Het verheerlijken van inflatie...

Published: August 4, 2010 - 13:21
This article received :  54 Comments

Economen zoals Krugman sparen geen enkele gelegenheid om deflatie te verketteren, en vervolgens inflatie te verheerlijken. In één van zijn meest recente posts legt de Nobelprijswinnaar uit waarom deflatie zo slecht is.

Krugman ziet minstens drie redenen:

  1. ...when people expect falling prices, they become less willing to spend, and in particular less willing to borrow.

  2. ...falling prices worsen the position of debtors, by increasing the real burden of their debts.

  3. ...in a deflationary economy, wages as well as prices often have to fall – and it’s a fact of life that it’s very hard to cut nominal wages

Krugman besluit dat inflatie niet zo slecht is. Hij geeft aan dat 4% inflatie aanvaardbaar is, en dat ook econoom Olivier Blanchard hem daarin steunt. Dergelijke sterke inflatie ging gepaard met voorspoedige perioden in de Amerikaanse geschiedenis.

Zonder een encyclopedie te schrijven over deflatie en de jaren dertig van de vorige eeuw, zou ik de volgende nuances willen aanbrengen. Deflatie is een onaangenaam gevolg van een voorafgaande overdrijving, een periode van roekeloze financiële handelingen en een falen van het monetair beleid. Alles zou moeten ingezet worden in het voorkomen van overdrijvingen en dus aanmoedigen van discipline. Net Krugman is vandaag de apostel van de budgettaire chaos, en hij pleit tegen de begrotingsdiscipline.


Krugman was de man die in 2002 pleitte voor een huizenbubbel in de VS om de Nasdaq-zeepbel te vervangen:

The basic point is that the recession of 2001 wasn’t a typical postwar slump, brought on when an inflation-fighting Fed raises interest rates and easily ended by a snapback in housing and consumer spending when the Fed brings rates back down again. This was a prewar-style recession, a morning after brought on by irrational exuberance. To fight this recession the Fed needs more than a snapback; it needs soaring household spending to offset moribund business investment. And to do that, as Paul McCulley of Pimco put it, Alan Greenspan needs to create a housing bubble to replace the Nasdaq bubble.

Dat experiment faalde volledig. Het experiment om inflatie te creëren om een deflatoire onderstroom te neutraliseren, zal op hetzelfde fiasco uitdraaien.

De drie argumenten van Krugman zijn uiteraard de klassieke lessen van de "deflation economics" van de jaren dertig. Maar de situatie is voor een stuk niet te vergelijken. De globalisering is een belangrijk verschil.

  1. Dalende prijzen zijn een aanpassingsproces. Er is overcapaciteit in zowat alle sectoren, overwaardering van activa moet worden gecorrigeerd etc. Het simpele feit dat prijzen dalen doet mensen hun aankopen niet uitstellen. Maar een laagje kunstmatige inflatie gaat de fundamentele problemen van overcapaciteit (en werkloosheid) niet oplossen, alleen camoufleren. Krugman verkiest dus stagflatie.

  2. Inflatie verkiezen boven deflatie is een typische reflex van een schuldeneconoom. Inflatie bestraft de sparende bevolking. Sparen is een noodzakelijke schakel in het economisch proces. Stabiele inflatie, en stabiele geldgroei zijn noodzakelijke voorwaarden voor een gezond en duurzaam spaar/investeringsproces. Krugman denkt vanuit een permanente schuldencreatie (cfr. zijn stimuleren van hogere overheidsschulden), maar dit is niet duurzaam, en voor een groot stuk de oorzaak van de huidige problemen.

  3. Nominale lonen kunnen wel aan deflatie worden aangepast. In reële termen wijzigt er immers niets.

Dalende prijzen zijn niet per sé slecht voor de consumenten. Het helpt ook om te normaliseren na een periode van overdrijving.

Voor de volledigheid zou Krugman ook de nadelen van sterke inflatie moeten meegeven:

  • ontwaarding spaargelden

  • instabiliteit in de financiële wereld

  • moeilijk in toom te houden: loonprijsspiralen

  • hogere rente (nominaal)

  • verliezen en instabiliteit in sectoren die met voorraden hebben te maken

  • muntontwaarding

  • moeilijk te herstellen wantrouwen in papier geld, vlucht naar alternatieven

Na de experimenten met zero rente, schuldencreatie, ontwrichten van balansen van centrale banken, torenhoge schulden bij gezinnen en overheden zou orthodoxie welkom zijn. Het verheerlijken van inflatie stelt de zaken voor alsof er op een pijnloze manier kan gecorrigeerd worden na de periode van overdrijving. Profeten die vandaag pleiten voor het creëren van inflatie als pijnloze oplossing, spelen verder met vuur, en hun recepten zullen leiden tot chaos.

Maar het is niet uit te sluiten dat ze politiek gehoor zullen krijgen, omdat het de weg van de minste weerstand is, en op korte termijn werkt. De langetermijn is voor de volgende generatie.

54 Comments

  1. steven 

    On 4 Aug, 2010

    Laat ons niet vergeten dat het niet zozeer gaat over “overcapaciteit”, maar over “verkeerde capaciteit”. Bij het gebruik van het woord “overcapaciteit” ontstaat er automatisch geleuter omtrent ingebeelde “output gaps” en de hieruit voortvloeiende noodzaak tot het stimuleren van “aggregate demand”.

    Inflatie in zijn juiste betekenis van een toename in de geld- en krediethoeveelheid resulteert in verstoorde marktsignalen met een verkeerde aanwending van schaars (altijd) kapitaal tot gevolg. Kapitaalconsumptie treedt op, resulterende in een verarmde staat van de economie.

    --

    Yet no effusions of authors however brilliant and sophisticated can alter the perennial economic laws. They are and work and take care of themselves. Notwithstanding all the passionate fulminations of the spokesmen of governments, the inevitable consequences of inflationism and expansionism as depicted by the “orthodox” economists are coming to pass. And then, very late indeed, even simple people will discover that Keynes did not teach us how to perform the “miracle ... of turning a stone into bread,” but the not at all miraculous procedure of eating the seed corn.

    LvM, 1950
  2. Jan P 

    On 4 Aug, 2010

    Of inflatie goed of slecht is hangt gewoon af van de kant waar je zelf bij hoort; Shuldenaar of schuldeiser.
    Er is dus geen goed of slecht. Inflatie is goed als je schulden hebt. Deflatie is goed als je gespaard hebt.
    Zoals Johan Cruijff al zei; Elk nadeel heeft zijn voordeel, en andersom.

    Het is zo dat inflatie voor een groot stuk kan gestuurd worden, en persoonlijk twijfel ik er niet aan dat men daar al volop mee bezig is. Het is gewoon de gemakkelijkste uitweg voor de overheden met te grote shulden. Het is een vorm van belasting op kapitaal.

    De overheden die wel een overschot boeken hebben er ook geen echt nadeel bij; Het afzwakken van de concurrentiepositie van China loopt er immers vertraging mee op. De landen met grondstoffen of olie zien hun opbrengsten (in mindere mate vanwege een eigen sterke munt) stijgen.

    Kortom, ik geloof nu niet in het deflatie gevaar.
    Jammer goenoeg trouwens want ik ben steeds spaarzaam geweest...

    Of een hogere inflatie persé tot chaos leidt is voor mij dan weer een té pessimistische visie. Het is slecht één van de mogelijkheden van herverdeling van rijkdom, net zoals belastingen dat zijn, of uitkeringen En geen van alle leiden tot chaos zolang er niet overdreven wordt.

    En of m'n spaargeld nu verder wordt aangetast door hogere belastingen of een truck zoals inflatie maakt uiteindelijk ook niet zoveel verschil. Het is altijd jammer.
    Om een cliché te doorbreken; De rijken betalen deze crisis toch...
    1. Gerard 

      On 4 Aug, 2010

      Leidt inflatie tot een herverdeling van rijkdom? Is het zo dat de rijken hun geld zo maar laten ontwaarden? Of zijn het net zij die plots in goud en andere inflatie hedges beleggen. Ik zou vermoeden dat het enkel Jan met de pet is die zijn spaarcenten (die op een gewone spaarrekening staan) ziet devalueren. Maar ik kan mij natuurlijk vergissen. Zijn er eigenlijk geen studies (of boeken) die hier uitsluitsel over kunnen brengen?
    1. Jurgen 

      On 8 Aug, 2010

      Is inflatie echt goed voor overheden met veel schulden???

      Bij stijgende inflatie hoort ook stijgende rentekosten. De Belgische overheid had minder problemen in perioden met lage inflatie en bijbehorende lage rentekosten dan in tijden met hoge inflatie, waarin de schuldgraad als percentage van het BBP sterker steeg.

      Ik vermoed dat de overheid hyperinflatie nodig heeft om schulden weg te werken. Zelf bedank ik daarvoor, en kies liever voor lage inflatie.

      mvg,
      Jurgen
    1. iemand 

      On 14 Aug, 2010

      Belastingen dienen alleen geheven te worden door goedkeuring in het parlement en nergens anders! Belastingen dienen niet geheven te worden door achterbakse, valse centrale bankiers met als enige bedoeling van de overheid om de werkelijke hoeveelheid van die belastingen voor de bevolking te kunnen camoufleren om zo op die manier véél meer belastingen te kunnen heffen dan die bevolking anders zou toelaten. Dat en dat alleen is de werkelijke bedoeling van inflatie en de oprichting van centrale banken. Inflatie en centrale banken als middel om die inflatie te kunnen creëren zijn instrumenten van de overheid om de bevolking te kunnen voorliegen en bedriegen aangaande de hoeveelheid belastingen die zij heft. Een populistische methode van valse politici om de hemel op aarde te kunnen beloven aan hun deel van het kiespubliek en tegelijk toch te kunnen doen alsof niemand de rekening zal moeten betalen. Inflatie en centrale banken zijn dus niets anders dan grootschalige fraude op de bevolking. Het steeds maar verder laten oplopen van de overheidsschulden die later wel door de volgende generatie zal betaald worden is trouwens een tweede favoriete methode van onze valse politici om aan de bevolking te kunnen voorliegen dat niemand van hen de rekening van hun onverantwoordelijke uitgaven zal moeten betalen. Het is totaal onaanvaardbaar in een democratie dat er op achterbakse manieren niet door een meerderheid van de bevolking goedgekeurde belastingen worden geheven. Door middel van inflatie of door eender welke andere vorm van fraude. Het wordt dus hoog tijd dat het hele fraudesysteem afgeschaft wordt. De gevolgen zullen anders niet te overzien zijn als de bewust dom gehouden bevolking uiteindelijk toch de rekening zal gepresenteerd krijgen en het hen begint te dagen op welke schaal ze door hun overheid bedrogen, belogen en bestolen werden.
  3. Yannick Verdyck 

    On 4 Aug, 2010

    Inderdaad

    Inflatie en deflatie zijn vaak symptomen van dezelfde ziekte. Prijsinflatie en prijsdeflatie hoeven niet altijd een gevolg zijn van monetaire stimulus (of het wegnemen daarvan). Deflatie als gevolg van technologische innovatie is daar een voorbeeld van. Ondanks het feit dat de prijs van GSM's steeds zakt zie je geen deflatoire spiraal optreden in de verkoop van GSM's, mensen blijven hun aankoop van een nieuwe GSM niet uitstellen ondanks de wetenschap dat diezelfde GSM in de toekomst goedkoper zal zijn.

    Maar de deflatie die we vandaag meemaken (en die Krugman als schadelijk beziet) is het gevolg van kredietcreatie en dus inflatie daterende uit een vroeger tijdstip. Deflatie is in dat opzicht dat het gevolg van kredietvernietiging of deleveraging. Een gevolg van het feit dat sommigen hun vroegere leningen aflossen en niet vervangen door verse kredieten, of een gevolg van het feit dat sommige entiteiten failliet gaan en hun leningen niet meer kunnen aflossen.

    In die optiek zijn inflatie en deflatie verschillende zijdes van dezelfde medaille. Krugman kan ijveren voor de creatie van extra krediet (inflatie) vandaag, maar hij vergeet daar dan bij te zeggen dat dat extra krediet dat hij vandaag creëert over 1, 2, 5 of 10 jaar terug zal moeten afgelost worden en die aflossing gaat noodzakelijkerwijs gepaard met een deflatie die altijd groter moet zijn dat de inflatie die de lening initieel veroorzaakte. Immers, men moet namelijk altijd het oorspronkelijke geleende bedrag afbetalen plus de intresten op de lening.

    Om die deflatie op latere datum dan te neutraliseren moet men ze dan balanceren met op haar beurt nieuwe inflatie, bovendien moet die nieuwe dosis van inflatie altijd groter zijn dan de vorige. Na een verloop van tijd ben je in een straatje zonder eind aanbeland en een situatie die steeds maar erger wordt. Het is om diezelfde reden dat de hefboom van de banken steeds groter en de schuldenlast steeds groter in termen van BNP.
    1. Scrutinizer 

      On 4 Aug, 2010

      Hoi Yannick,

      Doorgaans ben ik het in 99% der zaken met je eens maar hier toch even enkele kanttekeningen:

      1) "Ondanks het feit dat de prijs van GSM’s steeds zakt zie je geen deflatoire spiraal optreden in de verkoop van GSM’s, mensen blijven hun aankoop van een nieuwe GSM niet uitstellen ondanks de wetenschap dat diezelfde GSM in de toekomst goedkoper zal zijn."
      Persoonlijk stel ik mijn aanschaf van zulke producten juist wel maximaal uit om die reden maar goed, ik zal niet de klassieke fout maken om mijn eigen gedrag te extrapoleren op de rest en daar dan conclusies uit te trekken die niet stroken met de feiten.
      Maar wat wel belangrijk is, is om e.e.a. in context te zien: de afgelopen paar decennia ging het ons economisch voor de wind en dus gedroegen consumenten zich onverantwoord op allerlei vlakken. Er werd almaar meer uitgegeven en minder gespaard en menigeen stak zich fors in de schuld, simpelweg wegens een ongebreideld vertrouwen in de toekomst. Mensen dachten gewoon niet aan de mogelijkheid dat ze ooit hun job nog wel eens zouden verliezen gedurende een jaartje, laat staan (quasi) permanent, vandaar dat men desnoods op krediet op reis ging en een jaar lang afbetaalde voor de 2 weken plezier op de Bahamas die al weer lang voorbij waren. Dat zulke spilzieken dus als kleine kinderen elke nieuwste Ipid, pad, pod of pud moesten hebben ongeacht de prijs, zie ik dus niet echt als een overtuigend argument. Zodra het crisis is en mensen weer elk dubbeltje omdraaien alvorens het uit te geven, zal je zien dat ze enerzijds bv. minder met vakantie gaan (hehe, eindelijk een balanced budget) en anderzijds wel degelijk strategisch zullen wachten met de aanschaf van hebbedingetjes waarvan ze weten dat ze in prijs dalen. Ik vrees dus dat het klassieke voorbeeld van de GSM's die men blijft kopen ondanks de GSMdeflatie over een paar jaar in de geschiedenisboeken zal verdwijnen. Ik zou dus aan de vooravond van de crisis geen aandelen Nokia kopen o.i.d. want ik denk dat we binnenkort zullen zien dat menigeen zal ontdekken dat zijn GSM gerust 5 jaar meekan (of langer) en dat de laatste nieuwe gagdets niet meer meteen gekocht worden, doch pas nadat de prijs gehalveerd is.

      2) "Immers, men moet namelijk altijd het oorspronkelijke geleende bedrag afbetalen plus de intresten op de lening."
      Ik ben eveneens tegnstander van fractioneel bankieren op een reeks van gronden, zoals het ineens ex nihilio verhogen van de hoeveelheid geld in omloop wat distorties met zich brengt etc. maar het argument rente is er niet een van. Immers wat is rente anders dan de prijs van geld? Probeer eens enkele analogien te maken:
      i) je huurt een auto van me en aan het eind moet je die terug inleveren en me $1000 betalen
      ii) je huurt een som geld van me en aan het eind moet je me die terugbetalen plus $1000 rente
      iii) onder een goudstandaard: je leent 100 goudstukken van me en aan het eind moet je me er 102 terugbetalen (of dacht je dat onder een goustandaard uitleners risico liepen op jouw mogelijke fraude of default default zonder hiervoor een vergoeding zoals een rente (ofte huur van geld) voor te vragen? Als het niets oplevert waarom dan uitlenen? Waarom risico lopen dat je niet hebt als je het niet uitleent?).
      Wat is nu het verschil tussen deze drie situaties?
      Als je iets van een ander leent (behalve een vriend of een liefdadigheidsinstelling) zal je altijd een huur betalen. Indien niet, gelieve dan een mooi en duur huis te kopen en dit aan mij uit te lenen. Ik beloof het je na 10 jaar terug te geven, in goede staat. Dus mag ik het dan gratis? D.w.z. voor 0 euro of voor 0 goudstukken?
      Waarom is het zo dat als iemand een object huurt, je niet argumenteert dat dat onhoudbaar is onder het mom: hij moet meer teruggeven dan hij kreeg en die "rente" (he, wacht eens, de Engelsen noemen het zelfs the rent) moet wel ergens vandaan komen, dus je kan zo zien dat dat niet houdbaar is?
      Neen, die huur of rente is de prijs die iemand in een vrije markt bereid is te betalen, omdat ie vindt dat het dat waard is en zeker wanneer het om productieve assets gaat (bv. een taxichauffeur die een auto huurt en winst maakt tijdens het gebruik ervan), is hier niets mis mee. En misschien had de taxista als alternatief wel geld kunnen huren om er een bolide mee te kopen waarmee hij dan een rendable activiteit onderneemt?
      Ten slotte kan je anders van vele zaken zeggen dat als iemand meer betaalt dan wat het intrinsiek waard is, het verschil dan wel van ergens zal moeten komen: bv. als ik op een terras een kopje koffie drink aan $3 of in een restaurant een maaltijd eet aan $20 terwijl de ingredienten maar $4 waard zijn.
      Waar dat verschil vandaan komt? Van mijn productiviteit en pricing power die me in staat stelt mensen te doen betalen voor wat ik hen aanbied bv. een uurtje praten als psycholoog of "knutselen" aan hun auto als garagist of whatever. Al dat "teveel" wat men betaalt (bv. 50 euro boven de prijs van de geplaatste nieuwe startmotor als vergoeding voor het plaatsen en voor een onhandige kluns is dat iets waard terwijl een andere klant het missschien niet zo ziet) "zal wel ergens vandaan moeten komen" dus euhm "je kan zo zien dat dat wel moet instorten". Neen dus.

      Nogmaals, ook ik ben tegenstander van fractioneel bankieren (wat net als naked shorten zomaar "eenheden van iets" uit ijle lucht creeert en daarmee de waarde van alle andere units erodeert) maar niet op grond van het argument huur (of rente).
      Dat moet jij als mathematicus toch zeker inzien?
      Loop anders nog eens door de 3 voorbeelden en probeer aan te geven wat nou het verschil is, zeker als men ook onder een goudstandaard huur zou rekenen zowel voor goederen (bv. een auto) als voor geld (d.w.z. goudstukken).

      Waar ik het overigens wel met je eens ben, is dat na teveel geldcreatie de solvabiliteit (en de liquiditeit maar laat ik daar nu niet op ingaan) van banken te fragiel is waardoor zijzelf enorm kwetsbaar zijn. Dus dan krijg je ofwel dat bij het minste de boel instort of ... dat men gaat beginnen deleveragen en geld uit omloop gaat halen, maar juist dat (ofschoon op micro schaal verstandig) leidt op macro schaal tot een contraction en instorting van de economie die de -ondertussen nog steeds zwakke- banken de das omdoet, en dus is juist de "voorzichtige" maatregel een die de ellende (die er anders ook wel zou komen alleen wat later) net triggert. Enige oplossing lijkt me om eerst de kapitaalsbasis van banken te verstevigen door emissie van extra aandelen alvorens aan geleidelijke deleveraging te beginnen, ook al is dat nu aan lage koersen en dus met grote verwatering als gevold, maar goed dan had men in het recente verleden niet de fouten moeten maken die nou eenmaal begaan werden.
      In die zin ben ik het dus volslagen me je eens dat inflatie en defaltie samenhangen en dat de inflatie van de afgelopen tijd de deflatie van morgen zal teweegbrengen. Althans ... in de mate dat we louter focussen op credit, zoals jij in je post deed. Maar anderzijds kan overheid net als in Zimbabwe (of de Weimar republiek) natuurlijk ook domweg nieuw gemaakt geld -geen krediet, gewoon biljetten a.h.w.- in omloop brengen en hiermee zelfs haar begrotingsgat dempen (joepie, balanced budget), maar dat is op zich wel inflatoir en weinig orthodox. Bovendien is het in die zin verstorend dat van krediet de bevolking wel nog kan inzien dat wat ooit gecreerd werd (boven een bepaalde houdbare limiet) wel weer zal moeten verdwijnen, maar met echt permanent geld bijdrukken door de overheid, is het einde al gauw zoek en zodra de bevolking dit inziet, is meteen ook het vertrouwen weg. In die zin is deze vorm van inflatie m.i. ook vele malen schadelijker dan kredietexpansie en ben ik er dus zeker geen voorstander van.
      1. Yannick Verdyck 

        On 5 Aug, 2010

        "Althans … in de mate dat we louter focussen op credit, zoals jij in je post deed."

        Inderdaad ;-)
  4. stefaan 

    On 4 Aug, 2010

    @Jan P. Het ligt tegenwoordig goed in de markt om belastingen te zien als een aanslag van de overheid op je spaargeld, maar zo simpel ligt het volgens mij niet. Belastingsgeld creëert onderwijsmogelijkheden, openbaar vervoer, parken, ... Inflatie is totaal anders. Via het aantrekkelijker maken van consumptie (vnl. op krediet) proberen centrale banken de economie aan te zwengelen. Maar het neveneffect is dat een gezonde economie kan omslaan in een ongezonde economie waarbij ongezonde bedrijven via grote kredietoperaties gezonde gaan opkopen. Vaak vergroot inflatie alleen de schuldenlast. De verdubbeling van de huizenprijzen de laatste 10 jaar lijkt misschien leuk, maar globaal betekent dit voor de meeste mensen gewoon een verdubbeling van de schuldenlast. Inflatie vergroot meestal de kloof tussen arm en rijk. Het tast bovendien de consumptiekracht aan wat op langere termijn negatief is voor de economie.
    1. Scrutinizer 

      On 4 Aug, 2010

      "Het ligt tegenwoordig goed in de markt om belastingen te zien als een aanslag van de overheid op je spaargeld, maar zo simpel ligt het volgens mij niet. Belastingsgeld creëert onderwijsmogelijkheden, openbaar vervoer, parken, …"

      Het een sluit het ander toch niet uit?
      Het is toch niet omdat er hele nobele dingen mee worden gedaan dat het geen aanslag op je inkomen of spaargeld zou zijn?

      Als ik jou gewapenderhand dwing geld af te staan en vervolgens verdeel ik de buit onder 10 bedelaars -en steek ikzelf, net als de overheid, wel 30% werkingskosten op zak, immers mijn tijd en de afschrijving van mijn wapen moeten ook betaald worden, niet?-, ga je me dan een toffe kerel vinden en niet klagen dat je beroofd werd?

      Het eventueel nobele doel waarvoor ik je afperste verandert niets aan de aard van de daad.

      Mocht je er anders over denken, gelieve dan hier je adres te posten en morgen en overmorgen maximaal geld te pinnen, voor als ik vrijdagavond effe gezellig bij je langskom ("collecteren voor een goed doel" zullen we maar zeggen - je mag overigens naderhand met me mee om te zien dat ik wel degelijk 70% zal wegschenken aan bedelaars in de stationsbuurt).
    1. iemand 

      On 14 Aug, 2010

      'Inflatie is totaal anders. Via het aantrekkelijker maken van consumptie (vnl. op krediet) proberen centrale banken de economie aan te zwengelen' ???
      Correctie : Via inflatie proberen centrale banken ONGEVRAAGD ZONDER MIJN TOESTEMMING MET MIJN SPAARGELD de economie aan te zwengelen!!!
      Als ik de bedoeling had van mijn spaargeld te gebruiken om de economie aan te zwengelen had ik dat wel ZELF uitgegeven. Geen enkele centrale bank heeft het recht om in het geniep MIJN spaargeld uit te geven in mijn plaats door het minder waard te maken of door eender welke andere vorm van fraude! Als zonodig 'de economie moet aangezwengeld worden' dan kan dat ALLEEN via nieuwe belastingen goedgekeurd in het parlement. Met goedgekeuring van een MEERDERHEID van de bevolking dus. Achterbakse confiscatie van spaargeld door het creëren van geniepige inflatie is onaanvaardbaar in een democratie. Het feit dat die praktijken heden ten dage nog gebruikt worden bewijst dat we enkel een goed gecamoufleerde schijndemocratie hebben waarin in de praktijk een clubje van dictatoriale duistere centrale bankiers het voor het zeggen hebben.
  5. Theo 

    On 4 Aug, 2010

    Great stuff Geert!

    Krugman is really getting tiresome. He seems not to want to understand that the reason people can't understand his point of view on deflation being bad stems from the fact that his reasoning comes from economic theories and selected facts from the 1930s and the 1980s which have very little to do with the economic reality in the USA today.

    # In deflation just like in inflation people don't stop spending, they just spend differently. Evidently that's an economic reality which hasn't made its way into his Noble-winning theories yet.
    Furthermore, it is this change which allows the existing overcapacity in some sectors/industries/companies to be eliminated through natural processes instead of having governments throwing billions at them, trying to delay the inevitable in exchange for a few votes by the ideologically misguided and the chronically scared.

    # A Nobel-winning labor economist who worries only about nominal wages instead of real wages!? I have no words for such people.

    # "anyone considering borrowing (re. in deflation), even for a productive investment, has to take account of the fact that the loan will have to (be) repaid in dollars that are worth more than the dollars you borrowed" - that's just more BS from a Noble-winning labor economist!
    Anybody with half a brain need only look at all the deals being currently made in all sectors and industries around the world to realise that.
    Which economic planet does Krugman live and think on?
  6. Jan P 

    On 4 Aug, 2010

    @Stefaan & @Gerard


    Stefaan;
    Ik ben het niet eens dat inflatie de kloof vergroot tussen arm en rijk.
    Eenvoudig gezegd: Het vermogen van de rijken smelt weg bij inflatie. De schuld wordt ook kleiner bij arme mensen met schulden.


    Gerard:
    Inderdaad een interessante vraag: Kunnen de rijken altijd wel een manier vinden om hun vermogen veilig te stellen? Zijn daar statistieken over? Ik weet het niet maar ik denk dat het tegenvalt.

    Twee dingen:
    1) Deze crisis wordt effectief door de rijken betaald;
    Een voorbeeld: De persoon die bij Opel aan de band stond en nu in brugpensioen gaat levert zonder meer in: Ik schat dat die terugvalt tot zowat 80% van zijn loon. Hij moet wel niet meer gaan werken, waardoor hij ook minder kosten heeft, en klusjes die hij zou uitgeven kan hij nu zelf. Reeel verliest hij misschien 15% van zijn inkomen. Veel spaargeld heeft hij typisch niet, dus heeft die er ook niet veel van verloren. Als iemand van Opel niet op brugpensioen gaat en onmiddelijk ander werk heeft, verwerft hij tijdelijk zelfs een dubbel inkomen (nieuw loon en opzegvergoeding).

    Een ander voorbeeld is Bill Gates. Zonder twijfel in te delen bij de vermogende mensen. Wat hij van zijn vermogen en inkomsten kwijt is zit ongetwijfeld een stuk hoger. De aandelen van Microsoft stonden rond de 35$ en vielen terug tot zowat 15$ (en staan nog steeds slechts rond de 25$. Dus zelfs momenteel (na het gedeeltelijk herstel) is hij nog steeds zowat 30% van zijn vermogen kwijt. In absolute cijfers uiteraard, maar zelfs procentueel heeft hij veel meer ingeleverd dan de persoon van Opel. Ik denk dat hij representatief is voor alle rijken. Ook voor onze lokale rijken; zie Omega Pharma, zelfde verhaal.
    Deze crisis wordt door de rijken betaald, al wil men graag het tegendeel beweren.

    2)beschermen tegen inflatie is zeer moeilijk, voor een groot of een klein vermogen. Ik kan me niet voorstellen hoe iemand, hoe rijk ook dat zou doen. De tolbrug van Warren Buffet zou een manier kunnen zijn, maar in praktijk zijn dat aandelen. We weten allemaal hoe volatiel dat is. Een aandeel dat Warren Buffet koopt stijgt ook slechts evenveel als het zelfde aandeel van de kleine huisvader. Het loon van de bediende of ambtenaar stijgt ondertussen ten tijde van inflatie. In Belgie ligt die bescherming zelfs vast bij wet.

    Ik wil zeker geen voorvechter zijn voor de rijken, en kan er het positieve van inzien dat deze crisis (en de inflatie die ik verwacht) meer zullen doen voor de herverdeling van rijkdom dan enige wet of sociaal systeem ooit heeft kunnen doen.

    Ik denk ook dat we ons ondertussen niet moeten wijsmaken dat de kleine man de crisis duur betaald en de rijken er beter van worden. In tegendeel; Zeker nu moeten we de ondernemende mensen aanmoedigen om toch te blijven proberen, en hun verworven rijkdom gunnen als het ook lukt. Ook zijn de rijken in het algemeen trouwens niet schuldig aan deze crisis. Als inflatie nu (kunstmatig) wordt aangewakkert zullen weerom de rijken dat wel uitzweten.
    1. (n)iemand 

      On 4 Aug, 2010

      "In Belgie ligt die bescherming zelfs vast bij wet. "

      Het IMF zal daar korte metten mee maken.

      In elk geval, I've been spending like there will no tomorrow... van de mier hebben ze een krekel gemaakt. Laat de golf nu maar komen... er valt niet veel meer weg te spoelen.
    1. Scrutinizer 

      On 4 Aug, 2010

      Verder ook de vraag: wat is rijk?
      Bovendien hebben juist heel wat "netto" rijken een hoop schulden. Ondernemingen -niet slechts Microsoft en Omega Farma doch ook KMO's- hebben vaak een hoop schulden. Enerzijds maakt hen dit erg kwetsbaar. En als het kortlopende schulden zijn waarvan dadelijk de rente mee met de inflatie de hoogte ingaat, profiteren ze niet van inflatie maar voelen ze wel elke procent extra omzetdaling (wanneer een hoop van hun klanten ineens geen koopkracht meer hebben) extra hard in hun bottom line.

      Kijk eens op de website van de balanscentrale en ga maar eens neuzen in de jaarrekeningen van de bvba's en NV's van die succesvolle buurman en die rijke nonkel en bestudeer hun cijfers maar eens van pakweg 2003 tot vandaag. Je ogen zullen nogal open gaan als je ziet met hoe weinig eigen vermogen ze (nog maar) werken. Voor menigeen geldt: nog 1 of 2 anni horribili als 2009 en ze zijn compleet van de kaart geveegd.

      Nu ja, anderzijds zijn velen onder hen juist slechts rijk omdat ze jarenlang meesurften op een credit bubble, dus een aannemer die miljoenen verliest en failleert daarvan kan je stellen dat hij zonder de bubble dat miljoenenvermogen sowieso nooit had kunnen vergaren, dus moet je daar nou medelijden mee hebben? Iets wat ze normaal nooit gehad hadden, verdwijnt weer. Tja, 't is pijnlijk, althans dat 2e luik, maar zou het "eerlijk" geweest zijn dat ze zomaar rijk waren geworden en gebleven alleen omdat Greenspan en co wat bubbles zaten te blazen? En wij prudente spaarder en beleggers (die niet op margin kopen) maar voorzichtigjes aan de weg timmeren terwijl zij zonder noemenswaardig meer talent, maar vooral een hoop lef (of gebrek aan inzicht en dus is dat "lef" eerder onwetendheid) zomaar de centen binnenrijven?

      Begrijp me niet verkeerd: als iemand een echt goed product of dienst in de markt zet, gun ik hem zijn succes en rijkdom, maar als een willekeurige "me too" aanbieder die blindweg meesurfte op de bubble -uiteraard zonder in te zien dat het ueberhaupt om een onhoudbare bubble ging- meesurft effe snel binnenloopt, dan barst ik niet bepaald in tranen uit wanneer hij het vervolgens net zo snel weer verliest als dat ie het eerder wist op te bouwen.
      Maar mocht een familiebedrijf waar men 2 of 3 generaties bloed, zweet en tranen heeft in geinvesteerd, nu in deze depressie toch mee omvallen (bv. in een domino wanneer hun grootste klant omvalt en men met grote oninbare vorderingen zit terwijl men verder zelf wel degelijk goed bezig was en een goed product in de markt zette) dan zal ik dat heel jammer vinden voor die mensen en erg met hen meeleven.

      Maar om terug te komen op de oorspronkelijke stelling: ik denk dat vele "rijken" (als hun huidige netto vermogen als momentopname het criterium is voor rijkdom) dadelijk hun rijkdom vaarwel zullen mogen zeggen. Over een paar jaar zijn er koopjes te doen in de vastgoedmarkt van Shilde en Brasschaat. Mark my words.
      1. Yannick Verdyck 

        On 5 Aug, 2010

        Veel mensen zijn dus slechts rijk in de veronderstelling dat het businessmodel dat hen in vroegere tijden welvaart bracht, hen in de toekomst nog steeds welvaart zal brengen. Daar knelt inderdaad een belangrijk schoentje. Voor de crash van '29 waren er ook heel veel "rijken" in de VS, wat er daarna is gebeurd toont mooi aan hoe snel het soms kan gaan.
      1. Jurgen 

        On 8 Aug, 2010

        Scrutinizer,

        ik ben het vaak niet met je eens, maar hier sla je de nagel op de kop! Dit is een zeer nuchtere en hoogstwaarschijnlijk juiste manier om naar de zaken te kijken. Economisch realisme noem ik dit.

        mvg,
        Jurgen
        1. Scrutinizer 

          On 10 Aug, 2010

          Dank voor het compliment.

          ==

          Re je opmerking over de Pony (waaronder ik niet meer kon reageren):

          Je hebt gelijk, denk ik. Bovendien is de aanschaf van een pony wel op te brengen maar zit je vervolgens ook met een lopende kost (iets waar ik een hekel aan heb - zelfs al is ie laag). En momenteel staat die dus in hun eigen wei, maar als ze alleen nog maar een balkonnetje meer hebben, moet die dus wel ergens ondergebracht worden mocht ik de nieuwe eigenaar zijn. En bovendien: hoe gaan de meisjes er vanuit Borgerhout/de Luchtbal/het Kiel dagelijks heen om hem te verzorgen? Van rijden kunnen ze desnoods nog afzien, maar zo'n beest vergt wel een hoop aandacht die ze niet zomaar kunnen opgeven.
          Allemaal praktische aspecten waar ik in mijn eerste opwelling niet aan gedacht had. Gelukkig maar, dat ik zelden tot nooit in een eerste opwelling handel (noch de potentieel begunstigden plannen aankondig en ze alzo blij maak met een dooie mus).
          Ik vrees dat ik dus maar van het plan zal afzien. Maar gelukkig kwam jij daar met een valabel alternatief, waarvoor mijn oprechte dank!
          Ondertussen blijven we uiteraard hopen dat het allemaal zover niet komt en dat er van faillissement geen sprake is.
    1. steven 

      On 5 Aug, 2010

      The Economics of Inflation van Bresciani-Turroni vertelt het verhaal van hyperinflatie in Duitsland in het begin van de jaren '20. Daar verdween het vermogen van de rijken inderdaad als sneeuw voor de zon:

      A German author justifiably writes that the new captains of the Germany economy "derived their power from the destructive forces of their time and became rich not with the increase of general prosperity, but with the increase in the poverty of their people," which in a large measure was caused by the depreciation of the currency.

      Sedert het aantreden van twee monetary crackpots aan het hoofd van de FED, zien we dat het inkomen en het vermogen van de rijken ook in de VS smelt als sneeuw voor de zon:
      http://jessescrossroadscafe.blogspot.com/2010/05/gdp-deflator-at-five-decades-low.html

      Deze feiten en evoluties ondersteunen “uw geloof” bijgevolg niet, integendeel. Indien “uw geloof” enig voorspellend karakter heeft, zouden we dienen vast te stellen dat onder één van de grootste monetary crackpots ooit, de inkomensongelijkheid de komende jaren fors dient af te nemen. Laat mij zo vrij zijn om de omgekeerde voorspelling te maken.

      Gelieve het inzicht van LvM omtrent de niet-neutraliteit van geld (http://mises.org/mmmp/mmmp5.asp) er even op na te lezen en de naïviteit die u koestert omtrent de werkelijke belangen die de FED dient te laten varen. De FED, DE inflatiebron, dient de belangen van de grootbanken, niet deze van Joe Sixpack.

      Geloven is voor pastoors, zei Witse dan ook terecht.
      1. Yannick Verdyck 

        On 5 Aug, 2010

        Dat is waar, inflatie maakt 99.9% van de bevolking armer en misschien 0.1% van de bevolking rijker. De kloof tussen arm en rijk wordt kleiner, althans als je enkel kijkt naar die 99.9%. Enkel die 0.1% wordt echter rijker. Je krijgt een situatie waarin je één heel kleine elite hebt en één heel grote over het algemeen veel armere middenklasse.

        De levensstandaard van ongeveer iedereen gaat er in deze tijden omwille van inflatie achteruit. Dat is overigens zeer merkwaardig als je je bedenkt dat we in de 21ste eeuw leven en we over zoveel technologische hulpmiddelen/vooruitgang beschikken die het in feite mogelijk zouden moeten maken voor iedereen om als koningen te leven.

        Het heeft geen zin zondebokken te zoeken bij de immigranten, armen of de rijken. De oorzaak van onze collectieve miserie moeten we ergens anders zoeken.
    1. Gerard 

      On 5 Aug, 2010

      Het klopt dat mensen die aandelen bezitten (waaronder dus ondernemers als Bill Gates) onder inflatie armer zouden moeten worden. Momenteel echter zijn het vooral de mensen zoals die bruggepensioneerden (en de werklozen) die armer worden. Want de rijken worden momenteel zeker niet armer (zie bv. recentelijk De Standaard: 'Crisis heeft weinig impact op 10 rijkste Belgen van 2010'. Natuurlijk kunnen we nog niet echt spreken van hyperinlfatie ;-)
  7. stefaan 

    On 4 Aug, 2010

    @Jan P. Je visie is een eye opener, maar om het met een boutade te zeggen 'banken lenen vooral uit aan zij die het niet nodig hebben'.

    De media overspoelt ons graag met het gemiddeld bedrag aan spaargeld per gezin, het gemiddeld inkomen, ... maar dat is totaal vertekend door de hoge uitersten. Het is het mediaan inkomen, spaarbedrag ... dat telt en dat is veel minder rooskleurig. Bij ons is het mediaaninkomen de laatste 10 jaar amper gestegen en in de VS is het zelf gedaald, terwijl de hoge inkomens ongelofelijk toegenomen zijn. Bovendien moet je de koopkracht van Buffett en Gates vs de opel-arbeider op lange termijn bekijken en dan krijg je een heel ander plaatje. Inflatie steelt vooral de uitgestelde consumptie die mensen voorzien hebben voor hun pensioen. Vandaar de toenemende kansarmoede bij ouderen. De indexering op basis van de gezondheidsindex en consumptieprijsindex compenseert nooit de verminderde koopkracht door inflatie.
  8. Carl Van Keirsbilck 

    On 4 Aug, 2010

    betreft: "Nominale lonen kunnen wel aan deflatie worden aangepast. In reële termen wijzigt er immers niets. "

    Ik veronderstel dat Krugman het heeft over het psychologische aspect, en dus ook op de weerstand die bij vakbonden zou rijzen.

    In België is het alvast gebeurd begin 2009 door de automatische koppeling met de gezondheidsindex.
    Deze Belgische koppeling van lonen met index is zeer uitzonderlijk in een internationale context. Zou een periode van aanhoudende deflatie alvast voor de Belgische concurrentiepositie dan geen godsgeschenk zijn?

    Betreft: "Het simpele feit dat prijzen dalen doet mensen hun aankopen niet uitstellen"
    LIjkt me te verwachten voor de dagelijkse aankopen, maar zou dit voor grote aankopen zoals een wagen toch niet het geval zijn??
  9. Nacht Und Nebel 

    On 4 Aug, 2010

    The Nobel prize for peace for a president raging war
    The Nobel prize for economics for an economist glorifying debt and high inflation as the only answer.
    What is the real worth of a Nobel price?
    The next step? The Nobel price for oxymoronics?
    1. (n)iemand 

      On 4 Aug, 2010

      vrede/literatuur/economie verdienen dan ook geen vd drie een Nobel-prijs. Dat wiskundigen het met een Fields medal moeten stellen maakt het des te schrijnender.
    1. Scrutinizer 

      On 4 Aug, 2010

      Hear hear.
      Wist je trouwens wie men in '37 nog had genomineerd voor de Nobel prize for peace? (OK, hij heeft hem uiteindelijk niet gekregen, dat dan weer wel).
  10. Koen Robeys 

    On 4 Aug, 2010

    Ik mis toch enkele dingen uit wat Krugman allemaal zegt.

    Zo zie ik hem er op wijzen dat de werkloosheid torenhoog is, en blijft. Dat is een verschrikkelijke toestand voor heel veel mensen, en voor de maatschappij, in temen van verwoeste families, verloren mogelijkheden, verlopen generaties - en al die brave conservatieven met al hun familiewaarden komen nooit op het idee dat ze misschien moeten proberen iets te doen voor die mensen.

    Verder zie ik hem niet zozeer pleiten voor inflatie, als wel vaststellen dat de haviken luidkeels voor hyperinfaltie hebben gewaarschuwd, met al dat "geld drukken". Daar is evenwel twee jaar later zeer weinig van te zien. En dat laatste is dan weer wat Krugman zelf al een hele tijd geleden voorspelde.
    Volgens mij is het punt niet zozeer dat Krugman pleit voor inflatie, als wel vaststelt dat inflatie helemaal geen probleem is. "Bang zijn voor brand terwijl de tsunami op je af komt", of zoiets, is dacht ik de uitdrukking.

    Bijgevolg denkt Krugman dat de economie wel budgettaire tekorten kan verdragen, niet om nieuwe excessen te financieren (hey, ik heb 17 jaar in de markten gezeten, je gaat mij echt niet wijsmaken dat de excessen "de schuld van de overheid zijn", hé), maar om te maken dat de mensen een inkomen hebben, dat ze vervolgens kunnen spenderen aan melk voor hun kinderen, en kledij, en onderwijs, en zodat ze belastingen kunnen betalen wat de begroting weer ten goede komt.

    ik probeer het alleen maar na te vertellen, hoor.

    En tenslotte zie ik hem uitrekenen dat de voorgestelde budgettaire tekorten zeer kleine fracties betreffen van de waarde van de Amerikaanse economie, en dat dat alleen al verklaart waarom de obligatiemarkten blijkbaar zo weinig bevreesd zijn voor die inflatie, dat ze 2.25% of zoiets aanvaarden voor investeringen op 10 jaar (of zoiets).

    Nogmaals, ik probeer het alleen maar na te vertellen.
    1. Nacht Und Nebel 

      On 4 Aug, 2010

      Inflation is as violent as a mugger, as frightening as an armed robber and as deadly as a hit man

      Ronald Reagan
    1. Theo 

      On 4 Aug, 2010

      Enter the dark horse in the entire debate

      http://www.ft.com/cms/s/0/81552e06-9fe2-11df-8cc5-00144feabdc0.html

      What did haiku-Herman say again?
      When the sun rises in Japan, it sets in the US, meanwhile Europe is always in the dark... or something to that effect
  11. Emeline/Viviane 

    On 4 Aug, 2010

    @Stefaan

    Je schrijft:...."belastingen te zien als een aanslag van de overheid op je spaargeld, maar zo simpel ligt het volgens mij niet.
    Belastinggeld creëert onderwijsmogelijkheden, openbaar vervoer, parken....."
    Je hebt gelijk dat door belastinggeld heel wat
    voorzieningen kunnen worden gerealiseerd.
    In België is de belastingsdruk evenwel een van de hoogste ter wereld.
    Zijn onze onderwijsmogelijkheden, openbaar vervoer,
    parken.... dan zoveel beter uitgebouwd dan elders?
    De overheid moet met het belastinggeld misschien eerder wat doordachter omspringen.

    @Gerard

    Je schrijft: "Is het zo dat de rijken hun geld zomaar laten ontwaarden?
    Zijn er eigenlijk geen studies ( ) die hier uitsluitsel over kunnen brengen?"

    Geert kan hier vast en zeker een goed antwoord op geven. Of hij dit zal doen, daar ben ik nog zo zeker niet van :-)
    Het grote probleem is dat rijken zomaar niet over hun geld praten, evenals over de strategieën die ze bedenken of voor hen laten bedenken om hun geld te vrijwaren voor
    inflatie.
    Ik denk dat de rijken het niet onder de markt hebben.
    Geld op spaarrekenigen is relatief veiliger.
    Andere opties zijn allemaal ergens risicovol, de ene al meer dan de andere.
    In deze financieel turbulente tijden met teveel aan informatie voelen al die opties vaak aan als een "gok".
    Onlangs las ik daar een mooi "beeld", want ik vind het écht beeldend, van geformuleerd door Wim Devoye.
    Het was in een interview over geld beleggen (en zijn geld beleggen) en hij vergeleek het als volgt: "Het voelt aan als kippen die over een hete plaat lopen en voortdurend hun pootjes moeten opheffen om ze niet te verbranden".
    Ik denk dat het zo is met de rijken: voortdurend pootjes opheffen....:-)
    1. Theo 

      On 5 Aug, 2010

      There are plenty of studies which show very clearly that the rich seldom lose their fortunes (note I don't use "money" here).
      Even during the financial crisis since 2007 - just look at all the estimations done by Forbes lists and other such publications in various parts of the world.

      Unlike what Scrutinizer seems to claim, that's mostly due to the fact that the rich don't put their money in "savings". Why let a banker work with your money in return for peanuts?
      They play their own banker and that's how they stay ahead of the game.

      Bill Gates is the first billionaire of the post war generation in the US to realise the money-management benefits of charity work through the creation of personal global foundations.
      More and more in the US are doing that - it's very clever and good money management.
  12. Emeline/Viviane 

    On 4 Aug, 2010

    @Scrutinizer

    Je schrijft: "Verder ook de vraag:wat is rijk?"
    Daar bestaan bepaalde criteria voor.
    Googel ze maar eens.

    De derde alinea vind ik helemaal nogal kort door de bocht.
    Dikwijls schrijf je goede dingen, ook vrij genuanceerd, maar hier vind ik het er toch wel over.
    1. Yannick Verdyck 

      On 5 Aug, 2010

      Er is er maar één die echt kan bepalen of je echt rijk bent Emeline(Viviane) en dat is nog altijd jezelf. Hoe kan een ander nu bepalen of jij rijk of arm bent. Hoe kan een ander nu voor mijzelf beslissen of ik arm of rijk ben? Een ander kan u rijk of arm vinden, maar wat je er zelf van vindt is waarschijnlijk toch nog altijd het belangrijkst.
    1. Scrutinizer 

      On 5 Aug, 2010

      Ach, maar je hebt vast de 4e alinea ook gelezen...
      Die nuanceert de 3e door ze in context te zetten ;-)

      Maar even heel concreet: ik ken helaas enkele mensen (waarvan 1 in de familie) die rijk zijn geworden ondanks zichzelf. Ik noem hem wel eens "Le millionaire malgre soi" ;-)

      Hij (en die anderen waar ik aan refereerde) surfte gewoon mee op een bubble (in de bouw overigens) en daar heb ik hem jaren geleden reeds voor gewaarschuwd.
      Maar je weet hoe het gaat: mensen mispakken geld voor wijsheid. Zijn Bentley versus mijn oude golfje en hij zou me serieus moeten nemen? Neen met de arrogantie der dwaasheid, was hij ervan overtuigd dat hij een succesvol ondernemer was en dat ie van mij niets te leren had.
      Als ik een slecht karakter had gehad (wat je o.b.v. je verwijzing naar mijn 3e alinea en kwalificatie ervan wellicht suggereerde) had ik juist niets gezegd in de hoop hem op zijn gezicht te zien gaan. Maar integendeel: ik waarschuw iedereen al jarenlang voor wat komen ging/gaat. Ik gunde hem dus mijn inzichten waardoor hij zijn zaak misschien op zijn top had kunnen verkopen d.w.z. aan een hoge k/w toen hij nog veel winst maakte, maar nu heb je dus een dubbele contractie: lagere multiple en dat op een marginaal resultaat (althans in 2008 in 2009 maakte hij zelfs een -bijzonder fors- verlies).
      Inmiddels zijn we aanbeland in het soort environment wat ik voorspeld had en terwijl ik na een dipje begin 2009 inmiddels weer bij af ben met mijn beleggingen en ca. zo "rijk" (of arm haha) ben als voorheen, is hij ruim 75% armer dan 2 jaar geleden. Hij bezit nu nog marginaal meer dan ik, maar nog 1 jaartje zoals 2009 en hij is compleet failliet, en gezien de leverage op zijn balans is ie echt zeer kwetsbaar... (Voorlopig rijdt ie overigens nog in zijn mooie bolide - keeping up appearances).

      En geloof me: ik wens niet dat hij failleert, al was het maar niet omwille van de traumatische ervaring voor zijn 2 schatten van dochters van resp. 8 en 12.
      Maar als het gebeurt, moet ik dat dan erg vinden?
      Zonder bubble was ie nooit eerst "millionaire malgre soi" geworden en had ie ook maar een doordeweeks bestaan gehad in een flatje en een golfje. Nu heeft ie enkele jaren zich goed geamuseerd en zijn "succes" (al dansende op de vulkaan) voor wijsheid en superieure inzichten aanzien - en zich daarnaar gedragen. ("Laat die negativist maar uit zijn nek lullen tot ie in een fatsoenlijke wagen rijdt"). Tja, moet ik nou droevig zijn als zo iemand dadelijk een jobje in loondienst moet aannemen en met de fiets naar zijn werk moet terwijl hij nog wat oude schulden afbetaalt? Ik ben geen wraakzuchtig mens, maar echt, medelijden zal ik niet hebben (wel met de dochters als ze hun pony verliezen en ik overweeg dan ook om die te kopen - voor hen), maar met de vader? Zoals gezegd: 't is niet dat ik erop zit te hopen, maar als het gebeurt (wat ik verwacht), zal ik er evenmin rouwig om zijn.

      En mocht zelfs dit nog te hardvochtig overkomen, beste Emeline (Viviane), herlees dan alinea 4 van mijn vorige post ;-)
      1. Pieter 

        On 5 Aug, 2010

        Ik zou die pony niet kopen, die kinderen hebben meer lange termijn voordeel van inzichten (en "delay of gratification") dan van korte termijn ponies. Kwestie dat de geschiedenis zich niet herhaalt...
        1. Scrutinizer 

          On 5 Aug, 2010

          Pieter,

          Ik denk dat uit hun villa naar een flatje drie hoog achter (zonder lift) moeten verhuizen, van school veranderen (en ineens tussen allemaal "uitschot" zitten) etc. al meer dan voldoende lesson in life voor hen zal zijn.
          Als de meisjes, die vermoedelijk al hun vrienden gaan verliezen, nu ook hun pony moeten missen, is dit wellicht de laatste druppel.
          Ik ben er nog niet helemaal uit. Ik moet het ook met mijn vrouw bespreken. Tenslotte heeft ons eigen gezinnetje wel prioriteit. en het feit dat de zusjes mekaar hebben, zou wel eens tegen hen kunnen werken. Als het een enig kind betrof, denk ik dat ik het vrij zeker zou doen. Nu weet ik het nog niet.
          Laten we bovendien eerst en vooral maar hopen dat hun vader gewoon niet failliet gaat.
          1. Jurgen 

            On 8 Aug, 2010

            Mocht het toch zover komen, dan kun je ook overwegen om nu en dan eens met jouw eigen gezin en de twee dochters naar een ranch te gaan.

            Zowel uit eigen ervaring (dingen krijgen) als uit ervaring met anderen (dingen geven) heb ik gezien dat nu en dan een kleine attentie vaak meer geluk en appreciatie met zich meebrengt dan iets groots dat voor vanzelfsprekend aangenomen wordt. Het kan soms veel deugd (opnieuw) doen te weten dat anderen je niet laten vallen.

            mvg,
            Jurgen
      1. Theo 

        On 5 Aug, 2010

        @Scrutinizer

        There is a term for that - being a nouveau-riche, which is not the same as being rich.

        The difference is in the ownership of everything you have - does the Bentley belong to you or the leasing company and your credit card company.
      1. Jurgen 

        On 8 Aug, 2010

        Het voorbije goedkope geld maakte zowel goede als slecht investeringen goedkoper. Wie investeerde in zaken met echte toegevoegde waarde zal waarschijnlijk beter uit de crisis komen. Wie gewoon op de golven meesurfte zal binnenkort de werkelijke kost van geld betalen. De crisis werkt als een zeef. Je voorbeeld hiervan is vrij typisch.

        mvg,
        Jurgen
  13. Joseph van Dam 

    On 5 Aug, 2010

    Het "uitstellen van aankopen" bij prijsdalingen (ten onrechte "deflatie"genoemd, omdat deflatie eigenlijk de afnemende geldhoeveelheid is, met prijsdalingen als gevolg) is een dwaling. Hiervoor zijn zo tien redenen te bedenken en in de literatuur van de Oostenrijkse School te vinden.

    1. Prijsdalingen volgen juist op uitstel en afstel van aankopen. Voor prijsstijgingen geldt het tegenovergestelde. Prijzen zijn een uitkomst van vraag en aanbod. Ze dalen nu in diverse landen en sectoren door geknakt vertrouwen, dat de inflatoire zeepbel deed klappen en mensen spaarzamer maakt. Als prijsdalingen de mensen tot uitstel aanzetten, zouden prijsstijgingen mensen moeten aansporen. Maar een winkelier die adverteert met "Bij ons alles duurder dan bij de concurrent!" zou geen klant krijgen, zeker niet nu.

    2. Mensen kunnen veel aankopen niet uitstellen, vooral van primaire levensbehoeften als voedsel, huur, kleding en brandstof. Men kan wel wat bezuinigen, maar dat doen mensen doorgaans als de prijzen stijgen.

    3. Als prijsdalingen leiden tot een recessie, moet er een "dader" zijn: de ondernemer die als eerste zijn prijzen verlaagde en zo uitstellende consumenten uitlokte. Maar ondernemers verlagen hun prijzen natuurlijk om meer klanten te trekken, niet minder. Ook zijn er altijd wel ergens aanbiedingen, uitverkopen of prijzenoorlogen en kent De Bijenkorf de massaal bezochte Drie Dwaze Dagen, vol koopjes. Nooit komt daar uitstelgedrag of een recessie uit voort. Er is dus geen "dader" en lagere prijzen lokken juist kopers.

    4. Klanten kunnen evengoed vrijwillig meer betalen dan de winkelier vraagt, als ze echt alleen tegen hogere prijzen willen kopen. Prijzen zijn geen bovengrens.

    5. De consumentenprijzen dalen gemiddeld vaak maar enkele procenten en niet eens van alle producten. Uitstel van aankopen biedt amper voordeel en dat merken mensen gauw genoeg. De prijzen van grondstoffen, aandelen, goud en olie stijgen al enige tijd zelfs.

    6. Mensen kunnen nooit weten of prijzen wel blijven dalen en uitstel van aankopen wel zinvol is. Het is dus de vraag of ze ertoe overgaan.

    7. De prijzen van goederen als computers, televisies en auto's dalen structureel, door productverbeteringen en kostenbesparingen. De consumenten weten dat en toch blijven ze deze producten kopen. Het genot van een product is voor hen belangrijker dan uitzicht op een toekomstige lagere prijs.

    8. Als mensen louter bij prijsstijgingen zouden kopen, hadden winkeliers nooit hun prijzen verlaagd. Wie stelt dat prijsdalingen tot uitstel en een recessie aanzetten, zegt eigenlijk dat ondernemers zichzelf in de voet schieten en geen prijzen kunnen bepalen. Een bizarre aantijging.

    9. Bij eventueel uitstel besteden consumenten evengoed het uitgespaarde bedrag aan iets anders. De prijzen daarvan dalen dan niet. Sparen mensen het bedrag op een rekening, dan wordt het vroeg of laat geïnvesteerd en stijgen de vraag en de prijzen weer. Uitstel en prijsdalingen zijn dus niet het volledige plaatje.

    10. Prijzen kunnen theoretisch altijd gaan dalen. Als mensen dat echt zo belangrijk vonden, zouden zij nooit iets kopen, buiten hun uiterste primaire behoeften om. Maar dan zouden ook alleen die goederen worden geproduceerd.

    Nawoord
    Prijsdalingen leiden niet tot uitstel van aankopen en een recessie. Het is andersom: door uitstel en afstel van aankopen dalen de prijzen. Zulke prijsdalingen zijn een symptoom van een recessie, waarvan de oorzaak ligt in afgenomen economisch vertrouwen en daardoor grotere spaarzin. Een recessie is simpelweg een teken van veranderde wensen bij het kopend publiek. Door meer spaargeld dalen de rentes voor zowel sparen als lenen en wordt het geld op termijn weer geïnvesteerd. Want mensen sparen nooit eeuwig en investeren wordt vanzelf opnieuw rendabel. Als overheden en centrale banken dit marktproces verstoren, blijft de recessie voortduren. De afkeer van deflatie kan heel goed een ander motief hebben: door dalingen van lonen en prijzen, stijgen de enorme schulden bij overheden, banken, bedrijven en burgers relatief in waarde en worden ze moeilijk of onmogelijk terug te betalen en te incasseren.
    1. Theo 

      On 5 Aug, 2010

      Theory is one thing... but the reality is that we live in a global world.

      prices are not just a function of supply and demand... or the McDonald Index will look very different from what it is!
      What they forget to teach in in Economics 101 is the inconvenient truth of us being free to buy the same stuff from around the world.

      you can buy a customised brand new European luxury car in Las Vegas up to 50% cheaper than in Europe and have it shipped over for $1000.
      the other day I bought books online from the US and even with express shipping the total was still cheaper than buying them from across Europe with free shipping options.
      One time I made the test of going into bookshops in Belgium and having books ordered - they ask you for 50% deposit, get them online and then charge you double! So theoretically if one place only charges you 20% does that mean that they have experienced 30% price deflation??? NO. In fact they have made 20% commission on a free transaction, while the other place is still left with nothing out of wanting to make 100%
      In Bulgaria smart phones and the latest gadgets are selling for the same price as in Belgium... except for the fact that they are half the price when converted into euro. You buy the latest Samsung Wave, which Proximus hasn't even started selling yet in Belgium, and you even get an original FIFA football with it.
      The same analysis can be made for high-street retail and grocery shopping, comparing Belgium with France, Holland and even Germany!

      So the question is not one of price deflation due to theories, rather why are prices of same products so high in Belgium???
      The real reasons are not included in any one of the economics theories on inflation/deflation you learn in school.

      Thus if you can realise significant price differences through more real competition, better and modern supply chain or operations and human resource management, or efficient capital management across the board... and can pass those on to your customers... does that mean that the economy is in deflation and that people will not buy from you???
      Well, Colruyt is proving such simplistic "deflation" scary theories wrong!!!
  14. Emeline/Viviane 

    On 5 Aug, 2010

    @ Yannick

    Je weet best wel wat ik bedoel met een norm voor het begrip "rijk" binnen deze discussie.
    Financiële instellingen bijvoorbeeld of vermogenbe-
    heerders vergelijken de financiële situatie van verschillende mensen. Uit deze vergelijking proberen zij
    af te leiden wat dan écht "rijk", "rijker" of "nog rijker" mag
    kunnen zijn.Voor jezelf uitmaken of je rijk bent blijft moeilijk.
    Je hebt ijkpunten nodig.
    Ik heb het hier niet over hoe rijk je bent op menselijk vlak.

    @Scrutinizer

    Je hebt inderdaad geprobeerd met de rest van je comment de derde alinea wat te nuanceren.
    Toch blijf ik deze alinea kort door de bocht vinden omdat wat je daar beweert vrij algemeen kinkt.
    Blijkbaar heb je bij het schrijven van deze alinea gedacht aan heel concrete mensen die je kent, zoals "Le millionaire
    malgré soi". Mooi gevonden, overigens:-)
    Scrutinizer, ik heb zeker niet willen suggereren dat je
    "een slecht karakter" hebt of "hardvochtig" bent.
    Het verbaast mij dat je dit uit mijn comment zou kunnen besluiten
    Ik lees graag je comments in de stijl die je hanteert en je geniet te zeerste mijn waardering.
    Soms ben ik het niet met je eens.
    Maar, daar dient deze blog dan toch voor: om van gedachten te wisselen, proberen anderen hun standpunt
    te begrijpen of soms te weerleggen.
    :-)
    1. Scrutinizer 

      On 5 Aug, 2010

      Joepie, joepie! Ik heb nu eindelijk ook een fan! ;-)
      No offense taken overigens. Ik ben wel wat aggressievere taal gewend.

      't Is trouwens juist omdat ik jouw schrijfsels -en de persoonlijkheid die eruit spreekt- eveneens erg waardeer, dat ik me bekommerde om mijn imago. Er zijn er van wie ik zo'n (ingebeelde?) kritiek juist niks zou aantrekken. Zie het dus als compliment dat ik het nodig vond een bijkomende toelichting te schrijven. But again: no offense taken.

      En inderdaad: dit blog is het uitstekende medium om te discussieren en alzo een hoop van anderen te leren. Of nog belangrijker: mensen komen hier soms verdomd interessante linken -ik schrijf het liever niet met een s- aanzetten met feiten die je anders niet altijd even makkelijk vindt.
  15. Emeline (Viviane) 

    On 5 Aug, 2010

    @Gerard

    Ik vind dat je nogal grote gedachtensprongen maakt.
    Je zet ze zomaar allemaal op een rijtje: de mensen die aandelen bezitten, de bruggepensioneerden, de werklozen, en de 10 rijkste Belgen.
    Ik moest toch even slikken. :-)
  16. JH 

    On 6 Aug, 2010

    Beste Geert,

    Beweren dat Krugman in 2002 pleitte voor een huizenbubbel gebaseerd op dit artikel is onzin. Een jaar geleden werd deze discussie al gevoerd op het web, dit is wat Krugman er toen (terecht) over te zeggen had: http://krugman.blogs.nytimes.com/2009/06/17/and-i-was-on-the-grassy-knoll-too/

    Bij deze ook de link naar het volledige artikel, misschien is het goed dat de mensen op dit forum het eerst eens lezen alvorens te reageren:
    http://www.nytimes.com/2002/08/02/opinion/dubya-s-double-dip.html?scp=4&sq=krugman%20mcculley%20bubble&st=cse
    1. Geert 

      On 6 Aug, 2010

      @JH: die discussie is inderdaad al eens gevoerd, maar niet overtuigend voor mij. Krugman heeft in zijn discours steeds gepleit voor onconventionele maatregelen om de afkoeling van de economie af te wenden. Zeggen dat het nu een boutade was, is niet overtuigend voor mij.
      Op de web vind je heel wat andere statements over dit onderwerp.
    1. Geert 

      On 6 Aug, 2010

      Ik beloof het nog eens te bekijken, wellicht aanleiding voor een "Krugman, the final showdown"-post ;-)
      1. steven 

        On 7 Aug, 2010

        And what about his strawman protests that he didn't cause the housing bubble, much less the Enron scandal or Kennedy's assassination? The man is willfully missing the point. What is damning about these quotes is not that he necessarily caused anything. What is devastating about them is that they expose the intellectual bankruptcy of his economic principles. Those who look up to him like the second coming of Adam Smith should realize that the neo-Keynesian principles that lead him to advocate aggressive interest-rate cuts and mammoth public spending now, are the very same principles that led him to advocate inducing a housing bubble then. He would himself affirm that his economic principles haven't fundamentally changed since then. So the conclusions and policy prescriptions he infers from them are just as wildly wrong now as they were then.
        http://mises.org/daily/3530
      1. Yannick Verdyck 

        On 7 Aug, 2010

        Krugman heeft de vastgoedzeepbel niet "veroorzaakt" in de letterlijke zin van het woord, maar hij was wel een grote chearleader van het beleid van de FED. Hij was meermaals van mening dat de FED intrestvoeten laag moest houden en zo de vastgoedmarkt moest stimuleren zodat de Amerikaanse economie via "housing en building" uit de economische terugval kon komen.

        Op deze blogpost wijst men meermaals naar de letterlijke statements van Krugman die dit bevestigen:
        http://blog.mises.org/10153/krugman-did-cause-the-housing-bubble/
  17. Ivan Janssens 

    On 6 Aug, 2010

    Geert zegt heel wat rake dingen. Enkele aanvullingen:

    1) De correlatie tussen deflatie en depressie/recessie is in feite zeer zwak, eerder tenderend naar nul in plaats van één. De periode na 1870 in de V.S. was er één van voortdurende deflatie. Maar ook van economische groei. De prijzen daalden met 32%, de economie groeide met 110%. Hoe dat mogelijk is indien mensen hun aankopen alsmaar blijven uitstellen is een raadsel waar Keynesianen als Krugman geen verklaring voor hebben.

    2) De grote depressie van de jaren dertig was er één waar deflatie blijkbaar wel gepaard ging met economische miserie. Het was blijkbaar niet evident om het mes te zetten in de nominale lonen. Maar was dat een "fact of life"? Hardly. Deflatie gecombineerd met "'sticky wages" leidt tot rampspoed. De prijzen dalen, maar de loonkosten niet. Gevolg: hogere werkloosheid. Maar in het Groot-Brittannië van de jaren dertig - waar de vakbonden sterk stonden en dus de lonen erg sticky zouden moeten zijn - is er nauwelijks een correlatie tussen werkloosheid en deflatie waargenomen. Prijsdalingen gingen dan eens gepaard met stijgende werkloosheid en dan weer eens met dalende werkloosheid. Op een bepaald moment was er zelfs sprake van stijgende werkloosheid en INflatie. Opniew : correlatie eerder nul in plaats van één, zoals nochtans het geval zou moeten zijn indien de theorie van sticky wages een "fact of life"' is. Vergelijk dit met de situaie in de V.S.: vakbonden stonden er zwak maar hier leidde deflatie wel tot hoge werkloosheid en de depressie. Waarom? Omdat president Hoover (Republikein!) de werkGEVERS onder druk zette om de nominale lonen niet te verminderen. De werkgevers kwamen hun belofte na tot 1932. Gevolg: hoge loonkosten en dalende prijzen. Een "fact of life"? Nee, fout overheidsbeleid.

    3) Krugman - en ook Geert - maken geen onderscheid tussen deflatie als gevolg van stijgende productiviteit en deflatie na een "bubble". Deflatie als gevolg van stijgende productiviteit is een goede zaak : de prijzen dalen en de koopkracht stijgt, terwijl bedrijven winst kunnen maken. Ik zie niet in waarom met dergelijke deflatie zou moeten vermijden. Omdat mensen als gevolg ervan aankopen uitstellen? Als zich dat al zou voordoen zijn er andere manieren om dat op te lossen dan via een inflationaire politiek. Het overheidstekort verminderen, samen met het overheidsbeslat bijvoorbeeld. Minder belastingen plus besparingen met andere woorden. En wat met deflatie na een "bubble"? Hoe dan ook moet de economie een pijnlijke herstructurering ondergaan. De financiele sector, de autosector en de huizenmarkt moeten krimpen. Dat scenario uitstellen door nieuwe schulden aan te gaan is gewoon uitstel van executie. Ik begrijp op dit punt Krugman totaal niet. Hij geeft zelf aan dat de groei van de Amerikaanse productiviteit overschat wordt omdat de helft komt van de financiële sector, terwijl de producitiviteitsgroei in de financiele sector nagenoeg onbestaande is. Hij geeft daarmee zelf aan dat de financiële sector veel te groot is, aan overproductie en inefficiëntie lijdt, en dus moet krimpen. Maar in de praktijk pleit Krugman precies voor het tegenovergestelde.

    4) Wat mij vooral stoort aan types als Krugman en DeLong is hun intellectuele arrogantie. Zij die met hen van mening verschillen zijn ofwel stom, ofwel ter kwader trouw, ofwel onwillig. Ik heb veel van Krugman gelezen vroeger, maar ik ben jaren geleden afgehaakt. Niet ten onrechte me dunkt.
    1. Geert 

      On 6 Aug, 2010

      @Ivan: Krugman schrijft nog steeds met een erg knappe pen. Wat mij erg ontgooocheld heeft, is zijn presentatie in Louvain-La-Neuve. Hij toonde daar achterhaalde en foute dataseries, en verkondigde dat België van de jaren '80 een voorbeeld was voor de VS.

      Ook Roubini bezondigde zich de laatste keer in BXL aan een zekere vorm van intellectuele arrogantie. Niet te best voorbereid, en zonder echte grafische ondersteuning vlocht hij een aantal oude statements van hemzelf aan elkaar.

      DeLong is de overtreffende trap...

      Als je dan Barry Ritzholt leest; da's toch wat anders. Of Jim Bianco edm. Minder bekend, maar sterk bezig.
  18. Jeroen 

    On 7 Aug, 2010

    Geert, ik weet niet goed waar het te posten, dus dan maar hier: via het goud-forum botste ik op een document dat blijkbaar aan de aandacht van nogal wat ogen ontsnapt is.

    Het betreft een paper van het IMF, dd. 13/04/2010, met de naam: “Reserve Accumulation and International Monetary Stability”, te vinden via: http://www.imf.org/external/np/pp/eng/2010/041310.pdf of, mocht de link niet werken: http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:http://www.imf.org/external/np/pp/eng/2010/041310.pdf

    Helemaal verrast ben ik niet, maar ergens kan ik me toch moeilijk van de indruk ontdoen dat de hele crisis een sterk Hegeliaanse getint vervolg kent, om niet te zeggen dat het er wel op lijkt alsof nu de tijd rijp is om Keynes’ bestoft ‘bancor’-idee terug van onder dat stof te halen (mocht er ooit stof op gelegen hebben).

    Commentaren en duiding ook te lezen op: http://rawstory.com/rs/2010/0805/imf-documents-illustrate-plan-turn-drawing-rights-global-currency/

    Een quote uit de paper: “though an SDR-based system would move away from a dominant national currency, the SDR’s value remains heavily linked to the conditions and performance of the major component countries. A more ambitious reform option would be to build on the previous ideas and develop, over time, a global currency. Called, for example, bancor in honor of Keynes, such a currency could be used as a medium of exchange—an “outside money” in contrast to the SDR which remains an “inside money”.”

    Dus, als ik het goed begrijp, hoe wordt voorgesteld dat een “synthetische” SDR-currency een optie zou kunnen zijn, maar beter nog vervangen wordt door een geheel nieuwe fiat-currency, de bancor… . Als je het mij vraagt zou dit een hoogst bedenkelijke evolutie zijn.

    Op Financial Times (Alphaville) die het ‘nieuws’ op 4/08 oppikte, las ik een interessante commentaar hierop bij de comments, die van’tobyhdr’ (http://ftalphaville.ft.com/blog/2010/08/04/306346/imf-blueprint-for-a-global-currency-yes-really/#comment-1060239).

    Twee quotes hieruit:

    “The robustness or resilience of a network is determined by looking at two variables, efficiency and diversity. Our culture's obsession with efficiency alone is steadily increasing the chance of collapse, not decreasing it.”
    &
    “Diversity is the ticket, not yet more efficiency. Power ought to be distributed, not concentrated still further, and money's role in 'controlling' society needs to be demoted to as low a pulse as possible.”

    In die comment wordt eveneens verwezen naar een al minstens zo interessante paper: http://www.lietaer.com/images/Journal_Future_Studies_final.pdf (eveneens gepubliceerd in april 2010)

    Sorry voor de lange post, maar mijns inziens véél stof tot nadenken. Benieuwd naar jouw reactie en die van andere zeer gewaardeerd lezers op deze blog... .
  19. Jeroen 

    On 17 Aug, 2010

    Geert, je eindigt met: "Profeten die vandaag pleiten voor het creëren van inflatie als pijnloze oplossing, spelen verder met vuur, en hun recepten zullen leiden tot chaos. Maar het is niet uit te sluiten dat ze politiek gehoor zullen krijgen, omdat het de weg van de minste weerstand is, en op korte termijn werkt. De langetermijn is voor de volgende generatie."

    Wel, zelfde echo is te lezen in het uitstekend artikel van Egon von Greyerz van Matterhorn Asset Management:
    http://matterhornassetmanagement.com/2010/08/16/there-will-be-no-double-dip/
    Met dat verschil dat hij ook de 'austeriteit' waar in euroland steeds meer sprake van is een slag in het water vindt. Simpelweg omdat een 'point of no return' is bereikt.

    Enkele quotes:
    "The economy of the West cannot be saved by any means. But governments both in the US and in Europe will still apply the only method they know which is to print money."
    ...
    "Let us just reiterate that hyperinflation arises as a result of money printing leading to a currency collapse and not from demand pull. The slight deflation that we are experiencing currently is a prerequisite for hyperinflation. The fear of a deflationary implosion forces governments to print money, leading to a collapsing currency which historically has always been the cause of hyperinflation."
    ...
    "If we are correct in our assumption that the West will see a correction of the excesses of the last circa 40 years but more probably of the last 200 years, since the start of the industrial revolution, we could see a total annihilation of the assets that have been fuelled by the credit bubbles. The spike in asset values in the last 100 years, which is unprecedented in history, is likely to be corrected by a waterfall which could start at any time."

    Ik deel die opinie en maak me eerlijk gezegd zorgen over de gevolgen.
    1. Geert 

      On 17 Aug, 2010

      @Jto: akkoord

Post a comment

max. length of 1500 characters