3 vragen over Griekenland

1. Is een Griekse schuldherschikking onvermijdelijk ?

'Een of andere aanpassing van de terugbetalingsmodaliteiten van de Griekse schuld is niet te vermijden. Voorbeelden daarvan zijn een verlenging van de looptijd, het overslaan of kapitaliseren van een rentebetaling, het nemen van een 'haircut' (bijvoorbeeld aanvaarden dat de lening terugbetaald wordt tegen haar huidige prijs op de markt, dus beneden de nominale waarde). Als je Griekenland in de euro wil houden, en het land dus de weg van de devaluatie ontneemt, zal een schuldherschikking nodig zijn om de economie terug op de rails te krijgen. Tot nu toe handelt Europa immers als een woekeraar: het biedt nieuwe schulden aan om de rente, de tekorten en de oude schulden te kunnen financieren. Tegelijkertijd moet Griekenland zwaar bezuinigen, wat de economie doet krimpen, wat een schuldbeladen economie nog meer wurgt. Zo'n beleid is maar beperkt houdbaar voor de Griekse bevolking. Zij zal besparingsmoe worden, wanhopig en ten slotte woedend. In een land dat politiek labiel is, zal dit verder ontaarden. Als je Griekenland hoop wil geven om te kunnen ontsnappen aan die vicieuze cirkel, is een schuldherschikking noodzakelijk. Eigenlijk twijfelt niemand nog aan die noodzaak, wel aan de timing. Een herschikking van de schulden moet betaald worden door degenen die het geld aan Griekenland hebben geleend, en het risico steeds gekend en aanvaard hebben: de Europese banken, verzekeraars, pensioenfondsen en obligatiefondsen. Zeggen dat dit hen in moeilijkheden zal brengen, is overdreven: een herschikking zal een bepaald percentage verlies geven, op een beperkt percentage van de obligatieportefeuille. Het mag niet door de belastingbetalers worden gedragen.'

2. Is de grens van de Europese solidariteit bereikt?

'Solidariteit heeft een verschillende betekenis voor de verschillende spelers op de markt. Solidariteit betekende bij de start dat we ons allen gingen houden aan de Maastricht-criteria. Die solidaire afspraak is verwaterd. Solidariteit betekent ook dat iedereen dezelfde regels respecteert van transparantie, boekhouding en economische evenwichten. Ook dat is niet solidair nagekomen. Solidariteit betekent niet dat de mieren steeds moeten betalen voor de krekels, of dat goede huisvaders zomaar moeten opdraaien voor potverteerders. Dat is een verkeerd uitgelegde solidariteit. Er is bij de start van de euro nooit geopperd dat een land daardoor solidair zou worden met de schulden en onverantwoord gedrag van andere leden. Anders zouden heel wat landen, zoals Nederland, Duitsland, Finland en Oostenrijk, tegen de euro hebben gestemd. Het is net omdat solidariteit zo verkeerd wordt geïnterpreteerd dat verschillende landen zich beginnen af te keren van het Europese project. De grote test van deze solidariteit komt de volgende jaren: sommige landen hebben gespaard voor de vergrijzing, andere hebben geleefd alsof morgen niet bestaat. Landen die grote pensioenreserves hebben, zullen niet bereid zijn om de pensioentekorten van kortzichtige landen te gaan bijpassen. Dit heeft niets te maken met een gebrek aan solidariteit, wel met verantwoordelijkheid tegenover de eigen bevolking.'

3. Wat betekent de schuldencrisis voor de toekomst van België?

‘België moet zich bewust zijn van zijn kwetsbaarheid: de schuld is betaalbaar als de rente niet te veel stijgt. Elk procentpunt stijging van de rente betekent een extra procent van het bbp dat besteed moet worden aan schuldaflossing, waardoor ons begrotingstekort verhoogt. Volgens de Oeso zullen de Belgische pensioenlasten de komende decennia sneller stijgen dan in de andere eurolanden. Voor ons land dreigt dus een dubbel gevaar: rente en vergrijzing. Ons land wordt (terecht of ten onrechte) als potentieel volgende domino aangeduid. Alleen al het feit dat we 'verdacht' zijn, maakt de kostprijs van onze schuld hoger. België heeft het rentevoordeel dat de invoering van de euro ons bezorgde (de rentebonus), tussen 2000 en 2007 niet gespaard. Het heeft dit voordeel opgesoupeerd om in die periode kortetermijnvoordelen te bieden aan de verschillende kiezersgroepen (verhoging uitkeringen, belastingverlagingen, notionele interest,...) en als glijmiddel gebruikt om de regering bij elkaar te houden. Nu deze bonus niet gebruikt is om de vergrijzingsschok van de volgende dertig jaar op te vangen, maar om zeven jaar voluntaristisch beleid te voeren, is ons land erg kwetsbaar voor een schuldencrisis in Europa. Het is inderdaad juist dat ons begrotingstekort vandaag onder het gemiddelde ligt. Maar de vergrijzingslasten zijn veel hoger, de concurrentiekracht lager, en de slagkracht van onze overheid ook geringer. Daarbij komt dat de bankencrisis nog steeds niet volledig is opgelost. Een schuldencrisis zal ongetwijfeld ook gevolgen hebben voor onze financiële instellingen, en dan zal er opnieuw gewezen worden naar kleine landen met grote banken.'