- Your history
De ruimtelijke wanorde vanuit de ruimte
InHet Laatste Nieuwsstaat een mooie foto van de verstedelijking van Vlaanderen. Onder de titel 'België quasi volgebouwd' meldt de krant dat tussen 1990 en 2008 de bebouwde oppervlakte met bijna 21 procent toenam.
Op de foto zie je dat dit vooral een Vlaams fenomeen is: de taalgrens is bijna visueel af te lijnen. De politiek van ruimtelijke wanorde leidt tot heel wat inefficiënties: energie, openbaar vervoer, logistiek etc.
10 Comments
-
incognito
On 17 May, 2009
Die foto is nog in een ander opzicht interessant, hij toont de (volgebouwde) oude kern van de Bourgondische Nederlanden: Vlaanderen, Brabant, Holland, Zeeland. Het oosten en noorden van het huidige Nederland en het zuiden van het huidige België vormden de periferie van dit 'stromen'land (dat zuiden was de brug naar Bourgondië, Filips de Stoute droomde zelfs van een nieuw Middenrijk, maar de Zwitsers zagen dat niet zitten, ze hebben nog steeds zijn buit gemaakte schat in handen: de Burgunderbeute http://www.kareldestoute.info/).
Ze zijn dat in zekere zin nog steeds (of opnieuw, want tot voor relatief kort vormde het zuiden van België natuurlijk het economische hart van dat land), al ligt de kern van dat stromenland nu over twee landen verspreid.
De foto toont, me dunkt, echter niet het kwalitatieve verschil in ruimtelijke ordening tss Vlaanderen/België en Nederland. In België is die vrij anarchistisch en, voor een stuk, een emanatie van de afwezigheid van een goed functionerende overheid (ik weet niet of er wat dit betreft een onderscheid bestaat tss Vlaanderen & Wallonië), in Nederland is de ordening strakker.
Esthetisch gezien is het een zootje (al houden sommigen daar juist van). Het is de eerste keer dat ik lees dat het ook tot inefficiënties leidt (vraag me af of daar studies over bestaan). Anderzijds levert het allicht ook meer mogelijkheden op qua industrieterreinen en dergelijke. -
Scrutinizer
On 17 May, 2009
Inefficiencies? Uitreraard, wat wil je? Qua ruimtelijke ordening zijn we gewoon een socialistische planeconomie.
Probeer maar eens je weiland vol te planten met woningen als je denkt dat daar vraag naar is. Neen, mag niet van de overheid. Als het prijsmechanisme door allerhande regulering buiten werk wordt gesteld, hoe verwacht je dan een optimaal resultaat? Of als wegen door een monopolist worden aangelegd i.p.v. door wie het initiatief neemt om gronden op te kopen en er een weg aan te leggen?
In Nederland is er nog meer overheidsbemoeizucht en inderdaad: het file probleem is er nog groter en ze hebben er al decennia te kampen met woningnood. En als klap op de vuurpijl, ziet zelfs een goede buurt eruit alsof het sociale woningbouw betrof omdat vaak hele wijken door 1 enkele aannemer gebouwd zijn. Het verschil tussen een goede wijk en een slechte wijk in pakweg Den Haag is niet veel meer dan het prijspeil en het soort buren dat je hebt, maar de gemiddelde Vlaming zal het chique Benoordenhout of Mariahoeve veelal voor een sociale woningwijk aanzien.
Los daarvan even voor de groene jongens: hoe bovenstaand plaatje tot stand kwam, weet ik niet, maar als ik op maps.google.com naar de wereld kijk en focus op Vlaanderen (met de zoom ca. halverwege) dan zie ik weliswaar weidverspreide bebouwing -zij het vooral met enkele duidelijke concentraties- doch wat opvalt is dat groen de dominante kleur is. Ca. 2/3 is groen. De optelsom van bossen, weilanden, (achter)tuinen, parken, natuurreservaten, en wat groen langs of tussen de snelwegen, maakt alles bij mekaar toch dat we vooral veel natuur hebben en hooguit een derde bebouwd is (voor alle doeleinden zoals bewoning, fabrieken, opslag en distributie etc. tesamen).
Kortom, er is nog ruimte in overvloed in het land. Plek zat. Maar ... ik vind geen bouwgrond en dat terwijl er boeren genoeg zijn die me graag een stuk van hun akker zouden verkopen? Hoe zou dat nou toch komen? Misschien dat een derde partij als een bemoeial er een stokje voor steekt en zowel mij als de boer -en de gehele vrijemarktwerking- frustreert? -
incognito
On 17 May, 2009
in België zijn de inefficiënties inzake ruimtelijke orde allicht te wijten aan een gebrek aan (efficiënt/consequent) overheidsbeleid (en bijgevolg teveel 'vrije markt' en te weinig planning)
in Nederland zijn de inefficiënties inzake ruimtelijke ordening (woningnood...) allicht te wijten aan een te strikt, streng en lineair overheidsbeleid (en bijgevolg teveel planning en te weinig ruimte voor de 'vrije markt')
waarmee nogmaals bewezen (?) is dat het ideaal vrij 'grijs' en saai is: de gulden middenweg tss 100% vrije markt en 100% overheidsplanning -
On 17 May, 2009
geen mooi plaatje alhoewel als je op zaventem landt en dit vergelijkt met andere steden is er toch heel veel groen te zien ; niet tegenstaande vind ik dat elk plekje groen dat we nog hebben moet beschermd worden, zowel in de stad als buiten de stad.
wie veel reist beseft dat belgie een zeer leefbaar land is; al woont men in een stad, men altijd omgeven is door groen; in elke stad heeft men op wandel/fiets afstand parken of op een half uurtje rijden heeft men de mooiste fietsroutes in het groen
ik denk niet dat men kan eisen dat iedereen het recht heeft om op zijn eigen stukje grond te wonen of dat de druk/vraag naar bouwgrond moet beantwoord worden met een conversie van landbouwgrond naar bouwgrond, als we aan deze druk beantwoorden dan wordt belgie pas een onleefbaar land dan wordt de driehoek gent, antwerpen, brussel in grote agglomeratie (ie één uitgestrekte stad zoals LA, Istanbul, Shanghai of andere dergelijke steden). Mooie steden maar niet evident om in de kern van deze steden te wonen (i.e. ik bedoel hier niet de expat suburbs, die zijn uiteraard zeer leefbaar). -
Nick Doms
On 17 May, 2009
I used to live in Discovery Bay, Lantau Island, HK.
It was very suburban. No cars were allowed, only golf carts for personal use, bus service and one taxi company.
From where we lived it took only two minutes to walk to the trail that took us to the monastery and all the way up to the mountain to descend to Silvermine Bay.
From there we would be able to walk to private beaches where no foreigner ever goes.
So, less than 30 minutes from our door, you were able to enjoy nature and you would not see nor meet a living soul.
Here in the US, we have to travel to enjoy the outdoors. We have a huge problem with urban planning and development, but we don't see it...yet.
Sincerely, -
incognito
On 17 May, 2009
http://www.nytimes.com/2009/05/12/science/earth/12suburb.html?_r=4&em
In the United States, the Environmental Protection Agency is promoting “car reduced” communities, and legislators are starting to act, if cautiously. Many experts expect public transport serving suburbs to play a much larger role in a new six-year federal transportation bill to be approved this year, Mr. Goldberg said. In previous bills, 80 percent of appropriations have by law gone to highways and only 20 percent to other transport.
In California, the Hayward Area Planning Association is developing a Vauban-like community called Quarry Village on the outskirts of Oakland, accessible without a car to the Bay Area Rapid Transit system and to the California State University’s campus in Hayward.
Sherman Lewis, a professor emeritus at Cal State and a leader of the association, says he “can’t wait to move in” and hopes that Quarry Village will allow his family to reduce its car ownership from two to one, and potentially to zero. But the current system is still stacked against the project, he said, noting that mortgage lenders worry about resale value of half-million-dollar homes that have no place for cars, and most zoning laws in the United States still require two parking spaces per residential unit. Quarry Village has obtained an exception from Hayward. -
Peter Dedecker
On 17 May, 2009
Echt verschrikkelijk hé. Er moet dringend meer zuurstof voor de steden komen.
Ook niet te snappen dat er politici zijn die pleiten voor een versneld aansnijden van woonuitbreidingsgebied: dat is niet alleen inefficiënt, maar ook nog eens bijzonder kortzichtig. -
Peter Dedecker
On 17 May, 2009
Maar vooral nefast voor de open ruimte natuurlijk!
-
Nick Doms
On 18 May, 2009
@Koen2
I agree that some states try to promote eco-friendly living communities, but such is not the norm.
Today Americans may be trading in their large SUVs for more fuel efficient hybrids (which IMO is not the solution) but when the economic crisis is over, they will all go back to big gas guzzling vehicles because that is the way they like it.
I'll give one example, if i may and which i have always found amazing.
When i first visited Hilton Head (SC) in 1995 and traveled from the Savannah Airport, there was a small road with only woods and trees in Bluffton, Beaufort and anywhere between. No houses, no buildings, just pure land owned by IP (International Paper).
Today, all the land and trees are gone. There is only private development. The road is now a four lane road. Once people move in, the urban sprawl will begin. Malls, shopping centers, churches (because we live in the bible belt after all), schools and anything else.
While Americans may think they promote clean air, they do what they did best in the 18th century. Only this time they no longer carve their initials in the trees to mark their territory. They remove the trees and build roads, houses and anything else to make room for cars and human traffic.
Just look at Hilton head and how overbuilt it is right now. They cannot handle the traffic and they already built an expressway on top of highway 278.
Just my opinion.
Sincerely, -
Dirk Weyler
On 30 Aug, 2009
Internationaal verschillend is de wijze waarop overheden, bijvoorbeeld door bundeling en scheiding van activiteiten, door het sparen van de open ruimte enz., trachten die ontwikkelingen in goede ruimtelijke banen te leiden.
En juist aan dergelijk ruimtelijk beleid heeft het, ronkende volzinnen in regeringsverklaringen ten spijt, in het verleden ontbroken.
Men doet nu een poging via het Ruimtelijk Structuurplan… maar het blijkt voor een groot stuk te laat te zijn.
De wanorde is te groot.
Al vanaf de jaren zeventig zeggen Vlaamse politici een ruimtelijk structuurplan toe dat, voor geheel Vlaanderen, de hoofdlijnen van het ruimtelijk beleid moet aangeven.
Na ruim twintig jaar beloven is in 1995, onder leiding van de professoren Albrechts en Vermeersch, het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (RSV) eindelijk opgesteld.
Er is over dat RSV veel goeds te zeggen.
Maar toch blijven politici duwen en trekken om er hun eigen voordeel uit te halen.
Het typeert het lokalisme van vele Vlaamse politici die, met vaak megalomane projecten (Lange Wapper, ringwegen, golfbanen, bedrijventerreinen, ENA-projecten’ en andere), hun eigen dorp, gemeente of regio in de vaart der volkeren willen opstuwen.
Verschillende dossiers illustreren hoe de ruimtelijke ordening door politiek dienstbetoon in een grijze schemerzone, en vervolgens vaak in een sfeer van gesjoemel, corruptie en misdrijf terecht komt.
Verontrustend is de mate waarin een en ander wordt geleid vanuit ministeriële kabinetten, door medewerkers die voor niemand verantwoordelijk zijn en vervolgens vluchten in de bescherming van het parlementaire mandaat.
Ergerlijk is de wijze waarop sommige topambtenaren en rechters hun bevoegdheid niet gebruiken.
De Vlaamse ruimtelijke wanorde zorgt er niet alleen voor dat open ruimte verder wordt versnipperd of natuur- en bosgebieden op de schop gaan, maar kost onze samenleving handenvol geld: de kosten voor allerlei nutsvoorzieningen; - zoals waterzuivering, afvalophaling, postbedeling, gas- en elektriciteitsdistributie,… - lopen enorm hoog op.
Door lintbebouwing en baanwinkels is er op heel wat wegen een gevaarlijke menging van (traag) lokaal en (snel) doorgaand verkeer ontstaan.
Volgens diverse verkeersspecialisten is de slechte ruimtelijke ordening verantwoordelijk voor het in Europees opzicht onevenredig hoge aantal verkeersongevallen in Vlaanderen.
Tegelijk nemen ook de files in Vlaanderen almaar toe.
Als daarnaast ook rekening wordt gehouden met de zgn. externe kosten (kosten door luchtvervuiling, ongevallen, herstellingen aan het wegdek,…) lopen de kosten nog veel hoger op.
Die toenemende mobiliteit is een gevolg van een slecht locatiebeleid: heel wat kantoren of bedrijventerreinen worden ingeplant op zuivere autolocaties aan op- en afritten van autostrades of langs grote invalswegen.
Omdat woon- en werkgebieden te ver van mekaar liggen, neemt het autoverkeer hand over hand toe.
Samen met het autoverkeer neemt ook de luchtvervuiling verder toe.
Vlaanderen is één van dé hot spots in Europa van fijn stof.
Uit een Europees onderzoek bleek dat in Vlaanderen meer mensen sterven door uitlaatgassen van het verkeer dan door ongevallen.
Het openbaar vervoer van zijn kant is niet meer rendabel omdat geen grote concentraties van mensen meer bereikt kunnen worden, ze wonen immers té verspreid.
Vandaag betalen we de financiële tol voor het dichtste wegennet van heel Europa: alleen al voor het onderhoud van de Vlaamse gewestwegen moeten elk jaar miljoenen euro’s worden betaald.
Dat weegt enorm op de begroting.
Door een gebrek aan een consequent open ruimtebeleid zijn van op het platteland grote open gebieden schaars geworden, worden natuur- en landbouwgebieden versnipperd, zijn verschillende waardevolle landschappen definitief verloren en verliest het platteland zijn eigenheid en karakter.
Door de versnippering van Vlaanderen verdwenen ook de verbindingen tussen natuurgebieden, waardoor tal van dieren of planten zich niet meer kunnen verplaatsen van het ene natuurgebied naar het andere.
Daardoor komt hun voortplanting in het gedrang.
Volgens het Natuurrapport is de achteruitgaande trend voor fauna en flora nog niet gekeerd.
Versnippering is daarvoor een belangrijke oorzaak.
Volgens het Milieubeleidsplan slaagt Vlaanderen er minder dan andere economische topregio’s in om ruimte voor natuur te vrijwaren.
Om aan die oorzaak van biodiversiteitverlies te verhelpen, is een strengere ruimtelijke ordening en een snelle en integrale operationalisering van het Vlaams Ecologisch netwerk en de natuurverwevings- en natuurverbindingsgebieden nodig.
