal Compact”, de volgende euro-crisis?
Fiscale regels bevorderen lagere overheidsschuld en zijn extra nuttig in een muntunie:
Fiscale regels zijn nuttig en zeker in een muntunie. Begrotingen vertonen vaker een tekort dan een overschot (“deficit bias”). Als regeringen systematisch (en dus niet alleen in laagconjunctuur om de economie te stabiliseren) geld ontlenen, is er minder kapitaal beschikbaar voor investeringen in de privé- sector (“crowding out”) . Ook dreigt de duurzaamheid van de openbare financiën dan onder druk te komen.
Om deze “deficit bias” aan te pakken, experimenteerden vele landen en deelstaten met fiscale regels. Studies van bijvoorbeeld de Amerikaanse “Gramm-Rudman-Holdings anti-deficit legislation” en de “state balanced budget requirements” suggereren dat verstandige fiscale regels en processen kunnen helpen met het voorkomen van de “deficit bias.” Omdat fiscale regels de benchmark vormen voor beoordelingen (bvb. in de media) en omdat hun schending schadelijk kan zijn voor het imago van de beleidsmakers.
In een muntunie kan een lidstaat geen (moeilijker) geld drukken om de schuld af te betalen. Bovendien kan de lidstaat met hoge schulden andere lidstaten in de problemen brengen (bvb. via “bailouts”). Daarom zijn fiscale regels extra nuttig in een muntunie. Als Griekenland haar betrouwbare begrotingscijfers groen hadden gekleurd sinds de invoering van de euro, was het waarschijnlijk niet in de huidige ellende verzeild geraakt.
Onvoldoende lessen uit mislukking Groei- en Stabiliteitspact:
Bij de oprichting van de euro beseften (sommige) leiders al dat "fiscale regels lagere overheidsschuld bevorderen" . Onder impuls van de Duitse minister van Financiën Theo Hagel werd het Groei- en Stabiliteitspact (GSP) getekend. Net zoals in het "Fiscal Compact" stonden het 3%- plafond op het tekort en de automatische geldboetes in het GSP centraal. Wat liep er mis met dit pact?
a) Onvoldoende naleving:
Duitsland en Frankrijk verbraken het GSP eerst (figuur 1). Spanje, dat 9 keer op 9 onder het 3%-plafond bleef, was de "beste leerling van de klas"... Zodra de toegang tot de eurozone verzekerd was, vielen de positieve prikkels voor naleving ("carrots") weg. De morele "peer pressure" die de lidstaten op elkaar uitoefenden in de Raad van Europa bleek onvoldoende. Het opleggen van geldboetes in "slechte tijden" lag moeilijk. Omdat op dat moment het argument " boetes verslechteren economische situatie en dus budgetten verder" (vicieuze cirkel) werd aangehaald. En omdat de andere (grotere) lidstaten uitgerekend in de jaren met tekorten in buurlanden zelf slecht scoorden...
Figuur 1: Naleving van het Groei- en Stabiliteitspact (GSP):
b) Geen prikkels in hoogconjonctuur/versterken van cyclus:
De begrotingssaldo's van landen - met tijdelijk (kunstmatig?) hoge groei en hoge belastingsinkomsten, (zoals Spanje en Ierland voor 2007) - blijven typisch ver weg van de 3%- grens. Dus zijn er geen prikkels om een spaarbuffer aan te leggen tegen "tegenvallende belastingsinkomsten" in toekomstige "magere jaren". In "vette jaren" - wanneer het BNP boven het potentieel ligt (positieve "output gap")- is het wenselijk (voor de cyclus gecorrigeerde) overschotten te boeken. In de Eurozone gebeurde net het omgekeerde... (figuur 2).
Figuur 2: Output gap (YGAP) en voor de cyclus gecorrigeerde overschotten op begroting (CAPB) in Eurozone
Bron: Muscatelli, Natale,Tirelli (2010)
De enige belangrijke innovatie in het "Fiscal Compact" ten opzichte van haar bijna-identieke voorganger (nl. het GSP) is de mogelijkheid voor lidstaten om andere " zondaars" voor de Europese rechter te slepen. Maar waarom zouden de lidstaten, die elkaar het hand boven het hoofd hielden in de Raad van Europa, dit nu wel doen? Waarom zou het akkoord nu wel worden nageleefd?
Creatieve ideeën om de GSP- constructiefouten te vermijden ontbreken. Waarom zou een (rechtstreeks verkozen) Euro- minister van Financiën geen targets opleggen? Volgens onderzoek gaan lage tekorten en sterke ministers van Financiën vaak samen. Bonussen/malussen in "vette jaren" bij hoge/lage zuinigheid kunnen preventief werken. Zulke incentives kunnen niet met het argument van de "vicieuze cirkel" gecounterd worden. En als geldboetes doen betalen moeilijk ligt, waarom de Europese subsidiestroom (vb. landbouwsubsidies) niet inperken?
Buiten de Eurozone bleken fiscale regels vaak erg effectief in het beperken van overheidsschuld. Binnen de Eurozone faalden de vorige fiscale regels (het GSP) duidelijk. Het ontbreekt aan een grondige analyse van de redenen voor de niet-naleving van het GSP. Er zijn bovendien geen prikkels voor zuinigheid in hoogconjunctuur in het "Fiscal Compact". Wanneer de verwachtingen voor eurotops zo hoog zijn, is het extra gevaarlijk om half en ondoordacht werk te leveren...
13 Comments
-
Lars
On 9 Jan, 2012
Deze regels voorkomen geen nieuwe crisis. Het enige waartoe deze regels leiden is een verdere uitdieping van de recessie en volledige stilstand van de Europese economie. Het mooie is dat Oli Rehn toegeeft (in zijn brief naar Vanackere van (05/01)) dat dit beleid voor een vertraging van de economie zorgt. De oplossing die hiertegenover wordt gesteld is te gek voor woorden: meer bezuinigingen. Een brand blussen met benzine.
Hetgeen wat al maanden door alle redelijke economen en politici wordt geschreeuwd - een gezamenlijke uitgifte van schulden en actievere rol van de ECB - wordt uit angst voor inflatiespoken en andere hersenschimmen niet overwogen.-
(n)iemand
On 9 Jan, 2012
Een De Grauwe adept... probleem is wel dat met een schuldfinanciering aan 5% je wel hééél effectief moet investeren als overheid.
-
-
christof Govaerts
On 9 Jan, 2012
@Lars
Ik begrijp de reactie en zie waar u de mosterd vandaan haalt (Paul De Grauwe nog recent in De Morgen, Krugman etc). Nu als men Keynes ten gronde juist toepast, dan is er altijd beleidsruimte. Jammer genoeg passen politici 50% toe (schulden en automatische stabilizatoren in tijden van crisis). De andere 50% - schuldafbouw in tijden van hoogconjunctuur - past men niet toe (met uitzondering scandinavie sinds 1990). Nu dan graaft men zijn eigen graf en het geld is op. Tenzij men natuurlijk enkele generaties wil opzadelen met een leuk pakketje schuld. Ik weet niet of u kinderen hebt ?
http://www.econoshock.be/so-markets-are-burying-jm-keynes -
Lars
On 9 Jan, 2012
@christof
Naar ik begrepen heb, werd die 50% - schuldafbouw in hoogconjunctuur - wel degelijk toegepast. Als ik de evolutie van bijvoorbeeld de Ierse (http://www.tradingeconomics.com/ireland/government-debt-to-gdp), Belgische (http://www.tradingeconomics.com/belgium/central-government-debt-total-percent-of-gdp-wb-data.html) of Spaanse (http://www.tradingeconomics.com/spain/government-debt-to-gdp) staatsschuld, dan merk ik toch vooral het afbreken van deze schuldafbouw in de periode 2007-2008 op. We kennen allemaal de reden.
Ik ben 28 jaar en wil vooral een economie die floreert, niet één die in een coma wordt gedwongen door bezuinigingen (die op termijn nodig zijn, maar nu de economie aan flarden rukken). Ik begrijp de economische logica écht niet. Waarom moeten overheden - die blijkbaar toch op de goede weg waren - boeten voor zware fouten in de privésector? Rijden we ons zo niet vast in het drijfzand, want waar moet de groei vandaan komen?-
christof Govaerts
On 9 Jan, 2012
@Lars
Begrijp me niet verkeerd, ik ben geen die-hard bezuinigingsfan en ik zou ook graag een economie hebben die floreert. Maar terug de motor aanzwengelen met schuld is niet direct de weg die we moeten volgen denk ik zo. Het minste dat men kan doen - de gouden regel begrotingstekort 3% - is investeren in iets productief en duurzaam.
Wat schuldafbouw betreft : significant inderdaad in de gouden jaren in Spanje/Ierland met begrotingsoverschotten, wat Belgie betreft heb ik zo mijn twijfels ; veel werd trouwens bewerkstelligd met zogenaamde one-offs (Verhofstadt en paars waren hier de kampioenen) met als gevolg dat we nu echt structureel een berg werk te verrichten hebben. Voluntarisme heeft zijn prijs, zeker in een Belgisch consensus model.
-
christof Govaerts
On 9 Jan, 2012
@lars, part II
En wat uw opmerking betreft over exploderende schulden ten gevolge van de moral hazard problematiek "too big to fail", daar hebt u absoluut een punt. De indignados kunnen op dat gebied op mijn steun rekenen. Het is vooral hier dat er nog veel werk moet gedaan worden but as usual, the angelsaksische gemeenschap ligt weer dwars
-
-
Philippe
On 9 Jan, 2012
Cristof,
A sound budgetary discipline might indeed be considered in an investment. But in my view, the 3% are far less important per se than the nature of the measures taken ( tax more or spend less ) , the underlying reasons for these measures ( making the system sounder or being compliant with what rating agencies request for them to maintain credit scores ?) and the way these efforts fit in the whole picture ( will those who made the efforts be rewarded or will the virtuous be punished to compensate for sinners being pardonned ? )
As it is currently implemented, there is a real risk that austerity end in a transfer from the majority of the people that are already at risk to those who abused the system. Will we end up working till 82 to ensure that traders can retire at 40 ? Will our salaries be reverse-auctionned to ensure that bankers get their bonusses ? Will the schools of our kids be left to crumble to allow the Greek army to purchase some more tanks and submarines ?
In a way, if it come to that it's no better than inflation and debasement, but I do not exclude the possibility that debasement will come once austerity will have yielded enough ( it's easier to bleed a creature to death and to incinerate it than to incinerate it and try to bleed it afterwards )-
christof Govaerts
On 10 Jan, 2012
@Philippe
A lot of peopple consider debasement and/or inflation as a way out of the debt spiral. I am not convinced. Once the market is aware of this intention, rates will spike. And then the roll or refinancing requirements in the short term are important : the less you have to roll (high duration of outstanding debt), the more you gain by creating inflation. Looking at most government benchmarks, only UK government has an interest (duration 9 or 12 years average outstanding maturity). The US for that matter is the worst with duration 5. I will blog on this very soon, also in the light of the necessity of QE3
-
-
(n)iemand
On 10 Jan, 2012
In elk geval... met almaar duurdere energie, die almaar onregelmatiger aangeleverd zal worden (afbouw productie bestaand olieveld verloopt met discrete schokken, kleinere velden in moeilijkere omstandigheden (diepzee, arctiscj)) én de vergrijzing denk ik dat we gaandeweg wel mogen concluderen dat we structureel armer zijn dan we ooit dachten. Belangrijkste bijsturing is dus structureel en de conjuncturele waan van de dag is bijzaak... aan huidige kapitaalkost valt het overig sowieso niet te verantwoorden dat Belgische overheid deficitair beleid voert.
-
Philippe
On 10 Jan, 2012
Well, being somewhat interested in the history of currency, I'm pretty sure that debasement is not the way out of a death spiral ( although it can change the dynamics of this spiral quite a lot ).
Austerity might be a solution, but not just any type of austerity.
There is a real need to put the knife in what we can't afford and to do enough to actually recover margins. Margins to go to essential investments ( recreate the conditions of growth ). This needs to be explained and this needs to go on par with coherent measures to treat the roots of the illness. Hurrying a train of ill prepared measures, inflicting thousands of little cuts to the citizens while at the same time supporting arco, ethias or whatever affiliate of the political families did stupid things with money they didn't have, with as short term perspective another train of comparable measures to correct the inefficiencies of the first train of measures might do more damage than anything else.
Just one example. VAT on notary costs. Is there anything to gain on that ? Clients will pay 21% more , notaries will be able to deduct VAT on their purchases, the state will get the saldo and most of it goes to the EU. It just makes the notaries better off. Conclusion : the same amount of money collected through other measures would have yielded more to the state or the same yield could have been achieved with less prejudice for the citizen.-
christof Govaerts
On 10 Jan, 2012
@Philippe
Some interesting points you make there. Feel like making a guest blog on this issue ? Always welcome !
-
-
Mohan
On 1 Feb, 2012
Bijzonder Appie. Dit oewrrdnep is precies waar ik al enkele weken op loop te broeden om met mijn kringleden te delen. Het “willen”en “bewerken”van ons geloof. Te lang zijn we stil blijven staan bij Johannes 3 vers 16 als momentopname. Maar als je de gelijkenissen in Mattheüs 25 leest moet 1 waarheid je flink tegemoet springen: Alle personen waar de gelijkenissen over gaan kenden Jezus. Bij de 10 maagden zijn ze zelfs alle 10 (ongetwijfeld verwachtingsvol) op weg gegaan naar de bruiloft. Allen verwachtingsvol, maar niet allen klaar voor Zijn komst. Te veel zijn christenen in slaap gesusd met de beloften dat als je maar éénmaal een keuze hebt gemaakt, je veilig kunt rusten. Helaas….Niet een ieder die “Here, Here”zegt zal mijn koninkrijk binnengaan zegt de heer. Voor ons als christenen zal zoveel te meer door de Heer gekeken gaan worden naar wat we van Zijn eerste gebod hebben terechtgebracht.
-
Poto
On 1 Feb, 2012
hoi EricJa, dat merk ik soms ook met Judith: dat we teijlgek met hetzelfde onderwerp bezig zijn. De Heilige Geest legt ons deze dingen op het hart.Ik wil even reageren op wat je schrijft. ‘Niet een ieder die “Here, Here”zegt zal mijn koninkrijk binnengaan zegt de heer.’ Misschien denken we gelijk, maar voor de zekerheid: Een ieder die in geloof het offer van de Heer Jezus heeft aangenomen heeft het eeuwig leven, zegt Johannes 3 vers 16.Degenen die bedoeld worden (die ‘Here, Here’ zeggen) zijn naamchristenen. Mensen die naar de kerk gaan of er in elk geval bij aangesloten zijn en aannemen dat dat genoeg is.Voor ons als Christenen geldt inderdaad het eerste gebod, dat wij de Here God liefhebben met geheel ons hart en onze ziel. En evenzo onze naaste.Maar als Christenen (en dat vind ik zo geweldig) ernaar verlangen om dicht bij de Here te leven, komt de Here ons tegemoet door ons ‘willen en denken’ te richten op de juiste weg. En dat is geweldig; het maakt, dat wij -als de Heer Jezus straks komt- stralend en onberispelijk vóór Hem mogen staan!Wat je schreef trof me: ‘allen verwachtingsvol, maar niet allen klaar voor Zijn komst’. Wat treurig en wat een aansporing voor ons!groet broeder!
