“Less is more” en Wim Helsen
Posted on 02. Jan, 2010 by Geert in Actualiteit, algemeen
Onverwachts prijkt Wim Helsen op de Econoshock-blog. Van deze Vlaamse komiek verwacht je geen diepgaande economische uitspraken, maar hij verrast in een interview in De Tijd. Het volledige interview leest u in de weekendbijlage. Maar enkele fragmenten wil ik hier even onder de aandacht brengen.
Helsen: ‘Ik maak me geen illusies. De ziekte van de economie is dezelfde als de ziekte van de mens: hebzucht. Het is zeer moeilijk om dat uit te roeien. Meer, meer, meer. Dat is de motor van ons denken en handelen. Dat levert misstanden en foute structuren op.’
‘Ik wil niet gezegd hebben dat we niet meer vooruit moeten, dat we beter allemaal op onze stoel blijven zitten wachten tot een appel van de boom valt om die vervolgens op te eten. Er is een verschil tussen ‘de dingen willen verbeteren en veranderen’ en ‘nooit genoeg’. Wij maken dat onderscheid te weinig. Wie almaar meer wil, zal uiteindelijk teleurgesteld achterblijven. Want het stopt nooit. Het is een waanbeeld dat je gelukkig wordt als je gearriveerd bent, want er is geen punt van aankomst.’
Hebt u zelfs soms last van het ‘nooit genoeg’-syndroom?
Helsen: ‘Tuurlijk. Ik heb nog nooit zoveel geld gehad als vandaag. Als ik naar mijn bankrekening kijk, val ik van de ene verbazing in de andere. Soms zie ik inkomsten binnenstromen waar ik allang niet meer op had gerekend. Het is mij ook al overkomen dat ik denk: nog, nog, nog! Als ik zo blijf verder werken, dan heb ik volgend jaar zoveel, en over twee jaar zoveel. Maar ik roep mezelf tot de orde, want het is compleet belachelijk om zo te denken.’
U hebt blijkbaar zelf geen last van de crisis?
Helsen: ‘Ik heb geluk, want tot nu toe zijn mijn voorstellingen allemaal uitverkocht. Maar ik heb wel al signalen gekregen van de grote Nederlandse theaterhuizen dat de ticketverkoop moeizamer verloopt, wat vorig seizoen nog niet het geval was. Vooral voor dans en theater wordt het veel moeilijker.’
Maakt u zich nooit zorgen dat uw succes eindig is?
Helsen: ‘Neen, daar ben ik niet mee bezig. Ik heb voor dit van alles gedaan: leraar, metser, bandwerker, schoonmaker, bankbediende, straathoekwerker. De meeste van die beroepen deed ik graag, al geraakte ik ze op den duur wel beu. Ik ga er niet van uit dat ik over tien of twintig jaar nog steeds op een podium wil staan. Misschien ga ik wel weer lesgeven, of iets anders.’
‘Uw vraag is een normale vraag, maar legt opnieuw de ziekte van de mens bloot. Mijn succes zal wel eindig zijn, maar het heeft geen zin om daar nu al bang voor te zijn. Ik zou kunnen zeggen: ik moet nu nog veel meer verdienen, voor wanneer het minder goed gaat. Maar ten koste waarvan moet ik nu meer geld verdienen? Ten koste van mijn eigen leven en het plezier dat ik heb in mijn job? Voor een leven dat ergens op een punt in de toekomst gaat beginnen? Hebzucht is in de meeste gevallen vermomde angst.’
Hoe ontsnap je daaraan?
Helsen: ‘Dat is geen bewuste keuze. Ik heb een fundamenteel vertrouwen in de toekomst. Toen ik mijn burgerdienst deed in Gent, leefde ik van een soldij, aangevuld met een OCMW-toelage. Ik had iets minder dan 300 euro in de maand. Volgens alle geldende normen zat ik toen diep onder de armoedegrens. Ik had geen auto, geen telefoon, geen computer, geen tv. Maar ik was niet arm en heb me nooit zorgen gemaakt over geld. Je wordt inventief, je vindt goedkope manieren om aan kleren en eten te geraken. Ik heb geleerd dat ik met weinig kan leven, én gelukkig kan zijn.’
‘Toen ik voor mijn dertigste al die verschillende jobs deed, voelde ik dat ik iets anders wilde. Ik wilde spelen, op een podium staan. Er waren duizend redenen om het niet te doen. Het is een onzeker beroep, je hebt geen enkele garantie dat het lukt. Onze hang naar veiligheid en zekerheid blokkeerde ook mijn denken. Maar al die worstcasescenario’s waar we bang voor zijn, voltrekken zich niet. En als ze zich wel voltrekken, blijken ze minder erg dan gedacht. Ik zeg u: ge moet niet bang zijn. Al weet ik dat het simpele feit dat ik dat zeg, u niet minder bang zal maken. Wat helpt is alles wat je tegenhoudt oplijsten. Je bewust worden van alle rommel die in de weg zit en die opruimen.’
Men heeft u gevraagd om in Carré te spelen en u heeft geweigerd. Waarom?
Helsen: ‘Ook dat was geen bewuste keuze. Toen men mij vroeg, voelde ik een zekere weerstand. Als ik er dieper over nadenk, komt dat doordat rond Theater Carré een aura van succes hangt. Het is een van de grootste zalen in Nederland en als je daar gevraagd wordt, heb je het gemaakt. Dat wil ik niet. Als je bij jezelf het idee toelaat dat je er geraakt bent, is het gedaan met de creativiteit. Vanaf dat punt kan het alleen maar bergafwaarts gaan. Je kan dan misschien nog tien, twintig jaar voortborduren op je eerdere successen, maar het beste heb je gehad. Bovendien speel ik in Amsterdam altijd in de Kleine Komedie. Daar kunnen maar 550 mensen in, maar het personeel en de verantwoordelijken daar zijn wel gedreven, bezielde mensen en dat maakt het fijn om daar te spelen. Liever twee weken in de Kleine Komedie dan drie dagen Carré.’
‘Niet dat ik per se voor kleinschaligheid ben. Ik speel graag in grote zalen. En ook in de economie lijkt het me zinloos om te streven naar alleen maar kleine bedrijfjes. Groei kan goed zijn. Het wordt alleen destructief als dat je enige drijfveer is. Groei om de groei.’
Volgens economen kan onze economie enkel overleven als we voluit inzetten op innovatie. Kan je leren creatief te denken?
Helsen: ‘Ik geloof niet dat sommige mensen creatiever zijn dan anderen. Iedereen is creatief, ook mensen die dat van zichzelf niet vinden. Die creativiteit uit zich in hoe ze bijvoorbeeld hun auto pimpen of lekker eten klaarmaken. Hoe komt het dat al die kookprogramma’s zo waanzinnig succesvol zijn? Volgens mij omdat veel mensen op zoek zijn naar een uitlaatklep voor hun creativiteit.’
Zijn er nog veel gaten in de markt?
Helsen: ‘Oneindig veel. Er staat geen limiet op wat mensen kunnen bedenken en uitvinden. Ik herinner me nog hoe iemand op de VRT me zei: ik heb een nieuwe zoekmachine ontdekt die je eens moet uittesten. G-O-O-G-L-E, spelde hij. Dat is nog maar tien jaar geleden. Vandaag kunnen we niet meer zonder.’
‘Alles wat economisch gezien opbrengt, begint met iemand die vol toewijding en plezier zijn aandacht geeft aan iets. Zoals ik die graag op een podium sta en graag plezier maak. Daaruit is een eenmanszaak geboren.’
Men zou dat meer mogen doen: niet-economen ondervragen over hun economische inzichten.
Zijn filosofie ligt niet zo ver af van de “less is more” die we in De Standaard als wens voor 2010 naar voren schuiven:
In 2010 koesteren we meer de kwaliteit van de dingen in plaats van de hoeveelheid en komen er mogelijk barsten in het Chinese succes, meent Geert Noels.
We gaan naar een periode van less is more, zegt Noels, de hoofdeconoom en ceo van Econopolis. Bedrijven die daarmee bezig zijn, hebben meer succes dan andere. Kijk maar naar Google en de internetbanken of nog: het succes van een kopje Italiaanse koffie versus de volumestrategie van Starbucks.
Noels wijst ook op het succes van het pretpark Efteling. ‘Mensen beseffen dat ze niet naar Patagonië op reis moeten gaan om gelukkig te zijn.’
Noels ziet nog voorbeelden: een grote stereoketen kost minder dan een iPod nano, als dat geen bewijs is van less is more!
De stichter van de denktank en consultancypraktijk Econopolis verwacht dat de bevolking de komende tien jaar een andere levenshouding zal aannemen.
‘De deflatie is niet slecht. Na jaren van een te groot gebruik van natuurlijke grondstoffen, leren we het nu met minder te doen’, zegt Noels.
Centrale banken verzetten zich tegen deze deflatie. Overheden springen bij, maar dat is niet houdbaar, zegt Noels. ‘Banken en bedrijven namen te veel schulden aan boord, de overheden hebben de rol overgenomen maar dit zal in 2010 stoppen. Je kan niet blijven tekorten opbouwen.’
Noels gelooft dat de small is beautiful-idee zich ook zal uiten bij bedrijven. Kleinere duurzame familiale bedrijven zouden populairder en efficiënter worden dan allerlei mastodonten. Of zeg maar het succes van een guerrilla tegenover een groot leger. ‘De periode van grote instellingen waarvan we dachten too big to fail ligt achter ons.’
Uiteraard zullen we in 2010 ook geconfronteerd worden met verrassingen.
‘Misschien wordt China dat wel’, zegt Noels. ‘De groei in China is niet duurzaam, zowel inzake winstgevendheid, ecologisch als sociaal. Het doet een beetje Madoviaans aan. Er zitten een aantal hiaten in het Chinese verhaal.’
Het Westen zou op het Chinese succes reageren met protectionisme maar niet via de klassieke tolmuren maar op basis van kwalitatieve normen.
‘Hadden we de NCAP-veiligheidsnorm niet, dan was onze markt al overspoeld met goedkope Chinese wagens.’
Ook voor speelgoed nemen de vereisten toe. ‘Als we een kerosinetaks zouden opleggen alsook een taks op de internationale scheepvaart, doen we iets voor het milieu en geven we terzelfder tijd de lokale productie meer kansen.’
Wim Helsen mag zich altijd kandidaat stellen bij Econopolis. Het zou (nog meer) leven in de brouwerij brengen.
andere jan
02. Jan, 2010
Op de web site van de vermogensbeheer (=Econopolis) leert men ons dat “less more is” ….
))
Dit wordt waarschijnlijk moeilijk te verkopen aan de klanten
Andere Jan
Ivan Janssens
02. Jan, 2010
Less is more. Inderdaad. Vandaar dat crisissen eigenlijk welgekome correcties zijn. Alleen heeft de overheid het nog niet begrepen. Nog altijd is het daar: meer is meer.
carl
02. Jan, 2010
Less is more : dit verschijnsel is reeds gaande :
Less : steeds minder rente op je spaargeld
More : de banken maken rees zelf weer meer winsten ; ze lenen spotgoedkoop aan de centrale banken en geven geen rente sie de moeite waard is aan de spaarders en ze lenen geld uit aan vijftien procent als je in het rood gaat op je kredietkaart.Voor de banken is nu reeds less (bijna zero rente) more (meer winsten).
Alle winsten werden geprivtizeerd en alle verliezen gesocializeerd.In 2002 was ik in Argentinie en daar was een kopje koffie een peso en de week erop tienduizend peso.Er was intussen een enorme kapitaalvlucht gebuerd van de toplaag naar het buitenland en erwas een enorme inflatiestorm bezig .Less : de gewone Argentijn was straatarm en de één procent toplaag was er met het geld van door : more in het buitenland met hun pesos.Middenstanders die veertig jaar een zaak hadden opgebouwd verloren alles : hun zaak,hun eigendom,de waarde van hun geld enz.Hunzonen en dochters die het geluk hadden universitaire studies te voleindigen waren er nog het best aan toe : de waarde van hun kennis en diploma devalueerde niet.Maar de totale bezittingen van hun ouders waren vervlogen.
sebastian
03. Jan, 2010
de overheid zal het nooit begrijpen omdat ze het niet moeten begrijpen : ze maken hun eigen structuur steeds logger, steeds ingewikkelder. De politiek is ook niet het einddoel, het gaat om vriendjespolitiek en benoemingen.
Cumul op alle mogelijke manieren terwijl ze, als ik de camera’s van Villa Politica mag geloven, toch overdreven betaald zijn tov hun half time die ze daar komen uitvoeren (met enorm weinig dossierkennis, wat me mateloos stoort). en dan maar klagen alsof alle bankiers gangsters zijn (idd omdat ze weer de dossiers niet kennen) en dat ‘de gewone belastingbetaler’ moet opdraaien voor de banken (weer niet waar Mevrouw Gennez, uw kiezers betalen geen belasting, het zijn de werkende mensen die de banken betaald hebben maar de winst op de steun voor de banken zal niet naar hen terugvloeien).
De overheid verhoogt gewoon de belastingen op alles en nog wat. Enige risico is dat ze hun kredietwaardigheid nog verder zien dalen maar daar mag je de kracht van het lidmaatschap van de Euro niet onderschatten, anders was Griekenland al lang failliet.
Betreffende de NCAP normen : waarom denk je dat de Chinezen bieden op Saab/Volvo ? Grootste fout die de auto industrie kon maken eigenlijk om dat zomaar weg te geven want ze vernielen hun eigen ‘barrier to entry’.
Hadden ze maar econoshock moeten lezen in Detroit, niet ?
Philip Hoof
03. Jan, 2010
Carl, wat je beschrijft over Argentinië is hyperinflatie. Wat Geert beschreef is deflatie. Deflatie is het omgekeerde van inflatie. Hyperinflatie zou ik nog een geval apart noemen en tenzij er eerst een derde Wereld Oorlog start in Europa, is zoiets onwaarschijnlijk voor de Euro (maarja, niets is nog onwaarschijnlijk). Hyperdeflatie lijkt me nog sterker. Tenzij er een enorm tekort is aan geld, wat men altijd kan bijmaken zoveel men wil.
De reden waarom er steeds minder rente op je spaargeld is, is voornamelijk omdat de ECB een historisch lage rente hanteert. Dat doen ze dan weer omdat banken anders angst hebben geld uit te lenen. Men wil m.a.w. de deflatie tegen gaan door meer geld in omloop te brengen (men is inflatie aan het creëren op de Euro bij de ECB, ten koste van lage rentes op spaargeld).
Wie in het rood gaat op een kredietkaart is dom en hoort sterk afgestraft te worden d.m.v. interesten. De oplossing is heel eenvoudig: ga niet in het rood op een kredietkaart. Koop niet iets waar je geen geld voor hebt.
Welke drogreden iemand ook verzint om het zichzelf toe te laten schulden te hebben op krediet: jawel het is wel dom, het is altijd dom.
Het is helaas echter veel te eenvoudig geworden voor mensen die een te laag inkomen hebben om een kredietkaart te krijgen. Dit is iets dat de regering zou moeten regulariseren (kredietkaarten verbieden voor mensen met schulden, voor mensen met een te laag of geen inkomen, etc).
fv
03. Jan, 2010
Geert, wat is jouw mening over pakweg een Silvio Gesell ? : markteconomie zonder kapitalisme, zonder groeidwang ? Oòk een “less is more” ? Of te socialistisch ?
Geert
03. Jan, 2010
@fv : wbt Silvio Gesell – ik ken zijn werk onvoldoende om een grondige commentaar te geven.
Maar er zitten goede reflecties in – een mengeling van solidariteit, concurrentie en monetaire disciplie.
Een economie met een negatieve rente – sparen wordt gestraft – lijkt me dan weer in de huidige economie onmogelijk, en zou destabiliserend werken voor pensioenvorming en investeringen.
Maar als Keynes zegt dat hij inspirerend was voor de “Bancor” dan loont het om eens verder te gaan zoeken.
Dank
Geert
carl
03. Jan, 2010
De trends voor 2010 en verder spelen reeds in op de Grote trend less is more :
Kraantjeswater is in ipv fleswater
terug naar de streekproducten (groenten,fruit enz)
ambacht en vakmanschep herwaarderen ipv massaproducten made in Asia
kwaliteitskoffie ipv nespresso
kaarsen ipv led lampjes
eigen nieuws via internet opsoren en vergaren ipv de PR van de overheden en officiele nieuwsburreaus
positief realisme ipv doemdenken
en als kleuren : wit en zilver en blauw
Do it yourself (klusjes zelf doen,terug groenten kweken)
Do it together (gezelligheid troef bij familie,kinderen,vrienden)
Do it now (meer sporten in 2010,minder fast food eten,meer eigen voedsle fruit en groenten eten ipv fast food)
enz
Geert
03. Jan, 2010
@Carl: erg mooi
Jan L
03. Jan, 2010
Nog Less is More:
- kleinere motor in de nieuwe auto (zeker bedrijfswagens)
- zelf meer voor kinderen / ouderen zorgen
- herontdekking van de vakantie dicht bij huis
- isolatie ipv dure verwarmingsinstallatie
- (hopelijk) minder met de auto en sneller ter plaatse
En als gevolg van dat alles misschien: (?)
- minder focus op BBP
Ivan Janssens
03. Jan, 2010
Erg mooi? Wel gemakkelijk als rijke Westerling zeggen: er zijn grenzen aan de groei. Maar vele honderden miljoenen leven nog steeds in armoede en de enige kans voor hen is dat de Westerling zich niet afschermd van door hen gemaakte massaproducten. Er zijn nog andere problemen met je lijstje. Streekproducten? Er is niets mis met producten die van ver komen, integendeel. Je begaat hier de “food miles fallicy” die ervan uitgaat dat voedsel dat over grote afstanden moet worden getransporteerd per definitie slecht is voor het milieu. Dan wil je blijkbaar ook nog eens een keertje af van de arbeidsverdeling en het principe van de comparative voordelen (“do it yourself”) dat ons al genoeg welvaart heeft opgeleverd zodat we kunnen zeggen: hé er zijn grenzen aan de groei. Last but not least: meer fruit en groenten eten is niet noodzakelijk gezonder. Vlees bevat eigenlijk alles wat een persoon nodig heeft; terwijl fruit veel fructose bevat wat door de lever wordt omgezet in een zeer slechte vorm van cholestorol.
Erg mooi? Lijkt me eerder erg onverstandig.
Jan P
03. Jan, 2010
@Wim Helsen;
“Altijd willen verbeteren is niet hetzelfde als altijd maar meer”.
Geweldig heldere duiding!
Het is iets wat je als bedrijfsleider(tje) eigenlijk altijd al zo voelde; Je wil de dingen verbeteren, zonder dat hebzucht er perse deel van uitmaakt. Ik herken nu in die zin wat ik al jaren nastreef, maar ik heb het nooit zo helder voor mezelf kunnen verwoorden. Fantastisch, bedankt!
paul vreymans
04. Jan, 2010
Wim Helsen houdt hier een pleidooi tegen “hebzucht” en “groei”.
In deze nieuwsjaardagen mogen zulke vrome wensdromen wellicht mooi klinken, maar hebben wel een hoog utopisch gehalte. Ze staan mijlenver van de realiteit van het menselijk bestaan en ons existentiëel streven en zelfs mensenrecht om onze levensomstandigheden en die van onze kinderen te verbeteren.
Ik vrees dat Wim Helsen het klassieke pleidooi vertolkt van de “bourgeois utopist” die te veel heeft blind is geworden voor de grote nood bij zijn medemens voor wie elk beetje méér het verschil maakt tussen een menswaardig bestaan en doffe ellende en miserie. Jammer genoeg is dit nog altijd de overgrote meerderheid van de wereldbevolking. Als Wim Helzen zijn consumptiepatroon wil wijzigen is dat zijn volste recht, maar daarvoor hoeft hij ons systeem nog niet te verwerpen.
Wim Helsen verwerpt het winstmotief als motor van de economie en bijgevolg de vrije markt als systeem. Hij gaat voorbij aan de historische verworvenheden die de vrije markt heeft meegebracht daar waar andere systemen faalden en blijft in het ongewisse welk alternatief hij voorstelt.
Ook Geert Noels was blijkbaar in een utopische bui om Wim Helsen zo enthousiast te volgen in zijn nostalgie naar een onbezorgd bestaan. Hij pleit zelfs voor verborgen protectionisme van de autosector onder de zeer selectieve vorm van kwaliteitsvoorschriften voor zeer bepaalde producten. Er is niet één reden waarom de EU de automobielsector wel zou beschermen ze de schoen- en textielsector in ruil voor een paar Airbus contracten volledig openstelde aan Chinese concurentie.
Landen als China en India omhelzen groei. Tegen het groeiritme van 10% ritme zullen ze binnen 7 jaar hun productiecapaciteit hebben verdubbeld en in staat zijn ALLE courante consumptieproducten van de ganse wereld te leveren; De werelddominantie dank zij groei en zonder ook maar één schot te lossen.
Wim Helsen zou toch beter bij zijn leest blijven als komiek, en volgens beproefd gebruik doen waarin hij goed is.
En zich onthouden van sluikse indoctrinatie die we al genoeg van groene en linkse media moeten ondergaan.
De ziekte van de Europese economie is GEBREK aan groei als gevolg van de buitensporige overheid en overmatig dirigisme en betutteling. Die is inderdaad zeer moeilijk uit te roeien. Meer, meer, en steeds meer belastingen en overheidsbemoeienis.
Dat levert inderdaad misstanden en foute structuren op.’
Yannick Verdyck
05. Jan, 2010
Amen.
Het egalitaire druipt er van af.
“Helsen: ‘Ik geloof niet dat sommige mensen creatiever zijn dan anderen. Iedereen is creatief, ook mensen die dat van zichzelf niet vinden. Die creativiteit uit zich in hoe ze bijvoorbeeld hun auto pimpen of lekker eten klaarmaken. Hoe komt het dat al die kookprogramma’s zo waanzinnig succesvol zijn? Volgens mij omdat veel mensen op zoek zijn naar een uitlaatklep voor hun creativiteit.’”
Wat een onzin, laat mij er een logisch gevolg op schrijven: Albert Einstein, Thomas Edison, Marie Curie, Henri Poincaré, Charles Darwin, Rogier Van Der Weyden, Paul Janssen, John Cockerill, Winston Churchill en talloze andere intellectuele reuzen. Hebben nooit bestaan en moeten intellectueel op dezelfde hoogte worden geplaatst als Wim Helsen.
Ik heb maar één zin voor Wim Helsen:
“A man has got to know his limitations.”
k van orshoven
19. Jun, 2010
Hello
onze b&b met thema “less is more” gaat open op 18/8…
voor wie terug naar minder wil..
be welcome!!
https://sites.google.com/site/huizedumberg/family-profiles?pli=1