Lachende gezichten op de G8/G20

De sfeer was goed in Canada lezen we. Er werdopengesproken. Op de foto’s zijn lachende gezichten te zien. Alsof er onder de wereldleiders is afgesproken dat er geen spatje zorgen van de beelden mag druipen. De bevolking mag vooral niet denken dat er problemen zijn, een jaar na het voorlopige dieptepunt van de financiële crisis.

De afgelopen topontmoetingen hebben weinig diepgaande hervormingen opgeleverd van de pijnpunten die de crisis hebben veroorzaakt: de te hoge schulden van de westerse wereld, het derivatencasino op de financiële markten, artificiële groei (kunstmatig geïnsimineerd door de overheden en centrale banken) in de westerse landen.

Nog maar enkele weken geleden moest in Europa een gigantisch fonds worden opgericht van 1 biljoen dollar om de banken te redden, op papier om enkele zuiderse landen te helpen bij hun schuldenproblemen. Volgense de econoom van Citibank William Buiter zouden we dat bedrag nog moeten verdubbelen. Alsof het allemaal niets is. De westerse landen torsen het dubbele van de overheidsschuld als een percentage van het bbp vergeleken met de ontwikkelende economieën. Dit komt bovenop een niet te overziene schuld van gezinnen in vooral angelsaksische landen.

Het échte economische probleem van de G8 is het dramatische niveau van de schulden in het westen. Het klinkt dus compleet absurd als de discussie op topniveau gaat over het“gevaar dat er gespaard zou worden en dit de economie in gevaar zou kunnen brengen”. De westerse wereld leeft op een schuldentijdbom die moet ontmanteld worden. Meer schuldgedreven groei zal het mechanisme alleen maar sneller doen afgaan, en de economieën doen imploderen onder het gewicht van hun publieke en private schulden.

Duitsland heeft dit begrepen, net als landen die grote schuldenproblemen in het verleden hebben gehad: Brazilië bijvoorbeeld, of de Aziatische landen die hun crisis in de jaren ’90 beleefden. Zij hebben schulddiscipline in hun geheugen én in de grondwet laten opnemen.

Er moet vandaag dus geen keuze worden gemaakt tussen sparen of investeren. Geen van beide vinden immers plaats in de meeste westerse landen. Zij moeten net meer besparen, en zuinig met alle middelen omspringen. En met de deficits werden helemaal geen duurzame investeringen gedaan: wel ondersteuning van niet duurzame consumptie, subsidies en allerhande onhoudbare uitkeringen om niet te werken.

De Europese Centrale Bank vermeldde in zijn meest recente maandrapport de conclusie van een studie dat doelgericht besparen door de overheid de welvaart op langetermijn verhoogt. Families met gezond verstand weten dat al jaren: je moet de tering naar de nering zetten.

In de zomerse zon van Canada, ver van hun nationale politieke beslommeringen, schijnen de leiders even te willen vergeten hoe dramatisch het westerse economische model ervoor staat. Ze werken vooral op het vertrouwen: een vrolijk gezicht opzetten om de bevolking niet ongerust te maken. De kapitein van de Titanic die om een deuntje vraagt. Het maakt mij niet geruster, integendeel. Het probleem erkennen, is het begin van de oplossing.

De leiders van de grootste industrielanden zouden dus beter buitenkomen met een gezamenlijk commuiqué dat heel kort is: “we leven boven onze stand.”