"Burj-al-Antwarab"

Op 3 juli 2008 schreef ik mijn laatste column voor Trends. Het onderwerp ging over het investeren in infrastructuur versus investeren in de toekomst van creërende sectoren. Het begon als volgt:

Grote infrastructuurwerken en haveninvesteringen in Vlaanderen gebeuren op een weinig transparante en onafhankelijke manier. Een minimaal vereiste economische return ontbreekt, evenals het afwegen van alternatieven. De overheid moet beginnen inzien dat de lokale productie, als gevolg van de duurdere energie, zal terugkomen. En erin geloven en investeren.

Vandaag zijn we anderhalf jaar later. Ik geloof nog altijd dat we te weinig doen om een gunstige omgeving voor productie te creëren. De loon- en energiekosten zijn te hoog (en niet door de nettolonen, maar door allerlei indirecte kosten gerelateerd aan ons overheidsapparaat.)

Wat me vandaag bijzonder ongerust maakt is het ontbreken van een plan. Het lijkt wel alsof alle energie vandaag in de Oosterweelbrug wordt gezogen. De "Burj-al-Antwarab"-brug zou ik ze noemen. Omdat ze bijna 3 keer het prijskaartje draagt van het immense gebouw in Dubai. Omdat beide projecten veel met prestige hebben te maken. En omdat grote bouwwerken geen grote problemen oplossen, maar ook veel financiële middelen wegzuigen van andere zaken.

Maar de industrie zit op meer te wachten, en dikwijls heel andere dingen. Ik lees verder in die bewuste column van juli 2008:

Het chemieconcern BASF in Antwerpen genereert op zijn eentje meer toegevoegde waarde dan de hele bulklogistiek. En het vraagt daarvoor geen miljoenen van de overheid. Een nieuwe containerhaven is voor hen geen kritische succesfactor, een performante energiecentrale is dat wél. In plaats van de rode loper voor gedelokaliseerde productie naar Europa uit te leggen, moeten we opnieuw durven te investeren in eigen knowhow en -een competitieve maakomgeving. In plaats van een nieuwe containerhaven in Antwerpen te bouwen, zouden we die ruimte best voorbehouden voor een state-of-the-artproductiesite. We doen er ook goed aan om zo snel mogelijk te investeren in energie, een geavanceerde zero-emissie-energiecentrale bijvoorbeeld. En dan houden we een match van zo’n tien jaar lang tussen de bestaande containerhaven en de nieuwe investering in productie en energie.

Een onafhankelijke (dus buitenlandse) arbiter is uiteraard logisch. De speler die de meeste jobs en toegevoegde waarde creëert, wint deze economische cup.

We zijn nu achttien maanden later en er is niet veel veranderd. De productie blijft wegkwijnen, de infrastructuurprojecten blijven het debat beheersen. Mijn grootste vrees voor de komende jaren is niet alleen een budgettaire ontsporing. Het is in de eerste plaats een ontsporing van onze concurrentiepositie, en als gevolg daarvan onze economische activiteiten. We hebben een grotere bewustwording nodig over het gebrek aan stimulansen om hier activiteiten te ontplooien. Net zoals de best gevormde mensen de weg naar het buitenland hebben gevonden, hebben heel wat belangrijke bedrijven de uitgang ook in het vizier. We moeten deze vicieuze spiraal doorbreken. Twee dingen zijn daarbij alvast belangrijk voor het beleid: 1. focus op zuinigheid 2. ondernemers koesteren.

Het is dus geen tijd voor prestigeprojecten.

Het verhaal van Paaseiland blijft een boeiend voorbeeld dat men op zeker moment dingen anders moet aanpakken...