- Your history
Vlaanderen té passief over passief bouwen
Vlaanderen is groen aan het worden in zijn hoofd, maar niet in zijn portemonee, en ook niet genoeg in de regelgeving...
Op de foto ziet u een trapfiets met elektrohulpmotor (en 4 batterijen). Het toestel haalt een behoorlijke snelheid. Het is aangenaam, je zit in een semicabrio (erg exclusief), en je wringt je makkelijk door het verkeer.
In Vlaanderen is het een attractie die bijna op de kermis zou worden opgevoerd, in Nederland wordt het realiteit. Amsterdam verbiedt vrachtwagens in de binnenstad. Dit soort trapfietsen, in een verstevigde versie, zouden lasten tot een halve ton kunnen vervoeren. Ecologisch, werkverschaffend, veiliger, praktisch haalbaar (als je erin gelooft).
Maar we zouden het over passief wonen hebben, een concept dat in Vlaanderen nog in z'n kinderschoenen staat. De grote voortrekker van deze manier van bouwen is de onderneming Bostoen. In het buitenland is vooral de overheid de trekker van die manier van bouwen, en volgen de ondernemingen. In ons land is het omgekeerd. Deze onderneming heeft belangrijke inspanningen geleverd om de overheid en alle spelers in de bouwwereld te sensibiliseren...
Voor beginners, een passiefhuis is een zo energievriendelijk mogelijk huis. Het energieverbruik is minder dan 15 kWh/m²; bruto per jaar voor de verwarming. Ter vergelijking, een gemiddelde bestaande woning haalt 200 kWh/m²; bruto per jaar. Deze winst is te danken aan (extreme)isolatie, het inspelen op zonlicht, allerlei alternatieve energieën. Een stap verder zijn 'energie plus'-woningen, die bij bewoning meer energie opwekken dan verbruiken.
Naast passiefhuizen, zijn er in het buitenland al voorbeelden van passiefwijken, en plannen voor passiefdorpen. In dergelijk denken over wonen past trouwens niet alleen een optimalisering van de woning en haar energie, maar ook watermanagement en logistiek management. Het is een duurzame kijk op wonen.
België loopt achter op deze trends. Uit de presentatie blijkt dat België bouwt alsof we in een 'Club Med'-land wonen. We zitten qua energie-efficiëntie op het niveau van Spanje, Italië, Portugal, Griekenland en Turkije.
Depresentatie vindt u hier, paswoord is te bekomen voor leden van Econopolis.
Als u info wenst over de fietsen: www.crystalyte-europe.com
16 Comments
-
incognito
On 8 Oct, 2009
mijn favoriet is het stroleemhuis, annex speksteenkachel, stro/leem als bouwmateriaal is voor ons wat de iglo is voor de eskimo: licht, goedkoop, isolerend, alom tegenwoordig, ...
stukken goedkoper, zeker ivm een echt passiefhuis (dat duurder is dan een gewoon huis), én gezonder én ecologisch (laag verbruik), niks dan voordelen, maar 'ongewoon' en dus 'not done', zeker niet in vlaanderen, ik blijf me verbazen over het blinde kudde-instinct van mensen, erger dan schapen, als je dat dan koppelt aan blind oerconservatisme, krijg je ... vlaanderen, het beieren aan de noord-zee:)
maar 'k vrees dat 't wel eens zeer snel zou kunnen veranderen, las vandaag weer een artikel over peak oil (voorzien voor 2020, volgens eerdere berichten zelfs 2014), de electrische wagens komen er ook aan (2011, 2012), nét op tijd...
wie nu nog een energieverslindende woning bouwt, is eigenlijk - excusez le mot - een kortzichtige idioot
“Strohuis is helft goedkoper”
Architect Peter Vos uit Riemst is in ons land pionier wat betreft strobouw. Zijn huizen steunen op een houten skelet. Dat wordt opgevuld met strobalen en vervolgens langs beide zijden waterdicht gemaakt. “Op dit moment staan er zo’n dertig strohuizen in België, maar voorlopig is onbekend ook nog onbemind”, zegt Vos. Volgens de architect biedt een strohuis nochtans niets dan voordelen.
“Een strohuis is snel klaar. Het skelet staat op drie weken en de rest van de afwerking neemt een drietal maanden in beslag. Om de kosten te drukken kunnen de eigenaars na een dagje cursus de muren zelf opvullen met strobalen. Niet alleen de bouw is de helft goedkoper, door de isolerende werking van het stro ligt het verbruik ook een stuk lager. Er is maar één nadeel. Tijdens het bouwen ligt het werk vaak stil omdat mensen willen weten wat we aan het doen zijn (lacht).” -
denbuffel
On 8 Oct, 2009
De organisaties die promotie maken voor passiefhuizen zijn het VIBE (Vlaams Instituut voor Bio-Ecologisch Bouwen en Wonen), zie www.vibe.be, het BBL (bond beter leefmilieu), zie www.bondbeterleefmilieu.be en vzw passiefhuisplatform (www.passiefhuisplatform.be). Wie een beetje uitkijkt weet dat er naast Bostoen nog wel meer spelers zijn (vb young budget homes, hoewel die geen al te beste kritieken krijgen op bouwfora). Bostoen bouwt denk ik massief passief terwijl de meeste passiefhuizen met de houtskeletbouw techniek worden geplaatst. Zeker voor houtskeletbouw zijn er in België reeds talrijke ondernemingen die zich hierin hebben bekwaamd (ttz in het maken en plaatsen van het houtskelet).
-
Ann Somers
On 8 Oct, 2009
Allereerst : weer een schitterende post !
On the topic: de vraag is hoe we de bestaande woningen energieëfficiënter kunnen maken.
Heeft iemand ideeën ?
We kunnen toch moeilijk afbreken en weer opbouwen? -
Geert
On 8 Oct, 2009
@Koen2: over dat strohuis heb ik ook al veel gehoord.
Naïef als ik ben, vrees ik dan wat de brandveiligheid, maar daar zal wel aan gedacht zijin zeker ? -
incognito
On 8 Oct, 2009
@Geert: hier staan een aantal courante bezwaren tegen stroleembouw, het afsluiten van een brandverzekering zou geen probleem opleveren (= duurder zijn)
een van de voornaamste voordelen zou overigens een aangenaam binnenklimaat zijn
ik veronderstel echter dat het een beetje 't zelfde verhaal is als met biofuels: mocht iedereen zo'n huizen gaan bouwen, zou de prijs van het stro de lucht inschieten
http://www.casacalida.be/vooroordelen/43
Volgens een Oostenrijkse brandtest heeft een strobalen wand die vanbinnen en vanbuiten bepleisterd is met een twee cm dikke leemlaag een brandweerstand van 90 min en dat is zeer goed! Resulttat van de Oostenrijkse test: gewoon brandbaar tot moeilijk brandbaar, klasse B2-B1 )
Eer het zover is, vind je het Oostenrijkse attest bij het trefwoord “brandveiligheid”. Met dit attest krijg je normaal gezien uit ervaring van strobouwers zonder problemen bij je verzekering een gewone brandverzekering aan normaal tarief. -
Geert
On 8 Oct, 2009
@Koen2: klopt met wat ik heb gehoord.
En dat van de huizen van de drie biggetjes is natuurlijk ook een karikatuur ;-) -
frederic
On 9 Oct, 2009
Passiefhuizen is naar mijn idee misschien al een brug te ver, moesten de normen voor een woning nu al eens gewoon opgetrokken worden naar woningen met een goede isolatie in de muren, dak en vloer, met superisolerend glas etc... ook de grootte van de huizen in Belgie in vergelijking met de buurlanden is buiten proportie.
Ik heb zelf ook een pasiefhuiz overwogen maar er zitten toch nogal wat addertjes onder het gras.
Zo is een passiefhuis erg gericht op energie binnenhalen, zonnewarmte met alle gevolgen van dien in de zomer. Zo biedt men "of the record" al bijna standaard een aircosysteem aan gekoppeld aan je warmtepomp. Dus in de winter hoeven we neit veel te verwarmen maar in de zomer des te meer af te koelen en koelen kost dubbel zoveel energie dan opwarmen!
Verder is er een uitermate gecontroleerde ventilatie nodig, welke ook energie verbruikt.
Dus eerst leren wandelen voor we willen lopen ?
@Ann Somers
Een bestaand huis isoleren is makkelijker dan je denkt.
Het dak daar begin je mee (warmte stijgt immers) , en je kunt de dakisolatie makkelijk verdubbel door dwarkepers te plaatsen.
De ramen kun je vervangen door superisolerend glas.
De muren vergen iets meer werk maar daarom nog geen absurde kost, als men isolatie plaatsen tegen de bestaande buitenmuur en daarvoor een nieuwe gevelsteen zet heeft men plot een heel erg isolerende muur (je moet wel eerst een extra strip fundering leggen natuurlijk.
De vloeren zijn minder evident, kan opgelost worden door de vloeren te verhogen. -
carl
On 9 Oct, 2009
Belgie is tien jaar achter tegeover Duitsland en Oostenrijk op gebied van bouwen van oassiefhuizen.In Duitsland was er al een groei voor deze PH van 105 procent periode 1991 tot 2000.
Het concept moet eenvoudig voorgesteld worden door de overheden,arcitecten,bouwpromotoren,aannemers,enz.De milieivriendelijkheid ervan moet aangewakkerd worden,evenals de kosten efficientie ervan en de onderhoudsvriendelijkheid ervan;
Beperk de transmissieverliezen door een optimale isolatie van je dak,vloer,muur en vensters.
Ga werken aan ventilatieverliezen door te strecven naar extreme luchtdichtheid en mecanische ventilatie met hoog rendement warmterecuperatie.Type Renson,de marktleider uit Waregem in de landen als Duitsland,Zwitserland en ooostenrijk.
Een Waregems bedrijf dat daar topspecialist in is.
Nog ander goed nieuws uit Waregemtrouwens : gisteren sloot het bedrijf in aanwezigheid van de Chinese Vice president Xi Jinping een megacontract voor tien jaar voor een bedrag van acht miljard euro voor het plaatsen van zonne energiecentrales.
genoeg reclame nu gemaakt voor twee Waregemse topbedrijven,Enfinity en Renson. -
Dirk Somers
On 9 Oct, 2009
Tussen de bouw en een eerste grote renovatie van een woning ligt meer dan 30 jaar. Onze bouwprofessionals dienen dus genoeg vooruitziend te zijn zodat hun klanten binnen die termijn niet in de problemen komen.
Een rapport van VBO en McKinsey van april van dit jaar dat werd opgemaakt in het kader van het Energy Efficiency programma vermeldt dat alle investeringen die overeenkomen met een lage energiewoning rendabel zijn vanaf een olieprijs van 40$/vat. Daar zijn we al een tijdje over.... Een lage energiewoning heeft een E-peil van om en bij de 55. Onze overheid eist momenteel E100, binnenkort E80. Een verantwoordelijke overheid zou minstens E60 moeten eisen, al was het maar om haar burgers voor domme beslissingen te behoeden.
Passiefbouw is volgens hetzelfde rapport rendabel vanaf een olieprijs van 120$/vat. Wat de kans is dat we dit prijsniveau binnen afzienbare tijd weer gaan bereiken mag iedereen voor zichzelf uitmaken.
Nu is nieuwbouw maar 3 tot 5% van ons patrimonium. Als we van onze energieverslaving willen af geraken moeten dus vooral bestaande woningen aangepakt worden. Woningen naar een lage energie standaard brengen is nog eens volgens dezelfde studie perfect mogelijk en rendabel. En dat zou pas arbeidsplaatsen zekerstellen.
Mijn naamgenote Ann kan onder andere bij het Passiefhuisforum zeker terecht voor voorbeelden van mensen die het al gedaan hebben en architecten en aannemers die er ervaring mee hebben.
Welke techniek je kiest, massief, houtskeletbouw, stroleembouw,... is een kwestie van eigen voorkeur. Fundamenteel is dat er veel energiezuiniger gebouwd wordt. Als dat op een professionele manier gebeurt, krijg je er bovendien een veel hoger comfort bij.
Onze overheid schiet te kort en veel van onze bouwprofessionals staan op de rem. Nochtans zijn de ingrepen eenvoudig en kan je als professional snel ervaring opdoen die je marktpositie verstevigt. Bostoen en anderen hebben dit begrepen, en dat verdient alle lof.
De studie van het VBO en McKinsey is te vinden op : http://www.energyefficiency.be/files/EnergyefficiencyinBelgium_fullreport.pdf. Op het internet vind je talloze andere wetenschappelijke studies en presentaties die uitleggen wat optimale investeringsbeslissingen voor woningen momenteel inhouden. -
Emeline/Viviane
On 9 Oct, 2009
Met mijn studenten bezocht ik in begin de jaren 80 reeds een passiefhuis in Wortegem-Petegem.
Er was aan alles zowat gedacht: -oriëntatie van het huis
-groottte van de ramen volgens de windrichting
--optimale isolatie
-gebruik van de juiste materialen naar kleur en absorptievermogen voor warmte
-zonnepanelen (fotovol-taïsche) + warmtepomp
-aanleg van de tuin met een berm tegen warmteverlies enz...
Het bestaat nog. Het bedrijf dat er gevestigd is bestaat nog altijd en houdt zich ook bezig met hernieuwbare energie.
De naam mag hier niet vermeld worden zeker?
Het was toen decenniën voor op zijn tijd. Een passiefhuis avant la lettre.
Ook in Kortrijk bestaat een passiefhuis. Zeer recent gebouwd. Je kan het bezoeken mits afspraak met de zeer charmante eigenares. -
Theo
On 9 Oct, 2009
Let's put things in perspective firsts
http://www.mckinseyquarterly.com/newsletters/chartfocus/2009_10.htm -
carl
On 9 Oct, 2009
Het duurt dertien jaar vooraleer je je investering hebt terugverdiend in geval van glas plaatsen en ook vervangen en schilderen van een raam in een rijwoning van twintig m2.
Daarbij is dan nog gerekend met een subsidie van 35 euro per m2.De totale kosten zijn 4040 euro.De totale subsidie is 700 euro in dait geval en de kost na subsidies 3340 euro.De besparing aan aardgas in deze case is 243 euro per jaar aan energiekosten igv dubbelglas plaatsen HR++ in gewonn rijhuisje van 20 m2.
De terugverdientijd is drie jaat in geval van enkel en alleen het glas vervangen.
De gemiddelde prijs van dubbel glas HR++ is hier geraamd op 82 euro/m2 en als je de ramen vervangt en schildert of laat schilderen is gerekend aan een prijs van 202 euro/m2
Als Nederland bvb. een besparingsinspanning wil doen van twintig procent voor alle 7,5 miljoen gezinnen en elk bespaart 6391 euro dan betekent dit een inspanning van totaal 48 miljard euro. (besparing in energie via plaatsen dubbel glas en gevelisolatie).
Het doel in Nedermand is dat de 2,4 miljoen woningen totaal dertig procent minder energie verbruiken in 2020 -
incognito
On 9 Oct, 2009
een (quasi) passiefhuis is natuurlijk ook interessant (nog veel interessanter zelfs, gezien oil peak), mocht het plots veel kouder gaan worden:)
http://www.econoshock.be/2009/freak-events-en-klimaatwijziging/comment-page-1/#comment-21700 -
WimV
On 9 Oct, 2009
Inderdaad een interessante post.
Zelf denk ik dat ook op dit gebied nog extra sensibilisatie nodig is. En stimulerende... (durf ik het zeggen)... wetgeving. Er is namelijk nog een onterechte kloof tussen de werkelijkheid en de perceptie... in het nadeel van de werkelijkheid dus. Kortom: ondanks de goede voorbeelden van energiezuinige woningen, is nog niet iedereen overtuigd. Dat hoor je soms ook in de absurde argumenten van tegenstanders (dat we "terug in de tijd gaan naar de strooien hutjes van de oermens").
Ik maak graag even een vergelijking met een andere "bouwthema", met name de groendaken. Ik hierin zit heel wat potentiëel. Energiebesparing op verwarming en airco (want werkt isolerend), regenwaterbuffering (piekdebieten vertraagd afvoeren dus minder wateroverlast), hoogstwaarschijnlijk een positief effect op fijnstofreductie (mos blijkt aanzienlijk wat fijnstof en verontreinigingen te "verteren"), een positieve invloed op het stadsklimaat (tempering van het zgn. "hitte-eiland-effect"), meer groen in de stad (bvb. bij zichtspunt vanuit appartementen) en groen heeft ook positieve psychologische effecten (bvb. stress-reductie). En tot slot ook nog extra ecologisch potentieel...
Ook wat groendaken betreft kan Vlaanderen beter kijken naar buitenlandse voorbeelden (o.a. Chicago (270.000 m² groendaken), Londen, Amsterdam, Rotterdam... maar vooral Duitse steden zoals Munchen (1.300.000 m²) en Stuttgart (1.200.000 m²). Eerlijkheidshalve moet wel vermeld worden dat Vlaanderen aanzienlijke subsidies biedt voor groendaken (gemiddeld 25 euro/m²). Maar qua eigen projecten of qua sensibilisering en verankering in wetgeving (stedenbouw) zijn er volgens mij nog leemtes.
In Londen hield men in 2007 een steekproef onder professionals die beroepshalve met (aspecten van) daken te maken hebben. De stelling luidde: "De fysieke structuur van veel gebouwen voorkomt het aanbrengen van groene daken" (of anders gesteld: de structuren van bestaande gebouwen zouden niet voorzien zijn op de aanleg van een groendak). Men kon antwoorden met "eens" of "oneens". De resultaten waren:
Omgevingsdeskundigen: 67 % "eens"
Architecten: 40 % "eens"
Planologen: 33 % "eens"
Constructeurs: 27 % "eens"
Ontwikkelaars: 92 % "eens"
Ecologen: 13 % "eens"
Voor Londen was het dus duidelijk dat de projectontwikkelaars gestimuleerd moesten worden, en niet de constructeurs en planologen die reeds overtuigd waren (en de architecten in iets mindere mate)... Dit bedoelde ik dus met de kloof tussen perceptie en realiteit. (Alhoewel het bij sommigen natuurlijk ook met financiële belangen te maken kan/zal hebben: nl. winstmarges voor ontwikkelaars binnen de beschikbare ontwikkelingsbudgetten.)
Misschien moet Europa ook hier weer het voortouw nemen en ons over een paar jaar op de vingers tikken... zoals bij het verhaal van de luchtkwaliteitsnormen? -
Jan L
On 10 Oct, 2009
Passiefbouw is een doorgedreven vorm van duurzaam bouwen. Duurzaam bouwen betekent een hoger comfort én een lagere impact (energie, gezondheid en milieu). Alles begint bij een goed ontwerp. Zelfs zonder passief te bouwen kan je verwarmingskosten heel laag houden en koeling vermijden door een doordacht ontwerp.
De huidige regelgeving gaat niet ver genoeg. Enkele jaren geleden werd berekend dat het economisch optimum een isolatiepeil van ongeveer K30 is. De huidige verplichting is K45 – hoe lager hoe beter – en in 2010 blijft dit zo. De norm voor energieverbruik is momenteel E100, wordt in 2010 E80 en het economische optimum zou rond E60 liggen.
Het beleid moet duurzaam bouwen (K30, E60) als minimumnorm stellen en passiefbouw sterk aanmoedigen. Firma’s als Bostoen die werken via massief-passief zijn van groot belang. Zij zorgen ervoor dat traditionele bouwtechnieken die door aannemers gekend zijn in passiefbouw worden toegepast. Dit haalt passiefbouw uit het hoekje van de geitenwollen sokken en maakt het breder toepasbaar en aanvaardbaar.
Verder zou ik graag nog enkele misvattingen uit de wereld en vooral uit dit forum helpen:
- Passiefbouw is gericht op energie binnen halen in de winter maar ook op warmte buiten houden in de zomer.
- Koeling in een nieuwe woning is absurd, maar verbruikt per graad gekoeld minder energie dan verwarming verbruikt per graad verwarmd.
- Ventilatie is nodig in elke woning. Bij oude woningen gebeurt dat ongecontroleerd via spleten en kieren. Bij nieuwe woningen gecontroleerd via roosters of via ventilatoren. Ventilatoren laten toe dat je een warmtewisselaar kan plaatsen waarbij het lagere verlies aan warmte het elektriciteitsverbruik van de ventilator ruimschoots compenseert.
Wie wil bouwen of verbouwen kan cursus volgen bij vzw Dialoog (bouwteam). Dan maakt je architect of aannemer je niets meer wijs, zeker aan te raden! -
freddy
On 14 Oct, 2010
Dit is waarschijnlijk maar weet soms iemand vanwaar passief bouwen zijn oorsprong heeft.
