Eén jaar na Econoshock...

Enkele dagen geleden hadden we het over de financiële sector, een jaar na de crisis . Het korte besluit was:

Twee jaar na de start van de financiële crisis is er veel veranderd. Maar het gedrag dat aan de oorsprong ligt van deze crisis - hebzucht, normvervaging, risiconame, onorthodoxe monetaire politiek - herleeft en leeft sterker dan tevoren.

Bij herlezing is de "sterker dan tevoren" misschien wat overdreven. Maar dat de sector probeert de pagina om te draaien is duidelijk, en is ook een typisch menselijke gedraging. Dit komt ook voor een deel omdat de veranderingen in de regelgeving tijd nodig hebben. En dat heeft niet alleen met traagheid te maken, maar ook met zorgvuldigheid. Het risico bestaat dat we anders het "kind met het badwater weggooien". Met andere woorden, de banken moeten niet van alles de schuld krijgen, er is ook een breder kader waarin meer aspecten in de economie zijn ontspoord. De zero-rentepolitiek van de Fed had toch tot doel dat Amerikaanse banken leningen gaven aan elke levend organisme. De Amerikaanse consument werd gestimuleerd om boven zijn stand te leven, en de banken werden telkens bekritiseerd als ze dat niet voldoende deden. Vandaag hoor je hetzelfde discours, deels terecht maar heel dikwijls ook onterecht. Als de banken vandaag de kredieten niet streng beoordelen, en gul uitdelen, moeten ze zich morgen opnieuw naar de overheid wenden...

En de mentaliteit? Is die veranderd? Persoonlijk had ik verwacht dat er een besef zou groeien dat het groeimodel onhoudbaar was. Dat het zo niet verder kon, en dat we geen pogingen moeten ondernemen om aan te knopen met onhoudbare consumptie en productieniveaus. Dat de dalende kwantiteit van de economie (de economische groei), een roep om evenwicht en kwaliteit zou aanwakkeren. Op dat moment, is er geen mentaliteitswijziging geweest. De "cash for clunkers" of de schrootpremie, en andere stimuleringsmaatregelen proberen de machine opnieuw in overdrive te krijgen, terwijl we weten dat ze tot onevenwichten leiden.

Het is het verhaal van het boek 'Econoshock', dat vandaag exact een jaar geleden werd afgeleverd bij de uitgever, om een maand later te worden gelanceerd. Het boek zou best wel wat nieuwe inzichten, updates en aanpassingen (ook correcties) mogen krijgen. Maar de boodschap is niet verouderd. De huidige crisis is een duurzaamheidscrisis. De financiële crisis is maar een deeltje van een bredere structurele verandering van het economische systeem, een zesvoudige gigaschok, een Econoshock van 10 op de economische schaal van Richter.

Sommige bedrijven hebben zich aangepast (ik ben onder de indruk van bijvoorbeeld Siemens), andere doen dat te traag. Sommige economieën zijn in een structurele verandering, maar algemeen te traag en te weinig. Daarom gaat het boek niet over de crisis van 2008, of de recessie van 2009, maar over een periode van een decennium, of zelfs twee, waarin een nieuwe economische orde wordt gecreëerd.

Een jaar na het einde van het schrijfwerk, is deze blog het begin van nieuwe inzichten en... boeken.