Belgium’s environmental policy fails

Posted on 12. Feb, 2010 by Heleen.

The Environmental Performance Index is a survey of how well nations are meeting their environmental policy goals, produced by Yale University and Columbia University. It measures the performance of 163 countries in ten categories including air pollution (effect on humans and on ecosystems), climate change, biodiverstity & habitat and agriculture. It is NOT a measure of eco-performance, but rather a policy-performance check.

So, where is Belgium at? It stranded at a shameful 88th place, the 3th worst in Europe, with only Cyprus (96th) and Bosnia and Herzegovina (98th) left behind. Belgium scores particularly bad on meeting the goals for mitigating air pollution (and the effects on the ecosystem), and biodiversity.

[...]

Continue Reading

Onze schuld

Posted on 23. Jan, 2010 by Geert.

Belgische overheidsschuld - OLO52 - voorbeeld van geografische verdeling en investeerderstype

Naar aanleiding van de discussie rond Griekenland, en de verslechterende Belgische overheidsfinanciën, werd de vraag gesteld hoe de verdeling van de Belgische schuld was (@Theo).

De 10-jarige OLO bepaalt de referentierente (benchmark) voor de Belgische staat, en investeerders baseren zich op deze looptijd. De verdeling ervan is dus een goede indicatie voor de geografische verdeling, en de verschillende investeerders.

Wat opvalt, is dat slechts een kwart van die lening wordt aangehouden door Belgen. Drie vierde is intussen internationaal gekocht. Een groot stuk zelfs buiten de eurozone. 20% werd door centrale banken gekocht, 36% zit bij fondsen, 4% bij hedge funds.

De evolutie van de verdeling van de Belgische overheidsschuld is spectaculair sinds de invoering van de euro. De internationalisering zie je ook bij de Belgische aandelen. Dit is niet per se slecht, maar betekent wel dat de bewegingen brutaler kunnen worden als er vragen worden gesteld bij de fundamentals van het land (vraag het maar aan de Grieken).

Continue Reading

België bijna een Club Med-land

Posted on 22. Jan, 2010 by Geert.

Overheidsschuld en %schuld bij buitenlanders Bron: DB

[...]

Continue Reading

“België is virtueel failliet”

Posted on 05. Sep, 2009 by Geert.

Opmerkelijk interview met Guy Vanhengel, minister van Begroting, in De Standaard:

Is België virtueel failliet?
“Ja. Als je dat bedrijfsmatig zou bekijken, dan is België virtueel failliet. Alleen kunnen overheden niet failliet gaan. Het is niet vijf voor twaalf, maar vijf over twaalf. Hoe langer we wachten, hoe erger het wordt.”

…

“De inspanningen die we zullen moeten doen, zijn gigantisch”, klinkt het. “Alle overheden van ons land samen, inclusief de sociale zekerheid, stevenen volgend jaar af op een tekort van 25 miljard euro op 180 miljard. Eenvoudig uitgelegd, komt het erop neer dat voor iedere 100 euro die de overheid uitgeeft, ze er 17 tekort komt. Dat is enorm. Iedereen zal dan ook moeten inbinden, op alle niveaus.”

Het is de eerste keer dat ik een minister van Begroting zo direct hoor praten. Het tekort is 17% van het budget (en wellicht zelfs meer). Dat betekent dat wat lapwerk links en rechts niet voldoende zal zijn.

Waar zal de grote inspanning dan van komen? Alle maatregelen die worden genomen, zijn ofwel te klein, ofwel contraproductief, omdat ze de crisis zullen verlengen.

Continue Reading

ACV = Algehele Collectivisering van Vlaanderen?

Posted on 22. Aug, 2009 by Geert.

“Het is van groot belang dat we de progressiviteit in de belastingen opnieuw gaan herstellen. Dat principe is in de voorbije jaren stelselmatig afgebouwd. Terwijl het toch vanzelfsprekend is dat de sterkste schouders de grootste lasten moeten dragen,’ zegt ACV-voorzitter Luc Cortebeeck in een interview metDe Standaard.”

In één adem vraagt Cortbeeeck ook de belastingen te verhogen.

Klopt zijn bewering echter dat de progressiviteit moet worden hersteld?

Onderstaande grafiek toont de belastingen per inkomensdeciel.

% belastingen betaald door de verschillende inkomensdecielen

[...]

Continue Reading

De begroting is een horrorshow (bis)

Posted on 19. Jun, 2009 by Geert.

Enkele maanden geleden (op 1 april nota bene) schreven we: 

We zitten als het ware op een Titanic, en blijven keuvelen over het repertoire van het orkest.

* De enige maatregelen die de afgelopen acht jaar werden genomen, zijn ofwel fictief (het Zilverfonds, dat de prijs voor het grootste fictieve fonds ter wereld verdient).

* Ofwel zijn ze fictief gebleven (het generatiepact).

* Ofwel zijn ze destructief geweest (het opeten van ons comfortabel primair surplus, dit is het overschot voor de betaling van de rentelasten).

De Europese Commissie bevestigt dit nu. De Tijd kon blijkbaar de nota al inkijken: 

Continue Reading

Gevoelloos voor de crisis?

Posted on 15. Mei, 2009 by Geert.

Een enquête van Siginificant GfK uitgevoerd in opdracht van de VRT zou laten uitschijnen dat de meeste Vlamingen niet slechter af zijn door de crisis. Tenminste, dat is de interpretatie van de media. Het hangt er wat van af hoe je de resultaten leest. 27% zegt immers getroffen te zijn door de crisis. De VRT-nieuwssite schrijft:

Als Vlamingen slechter af zijn, komt dat vaak omdat ze hebben moeten inboeten op hun aandelenportefeuilles. 22% erkent het voorbije jaar geld verloren te hebben op de beurs. En van wie geld is kwijtgespeeld, zegt 48% meer dan 2500 euro verloren te hebben, en 28% meer dan 10.000 euro. 

Tot nu toe zegt 8% van de Vlamingen de impact van de crisis rechtstreeks ervaren te hebben in zijn of haar werksituatie: door zijn of haar baan te verliezen (1,5%), maar vooral door tijdelijk werkloos te worden of op een andere manier minder te gaan werken (telkens 3%). Vooral jongeren (18-34 jaar) werden tijdelijk werkloos of gingen minder werken.

Dat laatste kunnen we goed illustreren. De tijdelijke werkloosheid is dramatisch gestegen in ons land. 

Tijdelijke werkloosheid in België (in aantal)

Een groot deel van deze tijdelijke werkloosheid zal uiteindelijk worden vertaald in gewone werkloosheid. Het systeem van tijdelijke werkloosheid is dus duidelijk in de mode. Een meer dan verdubbeling op een jaar tijd is zorgwekkend. Het is een systeem waar jarenlang zo’n 100.000 Belgen van een uitkering leefden. Een statuut dat erg vatbaar is voor misbruik. Maar in de afgelopen negen maanden heeft het statuut als buffer gediend om de activiteitsvermindering bij de bedrijven op te vangen.

De statistieken over de werkloosheid zijn tot nu toe nog mild gestegen. Maar dan spreken we wel over de enge definitie van de ‘vergoede volledig werklozen’. Daar is een stijging van 16.000 eenheden op een jaar tijd op te tekenen.  Er zijn 689.000 volledig werklozen. Maar we maken onszelf iets wijs als we geloven dat dit het probleem van inactiviteit goed meet. De totale werkloosheid in ons land in maart 2009 bedroeg meer dan het dubbel! inderdaad, de RVA betaalde per einde maart 2009 ongeveer 1.425.000 Belgen een vergoeding voor inactiviteit in diverse categorieën.  

De totale werkloosheid in België (Bron:RVA)

1,4 miljoen Belgen krijgen dus nu al een werkloosheidsuitkering.  Dat is een grotere groep dan de ambtenaren. Er zijn in ons land 1,04 miljoen ambtenaren. Die categorie groeide sinds 2001 sterk aan, dubbel zoveel als de totale tewerkstelling in ons land.

Een groot aantal van onze ambtenaren werkt in het onderwijs (345.000). Een iets groter aantal in de gezondheidszorg (370.000). Nuttig voor de maatschappij, maar het moet gedragen worden door de gemeenschap. En de efficiëntie is soms moeilijk te meten. Dat geldt zeker ook voor de rest van het administratieve apparaat, inclusief gemeenten en provincies.

Trouwens, recent bleek uit een studie van Itinera dat Wallonië wel een hoger % ambtenaren heeft gemeten tegenover het aantal werkenden, maar Vlaanderen heeft een hoger % tegenover de bevolking. Het aandeel van de publieke tewerkstelling in de totale tewerkstelling van ons land is met 1,6%-punt gestegen tussen 2001 en 2007 (van 30,6% tot 32,2%).    

Nogmaals wordt het fundamentele probleem van ons land met cijfers ondersteund: te veel mensen zijn afhankelijk van de overheid voor hun inkomen. 

Daardoor wordt de oppositie tegen elke aanpassing aan dit systeem steeds moeilijker. Je kan vandaag meer stemmen winnen met het instandhouden van dit systeem, dan met het te ontvetten…

Zo wordt het ook duidelijk waarom een deel van de bevolking de crisis niet voelt. Voor een toenemend deel van onze bevolking is de economische en financiële crisis dus een nieuwsitem, maar geen gevoelsitem.

———————

Continue Reading

Waarom privéjobs in België zullen blijven wegsmelten…

Posted on 13. Mei, 2009 by Geert.

In onzekere tijden zijn er nog zekerheden. Terwijl België wegzakt in de meeste rankings – van WEF-competitiviteitsrapport over de UEFA-landenranking tot het Eurosongfestival – blijven we aan de kop in de OESO-rangschikking… Maar dan wel de OESO-ranking van de meest belaste lonen ter wereld. 

Het is niet dat er één component bovenuit steekt: in andere landen zijn ofwel de inkomensbelastingen of de bijdragen wel eens hoger. Maar België wint het regelmatigheidscriterium: we zijn consistent bij de duursten in heel het spectrum. Het gedeelte dat de werkgever moet betalen, is wellicht het meest pijnlijke op een crisismoment. Omdat voor werknemers dit gedeelte redelijk onzichtbaar is, zien zij het niet als een deel van hun loon. Maar voor de werkgever is het een belangrijk deel van de kost van een werknemer.

Het komt erop neer dat bijvoorbeeld een alleenstaande die slechts twee derde van het gemiddelde Belgische brutoloon verdient, zowat het dubbele kost voor zijn werkgever van wat hij netto verdient. Die loonwig loopt voor ‘goedverdienende’ werknemers verder op tot een factor van 2,5. Hij kost dus aan zijn werkgever tweeënhalve keer het bedrag van zijn nettoloon. 

De gevolgen van deze belastingpolitiek is dramatisch:

* demotivatie van werknemers

* hoge loonkosten om privéjobs te creëren in ons land

* een almaar hoger overheidsbeslag, omdat de privésector krimpt, zwartwerk wordt aangemoedigd, en er een uitkeringsafhankelijkheid ontstaat. 

Het tegenargument is dat de Belg heel wat voor die afdrachten krijgt. Dat klinkt goed in theorie. Maar helaas wordt het afgedragen gedeelte niet even efficiënt beheerd en uitgegeven als de omgeving waarin de werknemer deze toegevoegde waarde heeft moeten creëren.  De grootste medestander voor een antiverspillingsbeleid, en een antibelastingbeleid zou de vakbond van de werknemers in de privésector moeten zijn. Helaas is die vakbond ook de organisatie die de belangen van de werklozen en de ambtenaren verdedigt. Een belangenconflict dat inefficiënties meee in stand houdt.   

Continue Reading

De Belgische begroting is een horrorshow

Posted on 01. Apr, 2009 by Geert.

Wat doet u op een mooie lenteavond ? Het laatste dat ik u zou aanraden, is het rapport van de Hoge Raad voor Financiën ter hand te nemen. Het is pure horror, en jammer genoeg staat het niet in de categorie fictie. Hoe vaker ik het rapport lees, hoe meer ik twijfel aan het behoud van onze welvaart. De Belgische welvaart is een lege doos. Want ze werd al volledig gespendeerd, en er werd een loodzware last achtergelaten voor de volgende generatie.

We zitten als het ware op een Titanic, en blijven keuvelen over het repertoire van het orkest.

* De enige maatregelen die de afgelopen 8 jaar werden genomen, zijn ofwel fictief (het Zilverfonds, dat de prijs voor het grootste fictieve fonds ter wereld verdient.)

* Ofwel zijn ze fictief gebleven (het generatiepact).

* ofwel zijn ze destructief geweest (het opeten van ons comfortabel primair surplus, dit is het overschot voor de betaling van de rentelasten).

Vooral dat laatste heeft zand in de ogen gestrooid. En heeft een dubbel destructief effect gehad voor ons land:

1. Het heeft namelijk niet alleen de enige echte vergrijzingsbuffer opgegeten. Een primair surplus van 6,5% van het bbp zou België vandaag bij de allerbeste landen rangschikken. Het zou vertrouwen geven aan de bevolking dat we de crisis en de vergrijzing aankunnen. In plaats daarvan werd het aan allerlei maatregelen uitgedeeld om ieder wat wils te geven voor zijn kiezerspubliek.

2. Maar een tweede negatief effect wordt dikwijls onderschat. Tussen 2001 en 2007 daalde het primair surplus met 3,4% van het bbp. En als ik het rapport van de HRF lees, dan was het zelfs meer als we rekening houden met de gunstige conjunctuur. Die budgettaire stimulus heeft de economische groei aangezwengeld, waardoor we een groei van 2,1% lieten optekenen. Maar die groei is hoger dan wat we zonder begrotingsstimulans zouden hebben bereikt. Niettemin werd die groei als leidraad genomen voor de toekomst. Met andere woorden, de verslechtering van de begroting leidde tot een hogere groei, die tot een aantal projecties heeft geleid die gebaseerd zijn op … een te rooskleurige groei.

De onderstaande grafiek is een mooi staaltje van het Horrorrapport van Financiën:

Een aantal gruwelijke details:

* de begroting blijkt al een structureel tekort te hebben gehad van bijna 2% van het bbp in 2007. Dat werd alleen gecompenseerd door de goede conjunctuur, en daardoor werd de slechte begroting weggecamoufleerd. Het woord “meevallers” werd nochtans nooit gebruikt in die periode …

* We graven in de komende jaren een tekort uit van 5% van het bbp, en dat voornamelijk door structurele problemen

* deze projecties werden gemaakt met een optimistische groei van -1,9% in 2009 en een positieve groei in 2010, versnellend naar 2011…  De realiteit is dat de groei eerder -4% zal bedragen. De horror is met andere woorden al gecensureerd …

Maar als u huivert van die grafiek en cijfers, moet u vooral niet verder lezen. En de volgende grafiek moet u zeker niet aan uw kinderen tonen, want het toont de rekening die zij zullen moeten betalen:

De grafiek toont het vorderingensaldo met inbegrip van de vegrijzingskosten. Als dit het financieel plan is van een onderneming, zou u onmiddellijk alle aandelen verkopen … Dit is het financieel plan van de nv België. Het is de weg naar de afgrond. Dat de media en de partijen dit niet onder ogen zien, maakt me meer en meer ongerust.

Dat in deze context – en ik herhaal: waarbij de groei voor dit en volgende jaren gruwelijk wordt overschat – nog wordt gepleit voor een keynesiaanse politiek is niet alleen onbegrijpelijk, maar zelfs surrealistisch. We zitten allemaal in een trein die op hol is geslagen, en recht naar de afgrond rijdt. Wil iemand de conducteur vragen om eens naar de noodrem te zoeken? Of moeten we onze kinderen de raad geven hun wagonnetje eventueel af te koppelen?

Continue Reading

Nederland heeft een crisisplan, België niet

Posted on 24. Mrt, 2009 by Geert.

De Nederlandse regering heeft de contouren afgesproken waarbinnen zal bezuinigd worden om de impact van de crisis te beperken. Zo werd onder meer beslist om door te werken tot de leeftijd van 67 jaar.

In een marathonzitting koersten CDA, PvdA en ChristenUnie afgelopen nacht af op een akkoord over maatregelen tegen de crisis. Ze gaan fors bezuinigen in 2011 en willen de aow-leeftijd verhogen naar 67 jaar. Ook korten op de zorgtoeslag, een hoger eigenwoningforfait en loonmatiging in nieuwe cao’s lagen op tafel.

De Nederlandse regering houdt dus niet alleen rekening met de financiële schok, maar ook met de demografische schok. Opvallend is dat de vliegtaks wordt afgeschaft, maar dat er wel energiebesparende maatregelen worden genomen. De sociale partners zouden dicht bij een goedkeuring staan, en vragen onder meer dat de pensioenfondsen meer tijd krijgen om te herstellen.

Nederland slaagt erin om zijn keuken in orde te brengen in moeilijke omstandigheden. Het is de enige manier om welvaart op lange termijn te handhaven. Het is een voorbeeld voor België, dat het risico loopt sterk achteruit te gaan. 

Vandaag verschijnt in België het rapport van de Hoge Raad van Financiën. Dat schetst een horrorbeeld van de budgettaire situatie. Er moet voor maar liefst 5% van het bbp worden bespaard. Onmogelijk in crisistijd, en nooit gedaan in voorspoed … We betalen de tol van de budgettaire politiek tussen 2000 en 2007…

De raad, voorgezeten door Guy Verhofstadts ex-kabinetschef Luc Coene, geeft impliciet aan dat die financiën ons ‘de laatste 8 tot 10 jaar’ onvoldoende hebben voorbereid op de economische schokken. 

De eerste paragrafen van het rapport laten niets aan de verbeelding over:

1. Een structurele en niet spontaan omkeerbare achteruitgang 

De Belgische overheidsfinanciën staan voor een belangrijke uitdaging. Men verwacht voor 2009 een overheidstekort van ongeveer 3,5% van het bbp, dat ongetwijfeld onder het niveau van 4% van het bbp zal kunnen zakken in 2010. Die gevoelige verslechtering van de begrotingsresultaten is gedeeltelijk toe te schrijven aan de opeenvolgende neerwaartse herzieningen van de economische groeivooruitzichten op korte en middellange termijn sinds de herfst 2008. De nog altijd heersende onzekerheid omtrent de omvang en de duur van de economische en financiële crisis beïnvloedt bovendien de prognoses van de begrotingssaldi op korte en middellange termijn. Dat geldt ook voor de beoordeling ervan in structurele termen. Op basis van de thans beschikbare informatie kan men het opgetekende structurele (2) overheidstekort voor 2008 op ongeveer 1,7% van het bbp ramen – dus veel hoger dan nog onlangs werd geschat.  Dit structureel tekort vindt niet zijn oorsprong in de huidige crisis. In 2009 en bij ongewijzigd beleid (op basis van de onlangs doorgevoerde begrotingscontrole), zou dit structureel tekort volgens verschillende ramingen ongeveer 2,7% van het bbp kunnen bedragen.

Nederland heeft dus een crisisplan, België niet. In de komende tien jaar zal daardoor de welvaart bij onze noorderburen beveiligd worden; in ons land zullen we de dingen ondergaan en achteruitgaan. 

Continue Reading

Een avond in een Gentse kerk …

Posted on 24. Feb, 2009 by Geert.

De presentatie voor Cunina in de oude Gentse Parnassuskerk bracht 220 mensen samen. 

Het is wat eigenaardig om mensen toe te spreken in een kerk over een economisch onderwerp. Op sommige momenten dacht ik echt dat het een preek was in plaats van een uiteenzetting over de wereldeconomie. Maar de beminde gelovigen bleven wakker, en de vragen over de crisis stopten maar na interventie van de hogere instanties, in casu de voorzitter van de club 51. 

Kerken die vollopen … het is dus echt oorlogstijd ?!

Dat brengt me bij de mediastorm van vandaag. Knack had me gevraagd om net als drie andere opiniemakers (Bea Cantillon, Paul De Grauwe en Herman Daems) iets te schrijven over de crisis in de vorm van een open brief aan de premier en de minister-president, een advies voor onze regering. 

Mijn advies was dus om een Economische Urgentieraad samen te stellen. In het Engels klinkt dat als “Economic War Cabinet”. 

Knack heeft deze brief als leader voor het weekblad op woensdag al uitgestuurd, met redelijk wat aandacht. De gehele brief vindt u onderaan. 

Mijn eerste nachtelijke impressie is:

* de pers vindt dit blijkbaar een interessant idee, te zien aan het aantal artikels op een kort Belgabericht;
* de reacties op de fora zijn gemengd, met de gebruikelijke extreem negatieve en persoonlijke tirades tot de betuigingen van steun;
* ik heb nog steeds geen politieke ambities, en zeker niet als ik zie hoe men spitsroede moet lopen na een dergelijk (constructief) voorstel.

Geachte heer Eerste Minister, Geachte Minister-President,

We worden geconfronteerd met de ergste economische en financiële crisis sinds de Tweede Wereldoorlog. De economische chaos is niet te overzien. De beslissingen die in de komende maanden worden genomen, zullen beslissen over de welvaart voor deze en vooral voor de volgende generatie. Het wordt met de dag duidelijker dat landen terugplooien op zichzelf. Ieder land moet de beste beslissingen nemen voor zijn eigen land en niet rekenen op de goodwill van het buitenland.

Laten we het cynisme, de ego’s, de politieke spelletjes en onnodige obstakels opzijschuiven. Dit is een moment om samen te werken, om al de beste middelen die we hebben te gebruiken. Deze strijd wordt op het economische front gestreden. In het Verenigd Koninkrijk werd begin oktober al een National Economic Council opgericht, een soortEconomic War Cabinet . De Britse pers schreef: ‘Gordon Brown effectively puts the government on an economic war footing’ . Uitzonderlijke tijden vragen uitzonderlijke maatregelen.

Uit enkele recente gebeurtenissen bleek dat voor onze Belgische regering de belangrijke economische beslissingen elkaar snel opvolgen, misschien té snel. De voorbereiding en de analyse kunnen daaronder lijden. Deze uitzonderlijke situatie overstijgt de normale organisatie van een regering. Er zijn meer middelen en mensen nodig. Er zijn kortere communicatielijnen nodig met de betrokken ministers, een betere coördinatie, snellere analyse en vooral ook een beter zicht op wat er op internationaal vlak gebeurt. Een Economic War Cabinet zou onze regeringen kunnen bijstaan .

Concreet betekent de oprichting van een Economic War Cabinet :

1. De regering moet een beroep doen op de beste specialisten in verschillende domeinen.

2. Deze raad kan maar goed werken als deze specialisten toegewijd deze opdracht kunnen vervullen. Ze moeten deze adviesraad een prioriteit geven boven hun gewone werkzaamheden.

3. De raad kan maar goed werken als dat kan op een onafhankelijke manier, los van belangengroeperingen en volledig apolitiek .

4. En het is even belangrijk dat zijn adviezen geen belangenconflicten kunnen oproepen, met andere woorden dat het algemene belang volledig primeert in zijn adviezen.

Zo’n ‘Economische Urgentieraad’ kan op verschillende fronten steun geven. Ten eerste moeten belangrijke keuzes gemaakt worden voor de financiële sector. Ten tweede is er nood aan een sociaaleconomisch herstelplan, met vooral een luik concurrentiekracht. En ten derde is een objectieve analyse nodig van mogelijke steun- en investeringsmaatregelen. En alles moet in een beheersbaar budgettair kader plaatsvinden, dat geen lasten legt op de volgende generatie.

Zoiets is niet eenvoudig in de Belgische context. Maar de situatie is te ernstig om steeds weer obstakels in te roepen om niet de noodzakelijke beslissingen te nemen. De economische en financiële crisis noodzaakt moedige en pijnlijke maatregelen. Als die goed worden voorbereid, perspectieven bieden op beterschap, genomen worden in het algemeen belang en op een weldoordachte en rechtvaardige manier, zal dat vertrouwen geven in de toekomst.

Er zijn in dit land voldoende mensen die hun diensten willen aanbieden om de strijd tegen de economische crisis mee aan te gaan. We moeten het defaitisme breken dat we hier als klein land niets tegen kunnen doen. Om de crisis te overwinnen, moet er één blok gevormd worden binnen de regering. Maar ook buiten de regering moet de ernst van de situatie doordringen. De crisis overwinnen is belangrijker dan politiek opportunisme of de zoveelste verkiezingskoorts. Op een schip in een storm mag er geen twist zijn, maar eendracht. Als we samenwerken en de beste krachten en middelen gebruiken, dan kunnen we het land door deze storm loodsen.

Een klein land heeft veel nadelen in deze crisis. Nationalisme, protectionisme en schaalgrootte benadelen de kleine landen. Maar klein zijn heeft ook voordelen. Je bent wendbaarder, kunt sneller beslissen, middelen en mensen mobiliseren en alternatieve scenario’s bekijken. De zeventiende-eeuwse zeeheld Michiel de Ruyter won al zijn zeeslagen met een kleinere vloot tegen een buitenlandse overmacht. Zijn geheim was dat hij alle mogelijke scenario’s op voorhand liet overwegen, zelfs degene die onmogelijk leken. Storm, mist, zandbanken of chaos waren voor hem een bondgenoot, omdat hij erop voorbereid was. Op dezelfde manier kan een Economic War Cabinet alle scenario’s overwegen, een goede analyse maken, en onze regering helpen om onze economie door deze crisis te navigeren.

———-

Continue Reading

Economic War Cabinet

Posted on 23. Feb, 2009 by Geert.

Noels pleit voor economisch oorlogskabinet

De Tijd

Geert Noels, hoofdeconoom van beurshuis Petercam, roept premier Herman Van Rompuy in een open brief op om een ‘Economic War Cabinet’ op te richten. Die economische urgentieraad zou bestaan uit specialisten en zou de regering kunnen bijstaan in de huidige economische crisistijden. Dat meldt het weekblad Knack.

In zijn open brief verwijst Noels naar het Verenigd Koninkrijk. Daar werd in oktober vorig jaar al een soort ‘Economic War Cabinet’ opgericht onder de naam National Economic Council. Omdat uitzonderlijke tijden ook uitzonderlijke maatregelen vragen, zou ook in ons land best zo’n economische urgentieraad opgericht worden, meent Noels. De raad moet volgens Noels bestaan uit ‘de beste specialisten’ uit verschillende domeinen, moet bestaan uit ‘toegewijde’ mensen, moet ‘onafhankelijk en a-politiek’ kunnen werken en moet het ‘algemene belang’ laten primeren.

Volgens Noels kan zo’n economische urgentieraad op verschillende fronten steun geven. ‘Ten eerste moeten belangrijke keuzes gemaakt worden voor de financiële sector. Ten tweede is er nood aan een sociaaleconomisch herstelplan, met vooral een luik concurrentiekracht. En ten derde is een objectieve analyse nodig van mogelijke steun- en investeringsmaatregelen. En alles moet in een beheersbaar budgettair kader plaatsvinden, dat geen lasten legt op de volgende generatie’, zo staat te lezen in de brief.

Ons land is volgens Noels niet machteloos tegen de crisis, op voorwaarde dat er wordt samengewerkt. ‘We moeten het defaitisme breken dat we hier als klein land niets tegen kunnen doen. Om de crisis te overwinnen moet er één blok gevormd worden binnen de regering. Maar ook buiten de regering moet de ernst van de situatie doordringen. De crisis overwinnen is belangrijker dan politiek opportunisme of de zoveelste verkiezingskoorts. Op een schip in een storm mag er geen twist zijn, maar eendracht. Als we samenwerken en de beste krachten en middelen gebruiken, dan kunnen we het land door deze storm loodsen’, luidt het.

Continue Reading

2009: een krimp van 4%, en een tekort van 6%

Posted on 17. Feb, 2009 by Geert.

Het einde van 2008 was erg slecht, maar de dynamiek is niet verbeterd. In plaats van een adempauze hebben we nog steeds te maken met een wurging. De Belgische economie kan daardoor met 4% krimpen. Gegeven de grootte van de publieke sector, moet de krimp nog zwaarder worden ingeschat. De privésector dreigt met meer dan 8% te krimpen. Dat is een softe depressie, of een erg diepe recessie. 

Op 11 december leek mijn ‘1 à 1,2%’-krimp voor 2009 nog donker, omdat de officiële cijfers meer dan 2% hoger stonden. 

Hij verwacht dat de Belgische economie dit jaar met 1 à 1,2% krimpt, wat zal wegen op de fiscale ontvangsten. ‘In het vierde kwartaal zit je al met 0,5% krimp, wat op jaarbasis een negatieve groei geeft van 2%. Om de achterstand waarmee je 2009 begint goed te maken, zou in de loop van volgend jaar een krachtig herstel moeten volgen.’

Nu het begin van het jaar nog niet uitbodemt, wordt 2009 sowieso een erg slecht jaar voor de groei gemeten door de gemiddelde jaar-op-jaar-wijziging te vergelijken met het vorige jaar. 

Dit zal een zwaar effect hebben op de begroting. Toen nog geschat op -3,5 à -4%, denk ik dat we een blow-out-tekort van -6% van het bbp riskeren.

* tegenvallende fiscale ontvangsten
* ontsporing sociale zekerheid
* lokale besturen met onevenwichten
* teleurstellende dividendinkomsten
* steun aan de banken
* etcetera etcetera

Voor we zeggen dat dit niet erg is, misschien even het nieuwe boek van Leo Tindemans nalezen!

Continue Reading

Het jaarverslag van de NBB

Posted on 17. Feb, 2009 by Geert.

Het jaarrapport van de Nationale Bank van België (NBB) is een jaarlijks ijkpunt. Het is voor mij al meer dan twintig jaar een vaste traditie om het NBB-rapport rond deze periode grondig door te nemen. Tegenwoordig ontvang ik het sneller digitaal dan via de oude getrouwe papieren versie … 

Ik vind dat mijn commentaar over het jaarverslag hard klinkt in Trends/Knack.

Niet zozeer wat de boodschap betreft: de situatie is inderdaad ernstiger vandaag dan het uit het jaarrapport op het eerste gezicht blijkt. Maar dat is geen kritiek op de oorspronkelijke auteurs van het jaarrapport. Die auteurs zijn zeer bekwame economen, die op een correcte en professionele wijze dit rapport samenstellen. De directeur van de studiedienst, Jan Smets, is een echte topper, die door iedereen wordt geapprecieerd om zijn integriteit en inzichten.

Een deel van de boodschap wordt echter door allerlei invloeden gefilterd en verdund. De sociale partners moeten akkoord gaan met de boodschap, waardoor een aantal conclusies of inzichten misschien de finale versie niet haalt.

Eigenlijk zou ik het liefst de oorspronkelijke, niet bijgestelde tekst lezen. En dan zou de bezorgdheid over de economische toestand, die ik deel, nog veel duidelijker naar voren komen. Een aantal pistes naar mogelijke oplossingen zou wellicht ook prominenter in de verf staan. 

Daarbij komt dat het Jaarrapport vooral een verslag geeft van de activiteit in het afgelopen jaar. Het heeft geen voorspellende ambitie. Vergeten we ook niet dat de situatie van week tot week verergert, de realiteit verandert sneller dan de tijd om het te drukken. 

Geert Noels: ‘Dit is een diepe recessie’

16/02/2009 12:00

Continue Reading

De Econoshocktest

Posted on 10. Feb, 2009 by Geert.

Maandagavond hield ik een erg geanimeerde voordracht voor het Financieel Forum in Mechelen. Dank aan de inrichters, en vooral de heren Muylaert en Van Niewenhove. Het was een combinatie van Econoshock en de toestand van ons land. 

Vooral de grafiek met het Belgische bankenrisico in een internationaal perspectief maakte de zaal erg stil. Het verbaast me dat de meeste Belgen het echte bankenrisico nog steeds onderschatten voor ons land. En dat aan de vooravond van de stemming over Fortis. Over de Fortiszaak hebben specialisten tijdens de voorbije vijf maanden zowat alle details bovengehaald, maar het grote publiek is nog steeds onwetend over de omvang van het bankenprobleem. Objectieve en volledige gegevens over de garanties, de activa en de kredieten van onze banken in verhouding tot ons bruto binnenlands product tonen aan dat we in de categorie van Zwitserland en Ierland vallen. Zelfs Roubini vermeldt nu België in één adem met landen die in de problemen kunnen komen door hun banken. 

In many countries the banks may be too-big-to-fail but also too- big-to-save, as the fiscal/financial resources of the sovereign may not be large enough to rescue such large insolvencies in the financial system.

Traditionally only emerging markets suffered – and still suffer – from such a problem. But now such sovereign risk – as measured by the sovereign spread – is also rising in many European economies whose banks may be larger than the ability of the sovereign to rescue them: Iceland, Greece, Spain, Italy, Belgium, Switzerland and, some suggest, even the UK.

The process of socializing the private losses from this crisis has already moved many of the liabilities of the private sector onto the books of the sovereign: banks, other financial institutions and, soon enough possibly, households and some important non-financial corporate companies.

At some point a sovereign bank may crack, in which case the ability of governments to credibly commit to act as a backstop for the financial system – including deposit guarantees – could come unglued.

Voorts had ik het over de schokbestendigheid van België tegenover de zes gekende schokken, en dat met een aantal andere landen als referentie. De punten zijn een gemiddelde score van een aantal bevriende economen.

1=zwak / 6 = robuust 

Merk op dat België gemiddeld scoort op de meeste schokken, maar op de financiële schok toch wel de zwakste score haalt. Duitsland scoort gemiddeld goed (behalve voor demografie), en ook de VS scoort enkele malen goed, maar uiteraard heel slecht voor de financiële schok. De VS heeft wel erg veel potentieel op milieuvlak en energievlak. 

Altijd geïnteresseerd in jullie assessment van andere landen. Ik hoor graag beredeneerde scores voor onder meer Brazilië en Rusland.

Continue Reading