Verspillingsnormen

De Belgische begroting heeft eentekort van 5,4%van het bbp. Om de vergrijzing betaalbaar te maken zou België al jarenoverschottenmoeten realiseren. Dit had ons land ook beloofd jaren geleden. Vandaag is de norm verlaagd, en wordt een tekort van 3% al een hele prestatie genoemd.

Eenlangetermijnvisieop de begroting is echter nodig om te zorgen dat de vele beloften uit het verleden geen strop worden voor deeconomie(de hoge loonkosten worden voor het grootste stuk veroorzaakt door de sociale bijdragen voor beloften voor de inactieven), desociale zekerheidzelf (de noodzakelijke zorgen moeten kunnen worden betaald) en in het bijzonder depensioenen(een deel van de bevolking heeft telagepensioenen, een ander deel heel heeftwelvaartsvastehogepensioenen...).

Bezuinigen staat niet prominent vooraan in het politieke woordenboek. Maar er zijn technieken diedisciplinerendwerken:

• Strenge begrotingen maken - ambitieus in het beperken van de uitgaven en doelmatig innen van de inkomsten

• Benchmarken met de beste in vergelijkbare landen

• Zero-budget: een nulgroei toelaten

Op dit moment zie je echter een aantal mechanismen die net uitgaven laten ontsporen. Ik neemdrie voorbeelden:

1. De norm dat we als land minimaal 0,7% van ons bbp inontwikkelingshulpmoeten steken

2. De norm dat we 3% van ons bbp inOnderzoek & Ontwikkelingmoeten investeren

3. De fameuze 4,5% uitgavennorm voor deSociale Zekerheid(in reële termen, dus boven de inflatie !)

Let op dat alledrie deze posten (O&O, ontwikkelingshulp en sociale zekerheid) een soort ongeremde steun krijgen. Je kan niet tegen ontwikkelingshulp zijn, niet ? R&D: hoe meer hoe beter, niet ? Sociale zekerheid: wie is er tegen ? Het is dus erg moeilijk om dit soort uitgaven een rem te zetten er is een natuurlijke druk om zoveel mogelijk te geven.

Maar dit soort uitgavennormen zorgen niet voordoelmatigheid. Al jaren weten we dat de uitgaven van ontwikkelingssamenwerking verspild worden. Dat er veel verborgen agenda's spelen in die uitgaven, en dat er weinig efficiëntie is geweest. De ontwikkelingsbudgetten hebben er niet voor gezorgd dat er wezenlijke vooruitgang is gebeurd in bepaalde regio's. Dat hebben kleinschalige initiatieven, die veel minder geld kosten, veel meer effect gehad. Fair Trade bijvoorbeeld. Het bouwen van waterputten, SOS Kinderdorpen en andere Médecins Sans Frontières. De NGO's, niettegenstaande hoge administratieve kosten, hebben een betere doelmatigheid gehad dan de nationale overheden wat betreft ontwikkelingssamenwerking.

Ook de doelmatigheid en efficiëntie van de R&D uitgaven van de overheid wordt niet aangemoedigd met lineaire normen of uitgavendoelstellingen. We moeten integendeel veel meer normen hebben diemeten of het geld goed wordt besteed.

Het mag geen doel zijn om minimaal of zoveel mogelijk uit te geven, maar wel om zo efficiënt mogelijk eenoptimaaldoel te bereiken. In drie heel verschillende en nobele doelstellingen zoals gezondheidszorg, R&D en ontwikkelingssamenwerking wordt vandaag geen doelmatigheid bereikt, wel verspilling.

De huidigeuitgavennorm in de Sociale Zekerheidzal bijvoorbeeld zorgen voor een exponentiële groei van de uitgaven, op een moment dat de economie stagneert.

• Dezegroeinorm(4,5% in reële termen) werd opgesteld op een moment dat men dacht de economie 2-2,5% in reële termen zou groeien

• Het bbp is in de afgelopen tien jaar met 1,3% gestegen

  , veel minder dan de verwachte 2,25%

• Voor de volgende tien jaar

  mag een gelijkaardige lage groei worden vooropgesteld. De deleveraging, de demografie edm. zetten druk op onze economische groei.

De oorspronkelijke uitgavennorm van 4,5% was met andere woorden al gebaseerd opfoute economische groeiassumpties. Daardoor groeide de SZ-uitgaven meer dan drie keer sneller dan de economie.

Maar vandaag is een groei van de SZ-uitgaven van 2,5% in reële termen zelfs nog altijd veel te veel. We zouden erin moeten slagen om de SZ-uitgaven binnen de perken van de economische draagkracht te houden, met andere woorden de groei van het bbp.

Wat we nu doen, is alle productiviteitswinsten die door de actieve bevolking wordt gerealiseerd, doorschuiven naar de inactieve bevolking. Dat is niet alleen onhoudbaar, maar ook erg demotiverend voor de jonge generatie. Maar zelfs dat volstaat niet, en dus zadelen we de volgende generatie op met schulden , die bovenop de betaling van hun eigen toekomstige pensioenen zullen komen.

Deze excessieve SZ-groeinorm is een echteverspillingsnorm. Het zet niet aan tot zuinigheid,maar tot verspilling. Zo lezen we vandaag:

Bijna vier op de tien artsenspecialisten zeggen dat de directie van het ziekenhuis waarin ze werken hen in zekere mate aanspoort om prestaties te leveren die medisch niet noodzakelijk zijn en dus enkel nodig zijn voor de rendabiliteit van de instel­ling. Voor al Franstalige artsen melden dit. Dat schrijft het vakblad de Specialisten/les Spécialistes op basis van een schriftelijke enquête bij bijna 1.?400 artsen-specialisten. (Bron: De Tijd)

Het toont aan dat een te hoge groei niets met duurzame solidariteit heeft te maken, maar wel met het creëren van een onhoudbaar uitgavensysteem, waar verspilling de bovenhand krijgt. Discipline in de uitgaven zal ook efficiëntie aanmoedigen, rationelere investeringen in high tech, fair gebruik en geen overconsumptie van medische technieken.

De illusie dat er geld genoeg is om te verspillen moet worden gestopt. Het geld is op, we moeten zorgen dat we kunnen toekomen voor de noden, en zeker voor de steun van de bevolking die er het minst goed voorstaat. Dat is pas echte solidariteit.