Verkeersveiligheid: helmplicht aub! – update
Posted on 22. Jul, 2009 by Geert in Actualiteit, demografie
Er gaat rond deze tijd van het jaar veel aandacht uit naar wielrennen. Iedereen is een beetje fietsliefhebber als de Tour de France op het scherm komt.
De Ronde van Frankrijk is het enige reality-tv-programma dat ik bekijk, en meteen ook het beste. Het scenario wordt op het moment zelf geschreven, en de tv-bonzen kunnen dat maar moeilijk manipuleren.
Valpartijen horen helaas bij deze sport, zoals nog eens bleek met de vreselijke smak van Jens Voight in de afdaling van de Petit Saint Bernard. Maar al die valpartijen de afgelopen jaren eindigen (over het algemeen) met kwetsuren die mits tijd en goede zorgen goed helen. Sleutelbeenbreuken, schaafwonden en kneuzingen zijn pijnlijk, maar ze genezen. En wielrenners zijn natuurlijk taaie jongens.
MAAR
Dit was anders in het prehelmtijdperk. Toen hadden valpartijen ernstiger gevolgen. Agostinho, Casartelli en een resem andere wielrenners waren er vandaag misschien nog geweest, mocht de helmplicht vroeger zijn ingevoerd. In 2003 werd de helmplicht ingevoerd na opnieuw een dodelijk ongeval, van Andre Kivilev, in Parijs-Nice.
En wat met onze fietsende jeugd?
Er wordt sterk aangeraden om een helm te dragen, maar het is geen plicht.
Als kinderen jong zijn, dragen ze een helm, omdat de ouders en de school nog greep hebben op hun gedrag. De tieners vinden helmen niet ‘cool’, en willen er dus geen dragen. Om hun ouders een plezier te doen nemen ze er een mee, die naarmate de school nadert meer en meer bungelt aan het stuur.
Vandaag stond in de krant dat er wordt nagedacht om de fluovestjes te verplichten. Of toch weer niet, want als je het goed leest, vindt men dat ‘verplichten’ ook niet goed. De jeugd vindt die fluodingen immers… niet cool.
“Het heeft bij gebrek aan afdoende handhavingsmogelijkheden geen zin om een dergelijke maatregel in te voeren wanneer dat niet reeds voor een groot deel spontaan gebeurt”, aldus Etienne Schouppe. Vooralsnog ziet hij dus vooral heil in sensibilisering en wijst op de grote actie die in het najaar door het Belgisch Instituut voor de Verkeersveiligheid gevoerd werd in de basisscholen en de 1e graad van het secundair onderwijs, een actie die bij het begin van het nieuwe schooljaar herhaald zal worden.
Het debat over die fluovestjes zal dus met de zomerzon weer verdwijnen.
Mijn opinie is dat:
* het belangrijker is om helmen voor iedereen (niet alleen voor de jeugd) verplicht te maken.
* maar dit alvast te starten met de jeugd (minus 18 jaar), omdat ze kwetsbaarder zijn.
Ik zie de tegenstanders, ook bij voorstanders van meer gebruik van de fiets. Die helmen kunnen niet zo makkelijk worden weggeborgen. Als je wil winkelen, loop je kans om te veel gestolen helmen te krijgen, en dan wordt het weer een dure klus of gaan de mensen de fiets thuis laten. Maar we kunnen misschien denken aan betere (bewaakte) fietsstallingen, en beveiligde kastjes om helmen in op te bergen. In ieder geval kunnen producenten denken aan modellen die makkelijker op te bergen zijn, of aan modieuzere exemplaren. Laat helmen hip worden, en verplicht kinderen om ze te dragen. De fluovestjes mogen er dan meteen ook bij.
Frederic
22. Jul, 2009
Een helm is belangerijk maar ik draag hem ook niet altijd, in de winter krijg je er bv geen muts onder (tot daar aan toe)
maar een helm op de fiets verplichten gaat toch een stap te ver naar mijn mening.
Het allerbelangerijkste is gezond verstand, als veelfietser zie ik kamikazes met helm een afdaling nemen, soms geeft de helm precies een vals gevoel van veiligheid.
ik vraag me dan ook af wat de volgende stap is in het land der reglementen, een helm als je gaat joggen ? wandelen ? als je de straat oversteekt of langs de kusttram loopt ?
Het is in de laatste jaren trouwens totaal geen klagen over helmdragen, het wordt onder wielertoeristen alsmaar meer als normaal aanvaard, ook zie ik reeds veel schoolgaande kinderen reeds met de helm. Ik denk dat nu een verplichting invoeren ook een negatief effect zal hebben op het aantal fietsers (welke nu nog veel te weinig is).
Geert
22. Jul, 2009
@Frederic: het is heel eenvoudig:
* als je het niet verplicht, zal de jeugd het niet dragen
* als de jeugd het zou dragen, voorkom je enkele tientallen doden per jaar
* als je het verplicht, wordt er niet over gemord. Het is zoals reflectoren, verlichting etc.
Het is vandaag geen klagen bij de wielertoeristen over het dragen van hellen, omdat het verplicht is geworden bij de renners.(en ook verplicht in heel wat toerritten).
En omdat tientallen onder hen hebben ingezien, dat ze bij een val GELUK hebben gehad een helm te dragen.
Soms moet de overheid de moed hebben om iets onpopulair te doen, omdat het levens kan sparen.
koenchristiaens
23. Jul, 2009
Gelukkig zijn er al leuke initiatieven om de helmen cool te maken
http://www.baekdal.com/Design/Cool-Objects/yakkay-bicycle-helmet/
Geert
23. Jul, 2009
@Koenchristiaens: dank voor de tip: ik heb het in de post verwerkt, en al getest bij mijn kids. Ze vinden het cool.
Carl Van Keirsbilck
23. Jul, 2009
“Soms moet de overheid de moed hebben om iets onpopulair te doen, omdat het levens kan sparen.”
100% akkoord.
Af en toe controle aan de schoolpoort op het reglementair vastmaken van kinderen in de wagen (al dan niet in kinderzitje) zou m.i. ook niet misstaan.
Dat scholen zelf zich niet aan de regels moeten houden voor uitstapjes mag dan wel praktisch zijn, het lijkt niet echt een goed signaal.
Thierry, Student Verkeerskunde
23. Jul, 2009
Hoewel ik een fervente recreatieve én functionele fietsgebruiker ben, ben ik absoluut tegen een algemene helmverplichting.
Anderzijds denk ik dat een gericht “doelgroepenbeleid” (afhankelijk van het risico) wenselijker zou zijn en meer effect zou hebben.
Eerst en vooral is de (eigen gegenereerde) “snelheid” een fundamenteel criterium.
Daarom lijkt het me evident dat wielrenners (zowel in wielerwedstrijden als recreatieve beoefening, zoals we massaal op zondagen zien) én mountainbikers verplicht een helm dragen.
Ten tweede is er de leeftijd. Tot 12 jaar (einde lager onderwijs) lijkt me een helmverplichting verantwoord én sociaal aanvaardbaar (uit een bevraging die ik een aantaal jaar geleden in een lagere school deed, bleek dat ouders hun kinderen (tot een leeftijd van 10 à 12 jaar) niet alleen naar school laten fietsen omdat het té gevaarlijk zou zijn……..)
Na 12 jaar (als de kinderen éénmaal in het secundair zitten) blijken ouders plots wél vertrouwen te hebben in het kunnen van hun kroost. Dan wordt van hen verwacht dat ze zich veilig kunnen gedragen in het verkeer en kunnen anticiperen op alle mogelijke gevaren. De rol en houding van ouders is dus in deze cruciaal.
Tot slot wil ik nog kort even wijzen op het morele aspect van deze problematiek. Bij auto’s kennen we sinds zijn invoering een constante evolutie en neiging naar meer en meer beveiligingssystemen (gordel, airbags, ISA etc…). Dit om de steeds groter wordende snelheden, maar vooral de ernst bij een ongeval te kunnen compenseren. Bij de modale functionele en recreatieve fietser is deze snelheid doorheen de jaren quasi gelijk gebleven (+/- 20 km/u) en is er tot de opkomst van de auto ook geen extra beveiliging NODIG GEWEEST.
Als we dus in het actieterrein, waar er vooral conflicten zijn tussen auto’s en fietsers (binnen de bebouwde kom dus) de snelheid naar omlaag zouden brengen en/of deze gebieden autoluwer zouden maken, dan is er helemaal geen reden om voor deze laatstgenoemde categorie van fietsers een helmverplichting in te stellen.
Want zo’n helmverplichting is het summum van het (al dan niet onbewuste) autodenken in ieder van ons…………………. Deze redenering kan je trouwens ook doortrekken voor tal van andere maatregelen (bijv. meer fietspaden (binnen de bebouwde kom), etc…)
Inzake de verplichting van fluovestjes nog kort zou ik weer het criterium “jeugd” weer naar boven willen halen aangezien kinderen en senioren de meest kwetsbare groepen zijn, dus een algemene verplichting……mmmm?!?!
hmeynen
23. Jul, 2009
Ik kan uit ervaring spreken, half januari een zware val gemaakt, resultaat een gebroken sleutelbeen, een gebroken ruggenwervel en een zeer kleine hersenbloeding. Ik zit sinds mei terug op de fiets dank zij mijn helm anders was de kans zeer groot dat ik hieraan een hersentrauma had overgehouden. Nog een tip: moest u ooit vallen (wat ik niemand wens) zorg dat de beschadigde helm mee gaat met de ambulance, artsen kunnen snel een beeldvormen wat er gaande is.
Belgen zijn maar voor één ding gevoelig en dat is hun portemonnee dus als de verzekering niet langer betaalt EN men er zelf voor opdraait dan zal iedereen wel vanzelf zijn helm gebruiken.
Thierry, Student Verkeerskunde
23. Jul, 2009
@hmeynen
Mag ik vragen wat de oorzaak van uw val was?
Slecht wegdek? Bevroren wegdek? Onaangepaste snelheid?
Onverwacht manoeuvre? Aangereden door een andere weggebruiker?
Uiteraard is de helm een zeer effectief middel, maar dat is nog geen argument (of alleszins niet voldoende) om het voor iedereen bij éénder welke hoedanigheid te verplichten.
Ik ga wel akkoord dat in het geval je een ongeval hebt gehad en je geen helm droeg dat de verzekering dan niet of in mindere dient tussen te komen; dit is echter iets wat je met uw verzekeringsagent zou moeten kunnen onderhandelen.
Tot slot nog even interessant gegeven als goede referentie:
De gordeldracht in de auto is verplicht, BEHALVE als je achterruit rijdt of voor “postbeambten die achtereenvolgens, op plaatsen die op korte afstand van elkander gelegen zijn, postzendingen uitreiken of ophalen”: m.a.w. minder dan 20 km/u rijden…
Geert
23. Jul, 2009
@Thierry: een ongeluk is altijd te wijten aan verschillende factoren. Zeggen dat een helm niet nodig zou zijn als alle fietspaden goed zijn is wat onnuttig.
Ik huiver als ik ouders met kleine kindjes zie voor of achter op hun fiets, zonder helm. Alles heelt, maar dat hoofdje niet…
Helmplicht zoals ik zei, voor jongeren.
Maar in feite best voor alle fietsers.
sebastian
23. Jul, 2009
@Geert
Volledig akkoord maar dan moet je ook regels voor de wagens invoeren. Waarom koopt de overheid bijv geen massale wagens aan die max 120 kunnen en traag optrekken en verplichten ze mensen gedurende een paar jaar daar te ‘leren’ mee rijden. zou ook geen slecht idee zijn hoor, daar spaar je pas vele doden mee uit. Maar ook dat is onpopulair en daarom komt er nooit iemand mee af.
Carl Van Keirsbilck
23. Jul, 2009
De maximumsnelheid van de wagen beperken tot 120 zou geen effect hebben op secundaire wegen of in de dorpskom, toch de biotoop van de fietser.
Is het aanvaardbaar dat de overlevingskansen van een kind bij ongeval afhangen van de mate van verantwoordelijkheidszin van ouders? Misschien moet het gelijke-kansendiscours worden uitgebreid tot gelijke overlevingskansen?!
Wil ik nog opmerken dat gewoon omvallen van een fiets met kind erop kan al ernstige gevolgen hebben.
En laten we ons geen illusies maken, ooit komt deze verplichting er toch, maar eerst zullen er nog een onaanvaardbaar aantal (vermijdbare) slachtoffers moeten vallen alvorens men zal beslissen dat het genoeg is geweest.
Thierry, Student Verkeerskunde
23. Jul, 2009
@Geert: als ik uw redenering zou doortrekken en u consequent zou zijn dan zou in principe ook pleiten voor een helmverplichting voor “voetgangers”, WANT bijv. ook niet alle voetpaden zijn in goede staat, en zeker niet als het gevroren heeft…
Ik maak er nu misschien een karikatuur van maar dat is een algemene helmverplichting ook.
Nogmaals, als er gediversifieerd wordt naar “leeftijd” (-12 en evt. +65) en “snelheid & risico” (wielrenners en MTB’ers)
dan kan ik perfect leven met een helmverplichting…
@Sebastian: een limiet van 120 km/u voor auto’s is volstrekt onnuttig, overbodig en zelfs onwenselijk… afgezien van het feit dat in de BBK een snelheidslimiet van 50 km/u geldt, is niet de snelheid die een auto kan halen het probleem, maar des te meer de onaangepaste snelheid gerelateerd aan een welbepaalde situatie.
Bijv: hoewel bebouwde kom per definitie zone 50 is, heeft een auto die aan deze snelheid langs een schoolomgeving (tijdens de schooluren) rijdt, een onaangepaste snelheid en getuigt dit in combinatie met potentiële conflicten met kinderen van een volstrekt onaanvaardbaar rijgedrag…
@Carl: gewoon omvallen met een fiets “kan” (zou) inderdaad erngstige gevolgen (kunnen) hebben… maar dit kan evenzeer het geval zijn als je gewoon over straat loopt en bijv. over een steentje valt en vervolgens in het slechtste geval door een auto wordt aangereden… zou u dan ook net als Geert – als ik de redenering doortrek – een helm voor voetgangers verplichten?
Alles heeft te maken met de kans dat …….;
u en uw eventuele kinderen zijn ten allen tijde vrij om een helm te dragen… maar niet iedereen schat die kans evenhoog of evenlaag in en daarom lijkt me een algemene helmverplichting niet wenselijk…
Carl Van Keirsbilck
23. Jul, 2009
@thierry: de hoogte van het hoofd op de fiets is meestal hoger dan als het kind gewoon staat. Komt daarbij dat het niet in een positie zit waarbij het de klap kan opvangen met de armen. De val is meestal zijdelings en de armen hebben weinig speling in het zitje.
“Niet iedereen schat die kans evenhoog of evenlaag in en daarom lijkt me een algemene helmverplichting niet wenselijk…”
Niet iedereen schat het risico voor een auto-ongeval even hoog in, dus vind je gordeldracht dan ook niet wenselijk?
De gevolgen zijn niet alleen individueel. De maatschappij mag ook opdraaien voor de hogere kosten die gepaard gaan met ernstiger letsels die soms levenslange invaliditeit tot gevolg hebben. Is het dan zo erg dat de maatschappij het voorzorgsprincipe in deze zou opleggen? Zeker t.a.v. de zwaksten, nl. kinderen?
sebastian
24. Jul, 2009
@Thierry
dan moet je voor auto’s in jouw optiek iets inbouwen zoals bij de Formule 1 in de pitlane, waar je electronische begrenzing hebt. Ik heb daar niks op tegen, integendeel. Met de huidige 30/50km per uur merk ik dat meer mensen op hun snelheidsmeter zitten te kijken ipv de baan in het oog te houden dus op die manier kan je weer focussen op de baan.
sebastian
24. Jul, 2009
@Thierry
Dat een snelheidslimitering tot 120 idd nutteloos is ben ik mee akkoord maar ik blijf wel bij mijn punt dat je aan beginnende chauffeurs traag optrekkende auto’s moet geven. Nu denken ze dat ze alles beheersen en door de snelheid van vele auto’s is het eigenlijk dat de auto beslist waar ze naartoe gaan. Ikzelf heb leren rijden (en nadien nog een paar jaar mee doorgereden) met een ontzettend trage auto en ik moet zeggen dat ik dat geen slecht principe vond. Je moet gewoon nog veel leren in het begin van de complexe situaties in het verkeer. Na 15 jaar ben ik nog steeds ongevalvrij en ik wijt dat daar toch aan.
Als ik vandaag zie met welke ‘raketten’ 18-jarigen mij voorbijvliegen dan stel ik me daar vragen bij. Hoeveel % van de jongerenongevallen komen door te hoge snelheid ? Zal je ook wel ergens tegengekomen zijn in je studies .
blue-coat
24. Jul, 2009
Ongeacht of er nu een helmplicht is of niet, zou ik graag mijn kinderen warm willen maken om altijd een fietshelm te dragen.
Iemand ideeen hoe ik dat het best kan doen ?
Hetzelfde voor dat ze niet beginnen met roken en geen brommer/moto moeten hebben.
Thierry, Student Verkeerskunde
24. Jul, 2009
@Carl: het grote verschil bij de auto is dat ie grotere snelheden kan en mag halen… 20km/u-25 km/u wordt beschouwd als de kritische grens… daarom dat het bij bromfietsen klasse A (die 25 km/u mogen rijden) ondertussen ook algemeen verplicht is om een helm te dragen…
Er is absoluut niets mis met het voorzorgprincipe. ik ben daar grote voorstander van… maar niet door u massaal te gaan beveiligen, maar door “veilig en anticiperend te rijden”… weet u, dit is een eeuwigkerende paradox die aan mensen moeilijk uit te leggen is, maar dit blijkt maar al te vaak de achterliggende oorzaak bij een ongeval te zijn… “hoe veiliger een vervoersmiddel of een situatie is, hoe ONveiliger we ons gaan gedragen (vooral onaangepaste snelheid) omdat we het risico (te) laag inschatten”…
dit vals gevoel van veiligheid is het grootste probleem in het bestrijden van verkeersonveiligheid…
En nogmaals, wat kinderen betreft, graag een helmverplichting!
@Sebastian: elektronische begrenzing zit er aan te komen ja… dat heb je nu al trouwens in zekere mate (vrijblijvend) met Cruise Control en GPS…
Uw voorstel ivm traag traag optrekkende auto’s vind ik zeker nie slecht! ik zelf heb leren rijden met een Oldtimer van de jaren 60, dus das echt wel een prima rijschool geweest,
maar ik denk dat in de rijscholen meer aandacht moet gegeven worden aan het defensief en BEM rijden (=bewust, economisch en milieuvriendelijk)… zo kan men anticiperen op heel wat conflicten en gevaarlijke situaties/aanrijdingen vermijden…
de situatie bij jongeren is inderdaad schrijnend… ik kan alleen maar wijzen op een degelijke educatie & sensibilisatie (omtrent al de gevaren) – reeds in het secundair – voordat ze hun rijbewijs gehaald hebben… voor de rest is daar, als ze geen goede wil hebben, weinig aan te doen…
De pakkans vergroten kan zeker helpen, maar het is niet haalbaar om aan elke straat en op elk moment van de dag een flik of een camera te plaatsen…
En wat de jongerenongevallen betreft gaat de grootste categorie gepaard met de welbekende clichéfactoren: weekend, nacht, alcohol en snelheid…
Exacte percentages weet ik nie meer van buiten (als je echt wilt, wil ik dat wel eens opzoeken)
maar onaangepaste snelheid is meestal de voornaamste oorzaak…
@bluecoat: als je een bepaald gedrag wilt aanmoedigen, kan je denk ik het grootste effect hebben door zelf het goede voorbeeld te geven… of bijv. dit in samenspraak met andere ouders samen aanmoedigen… dat is misschien eens iets nuttig om op een school-of ouderenraad te bespreken…
Tot slot raad ik iedereen eens aan om met z’n kinderen & met helm door Brussel te fietsen… bereid u wel voor op een aantal pittige hellingen…
Als je in deze typische AUTOstad kan “overleven”, dan kan je wel zeggen dat je kan fietsen!!
Ondertussen voel ik me hier echter (voor sommigen mss moeilijk te geloven) als een vis in het water, ik weet waar de gevaren zitten (heeft ook wel met herkenbaarheid te maken) met als gevolg dat ik me er veilig voel en niet meer zo geneigd ben om een helm te dragen… ook bij mij treedt er dus risico-compensatie op, maar het feit dat ik me daar bewust van ben, doet me een “veilig, anticiperend gedrag” aannemen…
en dit is het ultieme doel………… (en tot zover ook mijn preek:-))
Scrutinizer
26. Jul, 2009
Mensen moeten alleen beschermd worden tegen de aggressie van anderen, niet tegen zichzelf, daar zijn ze zelf voor verantwoordelijk.
Een algehele verplichting is dan ook uit den boze, ook al ben ik persoonlijk voorstander van helmen.
Voor minderjarigen is een uitzondering evenwel acceptabel.
Vraagje aan Geert: wanneer ga je propageren dat joggers of hardlopers er ook een dragen, voor mochten ze struikelen?
En wil je ze dan aan iedereen verplichten want tenslotte zou elke voetganger het wel eens op een lopen kunnen zetten (bv. om de bus te halen) en hoe kan de politie het anders controleren? Iedereen, een helm dus.
Of komt er ontheffing voor mijn grootmoeder van 95 die met een stok wandelt omdat die stok het bewijs is dat ze wel niet zal rennen? Maar wacht even: dan moet de verkoop van wandelstokken strikt aan banden gelegd worden. Anders zouden minderjarigen er wel eens een kunnen aanschaffen om alzo onder de helmplicht uit te komen. Ook het dragen ervan (zonder hem te bezitten) moet dus gereglementeerd worden: alleen wie een verklaring van een arts (met op het stadhuis geapostilleerde handtekening) bij zich draagt en op verzoek van een agent kan voorleggen, mag een wandelstok dragen waarmee hij onder de helmdraagplicht (als voetganger) uitkomt.
Thierry, Student Verkeerskunde
27. Jul, 2009
@Scrutinizer: u gaat misschien wel wat ver in uw “wandelstokken”-betoog (ik vind ‘t anders wel grappig!:-)) maar in de idee erachter kan ik mij vanzelfsprekend volledig in vinden…
Uw eerste argument vind ik trouwens ook wel sterk. Ik zou het zelfs verder durven doortrekken naar bijv. automobilisten op de snelweg:
als je s’nachts wat dieper op het gaspedaal drukt “zonder anderen in gevaar” te brengen, heb ik daar geen problemen mee… dit noemt men ‘eigen verantwoordelijkheid nemen’ zoals Scrutinizer terecht stelt… dat is toch een basisvereiste die we van de burgers in een vrije (geïndividualiseerde?) samenleving zoals de onze toch wel mogen verwachten… of niet soms?
Ik verwijs hiervoor trouwens naar een recente uitspraak van een politierechter in Hasselt die ‘ruwweg’ stelt
dat “… een snelheid van 160 km/u” op de snelweg (‘s nachts, nvdr) niet overdreven is, als er geen ander verkeer in de buurt is. Dit enkele feit levert niet het bewijs dat hij zijn voertuig bestuurde met een aan de concrete verkeerssituatie onaangepaste snelheid…”
en als er dan iets fout loopt – zoals destijds met bijv. Sterchele – dan draagt hij en enkel hij de – in dit geval dramatische – gevolgen ervan…
Uiteraard zijn er dan nog wel kosten voor de samenleving, maar die zijn niet allemaal enkel en alleen gerelateerd aan het verkeer, maar ook te wijten aan de kost van een dode op zich (emotioneel, ambulance, verlies aan arbeidskracht, etc…)
Tot slot is er ook nog de eventuele infrastructuurschade, maar in het geval van een dode, weet ik eigelijk niet wie hiervoor opdraait… misschien dat de overheid dit achteraf van de verzekering van de betrokkene kan terugvorderen?
Jeroen
28. Jul, 2009
Een mooie metafoor Geert! (fietshelm — fysiek goud)