Hervorming EU-toezicht op financi

Vanaf 1 januari 2011 gaat het toezicht op financiële instellingen ook op Europees niveau gevoerd worden. Tevens komt er een Europese Raad van Systemische Risico's, een orgaan dat moet toezien op systemische risico's. Dat laatste zal voorgezeten worden door de voorzitter van de ECB, Jean-Claude Trichet.

Positieve punten

Meer Europees toezicht op de financiële instellingen is zeker een stap vooruit. De activiteiten van die instellingen overstijgen de nationale grenzen, en dus liep het toezicht steeds wat achter. De coördinatie van de nationale toezichthouders faalde, waardoor problemen zoals Fortis niet adequaat werden aangepakt.

Systemische risico's zijn de belangrijkste, en ze werden niettegenstaande een lawine aan "financial stability reviews", IMF, OECD en andere onderzoeksinstellingen niet goed onderzocht. De sterkte van zo'n raad is dat er overleg is over de "big picture".

Zwakten

Maar de vraag is of dit alles de problemen zal oplossen, of zou voorkomen hebben mocht het al in voegen zijn geweest in 2007. Het is een stap vooruit, maar men mag ook niet te veel verwachten. De Raad voor Systemische Risico's zit bijvoorbeeld in een moeilijke situatie. Stel dat het systemische risico de concentratie van derivaten is bij Franse banken. Zou Trichet daarover alarm willen slaan ? Of dat Griekenland toch failliet zou kunnen gaan, kan de raad dan vaststellen dat de ECB gefaald heeft ? Durft men het risico van een te lage rente opmerken, wat een kritiek op de ECB zou inhouden ?

Het institutionaliseren van een probleem lost daar dus niet het probleem op.

Het toezicht op de financiële instellingen is ook een stap vooruit. Maar heeft de verdeling van de bevoegdheden (banken in Londen, verzekeraars in Frankfurt en markten in Parijs) niet net iets te veel weg van een koehandel? Heeft de politiek niet geprimeerd boven het belang van de financiële stabiliteit en efficiëntie. Het is veelzeggend dat de Britse onderhandelaars dit een goed akkoord voor het VK en de City vinden, terwijl het in de eerste plaats een goed akkoord voor de EU moet zijn.

Verder kan een hervorming van het toezicht ook de EU in slaap wiegen, ze kunnen denken dat het werk hiermee af is. Maar de technische gebreken van het systeem, en de grote risico's moeten verder worden aangepakt: de tijdbom van de derivaten, niet-gerugeleerde vehikels zoals hedge funds, schaduwbankieren, systeembanken met nog steeds te hoge leverage etc etc.