Aircokapitalisme en airco-economie

Fietstochten tijdens het weekend zijn fantastische inspiratiebronnen. Op economisch (en fysiek) vlak zijn de ritten metJohan Van Overtveldtgrensverleggend. Johan legde het verband tussen de buitentemperatuur en de conjunctuur. We zijn geen echte winters meer gewoon. Een beetje wind, een beetje koude, en de mensen blijven al binnen. De weermannen lijken er tegenwoordig (onbewust) een sport van te maken om mensen af te schrikken om nog buiten te komen. Het gaat regenen, er is wind, sterker nog een noordoostenwind, blijf binnen. Of neem uw warme auto en rijd naar een shoppingcenter, dat is meteen ook goed voor de economie.

En dat brengt ons naadloos bij de conjunctuur. De recessie is er al. Om nu in het nieuws te komen, moet men iets sterker verzinnen. Een lange recessie? Dat is niet onderscheidend genoeg. Een depressie, daar kijkt men nog van op.

Toegegeven, we beleven historische tijden. Er is al een depressie, maar dan wel in de financiële sector. De beurzen hebben wereldwijd de helft van hun waarde verloren. Dat is heel ernstig, en heeft zware welvaartsgevolgen. De economie vertraagt erg sterk. Maar die groeivertraging is er voor de meeste landen (behalve de VS) gekomen alsgevolgvan de financiële crisis. Het afsluiten van het financiële systeem heeft de economie in een wurggreep gehouden, en daardoor zijn de economische problemen plots geëscaleerd. Zonder een bankencrisis zouden we vandaag in Europa niet over een recessie spreken, wel over een huis-tuin-en-keukengroeivertraging.

Als het banksysteem niet verder in elkaar stort, hoeft die recessie zelfs niet zwaarder dan die van 1981-1982 te worden. Westerse bedrijven zijn gezonder dan bij vorige conjunctuurvertragingen. Er is ook de rugwind van de dalende grondstoffenprijzen. Maar uiteraard kan er geen sprake zijn van normalisering als er geen normale kredietverlening gebeurt. Om die periode van "wurging" door de coma van de financiële instellingen te overbruggen, is er even een sterke hand nodig. Bij gebrek aan veel kandidaten, blijft de overheid over als geknipte redder in nood.

Dit houdt echterheel wat gevarenin. In dat verband is het nuttig om de grote fouten uit het verleden niet te vergeten:

• nutteloze infrastructuurwerken

  (bruggen, wegen, tunnels, spoorlijnen of dokken ...) die onvoldoende getoetst worden op hun economische return op lange termijn

• gesubsidieerde jobs creëren

  (die na de crisis gewoon verder moeten worden betaald)

• steun aan bedrijven in moeilijkhedenzonder een economisch toekomstplan

• Brugpensioen

  (een test voor het generatiepact!) enzovoort.

Om de globale recessie niet uit de hand te laten lopen, zijn twee dingen onontbeerlijk:1.het financieel systeem moet normaliseren2.overheden moeten economische stimuli geven om de moeilijke periode te overbruggen.

Dit wil echter niet zeggen datallelanden puntje 2 moeten uitwerken. Als China en de VS grote stimulusplannen uitwerken, is dat goed nieuws voor Europa. Sommige landen hebben geen ruimte om budgettaire avontuurtjes te proberen. België hoort in dat rijtje thuis. Voor een groot stuk komt dit ook omdat men zich tijdens de zomer onvoldoende voorbereidt op de winter. Lees in dat verband de ijskoude column van Ivan Van De Cloot, de hoofdeconoom van het Itinera Instituuut (Ivan Van De Cloot in De Morgen).

Het probleem vandaag is voor een groot stuk het gevolg van een doorgeschotenaircokapitalisme. Centrale banken hebben hun rentewapen zodanig botgemaakt tijdens zachte conjunctuurwinters, dat ze niet meer voldoende werken als er een echte winter intreedt. Banken hadden hun risicomodellen afgestemd op te kleine financiële schokken. Die modellen werden gevoed met data van een recent verleden, 3 à 5 jaar, een periode van lage volatiliteit, zeg maar aircomarkten. En consumenten weten niet meer wat een recessie is, omdat ze door de overheid en de centrale banken een airco-economie werd beloofd ...