De rol van de olieprijs in deze crisis

De huidige recessie isvoor het grootste deelte wijten aan hetfinanciële hartinfarct. Het economische proces komt daardoor volledig tot stilstand. Investeringen, consumptie en zelfs export worden door de problemen in de financiële sector belemmerd. Zonder de financiële crisis was de recessie in de VS er zonder twijfel ook geweest, maar misschien wat later, en wellicht ook geleidelijker. Maar als we het heilzame willen zoeken van de huidige financiële schok, dan is het dat hij alle problemen naar boven brengt die anders verborgen blijven onder de mantel van de economische groei. De Amerikaanse schuldobesitas, het onevenwichtige Chinese groeimodel, de mankementen in het Europese europroject. Om niet te spreken van de Belgische structurele problemen op het vlak van begroting, concurrentiekracht en ondernemingszin.

Maar de hoge olieprijzen zijn ook niet zonder gevolgen geweest voor de economie. Olieprijzen van meer dan 100 tot 140 dollar per vat hebben bijgedragen tot de groeivertraging. Vooral het schokeffect van de plotse sterke stijging heeft een aantal sectoren gewurgd, en heeft een extra belasting op de schouders gelegd van bijvoorbeeld de consumenten in de VS en Europa.

Nu een diepe recessie zich aftekent, zien we de effecten in de cijfers opduiken. Zo dalen op dit moment alletransportindicatorenerg sterk. In de VS zijn de gereden mijlen een goede indicator. Die zijn erg sterk gedaald, de jaar op jaar wijziging is alleen tijdens de tweede olieschok dieper geweest.

Het werkt natuurlijk in twee richtingen. De hoge olieprijzen zetten verbruikers aan om minder te rijden. Maar de verminderde economische activiteit zorgt ook voor minder transport. Werklozen leggen minder kilometers af, een lagere economische activiteit merk je uiteraard ook in het verkeer.

source:calculated risk

Het zal erg belangrijk zijn om nu de reactie van de economische agenten te zien op de sterk gedaalde olieprijzen. Zal dit aanzetten om opnieuw meer te verplaatsen ? Worden de 4x4's weer van stal gehaald? Zal het verbruikers minder energie- en milieubewust maken?

Tegelijk zou het naïef zijn om te geloven dat de huidige olieprijzen een fundamenteel en nieuw langetermijnevenwicht zouden weerspiegelen. Olie op 140 dollar was te veel op korte termijn. Maar een prijs van 40 dollar per vat is evenmin een weerspiegeling van de realiteit. Projecten worden uitgesteld, productie wordt geknipt, voorraden wegen op korte termijn op de prijs, maar toekomstige schaarste wordt nu gecreëerd.

De dalende olieprijs is welkom om de wereldeconomie te ondersteunen. Voor de VS betekent het bijvoorbeeld een directe stimulus van maar liefst 200 miljard dollar. Zonder de dalende olieprijzen zou de krimp van het bbp in het vierde kwartaal (nu geschat op 5%), het dubbele hebben bedragen (10%).De dalende olieprijs is met andere woorden het grootste stimuleringsplan geweest voor de wereldeconomie.

Maar misschien is het ook de laatste maal dat de olieprijzen zo spectaculair de wereldeconomie ter hulp snellen om een economische recessie te verlichten.

De grote vraag is waar de olieprijzen zullen stabiliseren als de wereldeconomie normaliseert, naar verwachting in de tweede helft van 2009. Als de kost van productie een indicatie kan zijn, zal dat dichter tegen de 80 dollar, dan tegen de 30 dollar zijn. Hogere olieprijzen zijn trouwens heilzaam voor de wereldeconomie, als ze niet doorschieten naar de recordniveaus van dit jaar. Ze zorgen voor investeringen, R&D en een zoektocht naar alternatieve energieën. Het is misschien moeilijk te geloven, maar de wereldeconomie is stabieler en sterker met olieprijzen die rond de 70 dollar per vat liggen.