Geert Noels denkt niet dat het nog wordt zoals vroeger

Dit artikel is een gedeelte van het interview dat op zaterdag 3 september 2011 in DS Weekblad verscheen, het magazine dat elk weekeinde bij de krant De Standaard zit. Daarin gaat het falen van het traditionele bancaire systeem, de crisis van 2008 die zich vandaag herhaalt, de reden van de opstart van Econopolis, en de normvervaging die tot excessen leidde en leidt... De crisis is niet de schuld van de bankiers, van de speculanten of van de rijken vindt beursspecialist Geert Noels. De crisis is de fout van het systeem. “Het systeem laat toe en spoort zelfs aan om de weg van de minste weerstand te kiezen.” En neen, het wordt nooit meer zoals vroeger.

Excuus. We zijn te laat op de afspraak door de files.

‘Als jullie de juiste weg hadden gekend, dan waren jullie met trager rijden veel sneller ter plaatse geweest. In de financiële wereld is het net zo. Verlies inhalen door nóg sneller te rijden lukt niet meer. De toekomst van het geld is traag.'

' De economische groei van de volgende jaren zal structureel klein zijn. Daarom is het veel verstandiger om in duurzame producten te beleggen, eerder dan te rekenen op snelle groei.’

‘Alleen de overheid en de financiële wereld hebben zich nog niet aan die nieuwe realiteit aangepast. De overheid hoopt op een nieuwe snelle groei om de sociale zekerheid te kunnen blijven betalen en de schuld af te bouwen. En de financiële wereld blijft ervan overtuigd dat we terug kunnen naar de tijd van de grote beurswinsten. Terwijl het enige echte antwoord matiging is. Less is more.’

Hoe hebt u de kredietcrisis die in 2008 uitbrak, van binnenuit beleefd?

‘De crisis heeft mij er ten volle van overtuigd dat de economische wereld de komende dertig jaar grondig zal veranderen en dat de financiële sector zich aan die nieuwe realiteit moet aanpassen. Alleen merkte ik al snel dat weinigen binnen de financiële sector mij wilden geloven.'

'Ik was een “pessimist”, omdat ik een tragere groei voorspelde. Men verweet me bovendien dat ik met mijn waarschuwingen een selffulfilling prophecy in gang zette. Een recessie voorspellen was zogezegd hetzelfde als een recessie uitlokken. Je moet sterk in je schoenen staan om je in zo’n situatie niet het zwijgen te laten opleggen.’

‘Je kon mijn positie vergelijken met die van een kaderlid in de automobielsector die ervan overtuigd raakt dat de olieprijs tot 300 dollar per vat zal stijgen. Dan weet je dat de toekomst radicaal elektrisch wordt. En dan weet je dat zo’n persoon ook op weerstand zal stoten in zijn bedrijf. Men zal hem zeker niet vragen om aan alle klanten te gaan vertellen dat ze beter geen benzinewagens meer kunnen kopen.'

Maar het probleem zit niet bij één beurshuis. Er zitten systeemfouten in de hele sector, waardoor het gedrag van de mensen die er werken, niet altijd is wat je van hen mag verwachten. Op de snelweg mag je niet trager rijden dan 70 en niet sneller dan 120. Maar als er mist hangt, mag je hopen dat iedereen zijn snelheid laat zakken, desnoods tot 70.’

‘Daar heb je geen toestemming voor nodig van een controle-orgaan. Zelfdiscipline zou moeten volstaan. Maar als iedereen 120 blijft rijden, omdat hij bang is dat de andere bestuurders anders sneller op hun bestemming zijn, gebeuren er ongevallen. Bovendien wordt het dan wel heel moeilijk om als enige te waarschuwen dat we beter 70 kunnen rijden.’

We zijn ondertussen drie jaar verder. Ziet u beterschap?

‘Integendeel. De bankencrisis is nu een landencrisis geworden, net omdat de structurele oorzaken nooit zijn aangepakt. Ik ben gepassioneerd door luchtvaart. Ik kijk graag op National Geographic naar Aircrash Investigation. Elke vliegramp wordt tot in het kleinste detail ontleed, om de vliegtuigen nog veiliger te maken. Met resultaat. Maar binnen de financiële sector lukt zo’n crash investigation blijkbaar niet. Daar blijven veel mensen ervan overtuigd dat alles wel weer zoals vroeger zal worden.’

Is dat onwil, onkunde of cynisme?

‘De menselijke natuur misschien? Er is een enorme normvervaging, in de hele maatschappij trouwens. De financiële sector draait op doping, omdat bijna alle instellingen bang zijn dat een ander beter zal presteren dan zij. De redenering is dat als wij bepaalde praktijken niet toepassen, de anderen het wel doen.’

Wat bedoelt u met doping?

‘Praktijken die niet noodzakelijk verboden zijn, maar wel extreem risicovol of laakbaar. Schaduwbankieren, bijvoorbeeld, is niet aan banden gelegd, onder druk van The City. Er komt geen enkele controle op de offshore constructies. Integendeel, de Amerikaanse overheid maakt er zelf gebruik van. Om maar te zeggen dat de normvervaging overal zit.’

‘Het feit dat hedgefondsen niet gereglementeerd zijn, blijft ook een aberratie. Alsof men op de snelweg zou toelaten dat sommige auto’s geen nummerplaat hebben. Na een tijd heeft de helft van de wagens niet langer een nummerplaat, en als een van hen een ongeval veroorzaakt, draaien de reglementaire bestuurders op voor de kosten.’

‘Men zoekt nu zondebokken. De crisis is de schuld van de bankiers, van de speculanten of van de rijken. Dat klopt niet. Ze is de fout van het systeem. Het systeem laat toe en spoort zelfs aan om de weg van de minste weerstand te kiezen.'

' Dat is ook de reden waarom ik niet ben overgestapt naar een ander beurshuis. Ze zijn allemaal in hetzelfde bedje ziek. Bij het ene huis zijn er meer excessen dan bij het andere, maar de systeemfouten zijn overal dezelfde. Ik heb het adagio gevolgd dat je de wereld moet verbeteren door te beginnen bij jezelf. Vandaar mijn beslissing om een eigen beurshuis van de grond af op te bouwen, volgens mijn principes en overtuigingen, waarbij ik zelf mijn medewerkers selecteer, én, heel belangrijk, ook mijn klanten. Want ook zij bepalen hoeveel risico je loopt.’