Money for nothing, de olijfboom en andere olie

Iemand betalen om je geld gedurende lange tijd bij te houden, geen zinnig mens zou dat doen, en toch is het wat deze week opnieuw met meerdere miljarden gebeurde.

Duitsland sleet voor bijna 4 miljard aan obligaties en doordat de uitgifte boven pari gebeurde zorgde een lage intrestvoet ervoor dat de crediteur op vervaldatum per saldo een negatieve return zal hebben. Zover is het gekomen, dat men zichzelf niet meer vertrouwt, want wie het geld in een koffer onder zijn bed bewaart, houdt er op het einde van de rit nog iets meer aan over. Je moet natuurlijk afwegen wat het veiligst is: het risico dat een dief met je centen aan de haal gaat of dat de debiteur (Duitsland) op vervaldag in gebreke zal blijven.

Deze laatste wrijft zich natuurlijk in de handen, gratis geld waar je mee kan werken en winst maken, dat weigert niemand. Het doet me niet alleen denken aan die oude hit van The Dire Straits (Money for Nothing) maar ook aan een verhaaltje of quote uit de bijbel, uit lang vervlogen godsdienstlessen. Het begrip heeft nadien zelfs ingang gevonden in de economie als het zgn. Mattheuseffect: de rijken zullen rijker worden. Duitsland is zowat de meest welvarende staat uit de EU, zelfs mondiaal scoren ze hoog met een werkloosheid die nog nooit zo laag was. Tel daarbij nog de dalende euro, die een exportland als onze oosterburen evenmin windeieren zal leggen, en je ziet dat Mattheuseffect zo realiteit worden.

Niet dat alle zorgen voorbij zijn, want behalve Philips gooide deze week ook Siemens een winstwaarschuwing in de markt. Het verdient zeker de moeite om straks, wanneer ze hun kwartaalcijfers rapporteren, eens uitgebreid naar hun orderboek te kijken. De winst, dat is het verleden, maar de uitstaande orders dat is de toekomst. Ook het feit dat China bekend maakte dat de automarkt vorig jaar nauwelijks groeide zou zijn sporen moeten nalaten bij o.a. VW dat er een kwart van zijn omzet slijt.

Op moment dat men het geld gratis weg geeft is het beter om eens wat verder beginnen te kijken, ooit moeten de aandelen (en de economie) toch de miserie achter zich gaan laten. Als het fixed income deel al een negatieve return geeft, zal men wellicht al eens wat meer naar aandelen kijken. In dat verband is het ook vermeldenswaardig dat de USA en Europa er toch een verschillende snelheid op na houden. De prijzen van het staal gaan er elk een andere richting uit, zoals blijkt uit een artikel in de Wall Street Journal . Die liggen op dit moment zowat 150 $ uit mekaar; nadat ze enkele maanden bijna hand in hand daalden, maken de USA sinds een paar maanden rechtsomkeer in de opwaartse richting.

Om hieruit te besluiten dat een nieuwe beurslente al om hoek kijkt, lijkt echter een paar stappen te vroeg. De problematiek rond de overheidsschulden is de laatste tijd wat naar het achterplan geschoven maar is nog steeds latent aanwezig. Landen als Italië bijvb. moeten dit jaar (zelfs de komende maanden) ettelijke tientallen miljarden herfinancieren en anderen als de Grieken moeten nog steeds het onderste uit de kan halen om niet te verzuipen. p een of andere wijze zal het huis toch helemaal moeten worden schoon gemaakt alvorens het opnieuw bewoonbaar wordt. Het doet me denken aan mijn olijfboom. Gans de zomer stond die buiten en deed het schitterend, ondanks de vele regen. Toen ik hem in oktober binnen zette, begon hij plots zijn bladeren te verliezen. Een betere plaats, meer of minder water, niets baatte. Na verloop van tijd zag je hier en daar nieuwe scheuten, zodat er opnieuw hoop kwam. Maar bijna alle oudere bladeren moesten er verder blijven aan geloven. Nu de kale takken gesnoeid worden, ziet hij er niet meer uit, maar de nieuwe scheuten groeien en zullen langzaam de boom herstellen.

Het is te vrezen dat er nog veel bladeren van de economie-boom zullen moeten vallen, en dat enig snoeiwerk geen overbodige luxe zal zijn. De positieve signalen die we af en toe zien zijn maar een pril begin.

Binnen deze moeilijke context is er een sector die vanuit investeringsstandpunt wel solid as rock blijft en dat is de olie. De vraag blijft stabiel en langs de aanbodzijde zijn er regelmatig spanningen. Lente onweders in Egypte en vooral Libië, een dreigende importban op Iran dat op zijn beurt waarschuwt dat het de export van Irak, Koeweit en Saoedi-Arabië via de Straat van Hormuz zou blokkeren, het is niet van aard om de prijzen wat goedkoper te maken.

Maar ook in andere werelddelen gebeuren er dingen die we beter niet uit het oog verliezen. In Zuid-Amerika gaf Chavez het startsignaal maar er komt zeker navolging. Het nationaliserend gedachtengoed wint er stap voor stap veld. In Nigeria, toch ook goed voor 2 miljoen vaten per dag, nemen de onlusten stelselmatig toe. En last but not least zien de Opec-landen de shale oil en gas ontwikkelingen met lede ogen aan. We kunnen lang praten over de milieutechnische kant van de zaak, maar het is een feit dat een land als de USA, dat bijna 20 miljoen vaten per dag verbruikt maar er zelf nog geen derde van produceert, hier een mogelijkheid ziet om meer energie onafhankelijk te worden.

De Arabische Opec-landen hebben decennia geleefd als de krekel in de parabel met de mier. Hun miljarden zijn er doorgejaagd in het ene luxe project na het andere. Volgens sommige bronnen hebben ze nu tot 100 $ per vat nodig om hun spenderingsbudget in evenwicht te houden. Bij de huidige volumes uiteraard. Ook zij zouden ooit in de verleiding kunnen komen om de kraan eens wat dichter te draaien. Shale oil is voor sommigen een welgekomen aanvulling maar kan nooit pakweg 5% van het aanbod voor zijn rekening nemen. Als al die landen die tot dusver werden genoemd eens moeilijk gaan doen, dan schieten de prijzen sky high de lucht in, shale of geen shale.

En per saldo zitten we dan weer bij Mattheus, want de grote en minder grote oliebedrijven passeren in de slipstream eveneens langs de kassa. Het zwarte goud zou wel nog eens heel lang in een stierenmarkt kunnen zitten, ook al staan er voor de rest grotendeels nog een kudde beren in het dal.