7 grote schuldigen voor de financiële instabiliteit

Je kan veel schuldigen aanwijzen voor de financiële crisis. Maar laten we even focussen op de fouten binnen het systeem zelf, en laten we dus de personen die het zo maakten buiten beschouwing laten. Zo recht voor de vuist, eigenlijk na reflectie tijdens de fietstraining, denk ik dat de top 7 er als volgt uitziet:

7. Fannie Mae en Freddie Mac

deze twee instellingen werden opgeblazen tot obesitasbanken met een bmi van 70 tot 100. Ze liggen mee aan de basis van de vastgoedbubbel en van de enorme transfer van Amerikaanse schulden naar de rest van de wereld. Fannie en Freddie hebben veel andere instellingen besmet met de crisis, onder meer omdat banken en verzekeraars hun kredietwaardigheid erg hoog inschatten.

6. Rating agencies

Standard & Poor's, Moody's en in mindere mate Fitch gaven een topkredietwaardigheid aan gestructureerde producten die het niet verdienden. Ze vertrouwden statistische modellen in plaats van grondige scenarioanalyse. Voor deze instellingen werden AAA-ratings een belangrijke bron van inkomsten. Ze konden als het ware zelf goud maken en doorverkopen; pas later bleek het lood te zijn in de portefeuilles van de banken.

5. Mark to market

De faire waarde van een actief is moeilijk te bepalen. De markt nemen als referentie lijkt de beste oplossing, maar daar schuilen ook gevaren in. De marktprijs is de prijs aan de marge, die van de laatste transactie. Alle activa waarderen tegen de prijs van de laatste transactie is inherent fout. In stijgende markten verbergt deze methode een onderkapitalisatie van banken of instellingen, in dalende markten creëert ze een vicieuze cirkel van dalende koersen, verplichting tot kapitaalverhogingen, nog meer dalende koersen etc.

4. VaR

Value at Risk en andere risicomodellen hebben instellingen op het verkeerde been gezet. Deze kwantitatieve modellen zien er erg gesofisticeerd uit, en geven de illusie van controle over financiële risico's. Ze zijn echter gebouwd op foute premissen. De normaalverdeling van risico's, de permanente aanwezigheid van liquiditeit, het onderschatten van het onmogelijke (de black swans) en de menselijke factor, zeg maar het irrationele. Te veel instellingen gebruikten dit soort modellen, die aanzetten tot een verhoging van de hefboomeffecten in kalme markten (en een zelfvoedend effect van lagere volatiliteit en steeds hogere hefboomeffecten creëerden). Toen de markt keerde, versterkten ze de massale afbouw van posities, de zogenaamde deleveraging.

3. Hedge funds

Een foutieve naam is 'hefboomfondsen', alhoewel het hefboomeffect van sommige een belangrijk stuk van het probleem bevat. Maar dat deze fondsen bijna ongereguleerd het financiële systeem mochten exploiteren, tart alle verbeelding. De continentale visie was altijd om deze fondsen aan banden te leggen. Maar de Angelsaksiche weerstand, gestuurd door Londen en Wall Street, hinderde betere regulering. Het zou fout zijn deze piraten opnieuw op de financiële snelwegen toe te laten.

2. Securitisatie/CDO's-ABS-...

Op de tweede plaats het fenomeen van securitisatie. In theorie een nuttig instrument om beleggers en banken voordelen te geven. In de praktijk compleet uit de hand gelopen, waardoor subprime en andere rommel mooi werd verpakt en naadloos werd doorgeschoven naar onwetende partijen.

1. CDS

Credit default swaps zijn een mooie eerste plaats waard. In een volgende artikel kom ik hier uitgebreid op terug...