Alternatieve (bio)energie, wordt het ooit wat?

Over alternatieve energie bestaan de meest uiteenlopende opvattingen, afhankelijk van de bron.

Om te beginnen moeten we duidelijke definities hanteren en alles in de juiste context plaatsen.

Kijken we eerst eens naar de oorsprong van ons totaal energieverbruik. Volgens het Internationaal Energie Agentschap (IEA) is de positie van fossiele brandstoffen nog steeds onaantastbaar.

Steenkool, olie en gas hebben een marktaandeel van bijna 90%. Steenkool staat milieutechnisch het meest onder druk en gas zou hier een valabel alternatief kunnen zijn, aangezien beide grondstoffen vooral worden gebruikt om elektriciteit te produceren.

Kernenergie haalt mondiaal 5% en tot een jaar geleden (Fukushima) was er weinig tegenstand. Indien alle plannen worden uitgevoerd zou de wereldwijde capaciteit de komende 10 jaar met een kwart toenemen. Het is de vraag of de witte ridders Duitsland en Zwitserland iets vermogen tegen Azië en vooral China. Driekwart van de nieuwe installaties zijn immers in dat werelddeel gepland, en de honger en dorst naar energie laat niet veel speelruimte. De US keurden deze week nog de bouw van 2 nieuwe reactoren goed.

De overblijvende energiebronnen halen dus nog 7%, maar hiervan komt 6%-punt uit hydro. Omdat dit zonder medewerking van de natuur moeilijk te realiseren valt, dienen we daar in onze contreien niet teveel op te rekenen. De overblijvende “alternatieve” energie gaat dus over één schamel procent van het totaal aanbod. Hier zit wind- en zonne-energie in en verder een aantal zaken die we gemakkelijkheidhalve biobrandstoffen zouden kunnen noemen.

Over deze laatste wil ik het nu hebben. Is dit een sprookje, een wishful thinking activiteit of wordt het echt wat?

Technisch gezien is het natuurlijk een valabele brandstof, die hernieuwbaar is en in vele gevallen lokaal te produceren. Dat laatste is altijd meegenomen.

Maar daar staan ook enkele serieuze negatieve punten tegenover.

Om te beginnen hebben ze (landbouw)grond nodig, en daar hebben we nu net niet teveel van. Het is algemeen bekend dat de wereldbevolking toeneemt, het welvaartspeil van een paar miljard mensen nog serieus achterop ligt, en de inhaalbeweging kan niet meer worden gestopt. Dit houdt in dat die paar miljard bewoners van deze planeet meer gaan eten, maar ook beter en gevarieerder. Daarnaast zeggen er steeds maar meer mensen het harde landbouwer bestaan vaarwel, in de hoop dat ze in en rond de steden een beter betaalde job vinden. Zowel de bruikbare landbouwoppervlakte als zij die erop willen werken houden onvoldoende gelijke tred met de consumptie.

Om dan te beslissen een deel hiervan te beplanten met bijv. koolzaad of een ander gewas dat men als brandstof kan aanwenden, lijkt geen verstandige keuze. Bovendien is de beschikbare grond sowieso marginaal om er een voldoende hoeveelheid alternatieve energie mee te kunnen produceren.

Verder zien we dat deze opkomende activiteiten het zeer moeilijk hebben om financieel rendabel te worden; zonder overheidssteun is het tot heden meestal een verloren zaak. Deze industrieën zullen uiteraard argumenteren dat e.e.a. maar tijdelijk is, maar wanneer we de bovenstaande argumenten op een rijtje zetten, is het maar de vraag of ze er zullen in slagen om ooit een kritische massa te realiseren. De enige uitzondering in deze rij is wellicht de productie van ethanol uit suikerriet, waar Brazilië al jarenlang de koploper is. Het percentage ethanol dat er vermengd wordt met benzine ligt nergens hoger.

Een ander argument contra is dat het allemaal grondstoffen zijn die om een verbrandingsproces vragen. En dus CO2 produceren. De motor van een wagen zou evenveel CO2 uitstoten wanneer hij op een biobrandstof loopt dan op de gewone benzine of diesel (WSJ 6 februari 2012). De voorstanders zullen argumenteren dat dit in elk geval een CO2 neutrale methode is, want tijdens de groei zou de plant die hiervoor wordt gebruikt evenveel CO2 neutraliseren als ze nadien in het verbrandingsproces produceert.

Dat is natuurlijk een leuke manier om zich milieutechnisch rijk te rekenen.

CO2 en andere minder gezonde zaken zijn een van de grootste problemen en de wereld heeft nood aan het terugdringen ervan, niet enkel het neutraliseren. Om het cru te stellen, indien de plant niet wordt gerooid maar op dat stuk grond blijvend groen staat, blijft op jaarbasis de CO2 uitstoot identiek maar wordt de natuurlijke absorptie groter.

We kunnen ons dus beginnen af te vragen of de Europese politiek die tegen 2020 verplicht dat 10% van de benzine en diesel hernieuwbaar moet zijn, ten eerste haalbaar is en ten tweede een goede zaak wordt. Er lijken voldoende argumenten beschikbaar om het daar niet mee eens te zijn.

Het zou voor het milieu veel beter zijn om de conversie naar elektrische wagens te versnellen. Transport verbruikt immers bijna 60% van de olie. In de veronderstelling dat morgen ons volledig wagenpark elektrisch zou rijden, en deze elektriciteit zo CO2 vriendelijk mogelijk wordt geproduceerd, staan we een heel stuk verder dan met diesel uit raapzaad en andere biologisch hernieuwbare grondstoffen. Wind- en zonne-energie kwalificeren zich hier het best, maar in onze contreien zal dat ook altijd een klein aandeel blijven. Kernenergie zullen we nog een lange tijd moeten tolereren maar gas is de beste tussenoplossing.

Het loont overigens ook de moeite om de ontwikkelingen van brandstofcellen te blijven volgen. Solvay en Umicore maakten deze week een interessant project bekend en sommigen zijn ervan overtuigd dat dit DE brandstof wordt om elektriciteit te genereren. Colruyt geeft een mooi voorbeeld van de combinatie van wind en waterstofcellen. De elektriciteit uit hun windturbines wordt gebruikt om waterstof te produceren, die dan weer als brandstof voor hun heftrucks wordt aangewend.

Men kan zich derhalve de vraag stellen of subsidies aan biobrandstoffen dan geen weggegooid geld is. Of misschien moeten Spanje, Italië en Griekenland maar eens beginnen hun lege ruimtes op te vullen met hoogrenderende zonneparken en de elektriciteit aan de rest van Europa verkopen. Het zou hun deficit helpen af te bouwen en zo dienen ze nog de goede zaak.